ABD, İran’la yaptığı anlaşmayı ihlal ederek İran’a saldırılarını yeniden başlattı. ABD, İran’ı bu sefer hangi bahaneyle hedef alıyor, İran ABD’ye nasıl karşılık veriyor, bölgede son durum ne?
- İran ile ABD arasında 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptı, taraflar arasında nükleer silah meselesine ilişkin ayrı müzakereleri ve ayrıca ateşkesin Lübnan’da da geçerli olmasını ve İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını durdurmasını öngörüyordu. Ancak İsrail’in Lübnan’da ateşkesi defalarca ihlal etmesi üzerine İran, Cenevre’de ABD ile yapılacak görüşmelerin ilk turuna katılmama kararı aldı. İsrail’in ateşkes ihlallerini ABD Başkanı Trump bile “her seferinde konut yıkmayın” diyerek eleştirmiş ve İsrail Başbakanı Netanyahu’yu “sorumluluğa” davet etmişti.
- Cenevre sürecinin askıya alınmasından sonra İran, Hürmüz Boğazını yeniden deniz trafiğine kapattığını ilan etti. Ayrıca İran Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada ise Cenevre müzakerelerinin mutabakat zaptında başta Lübnan’da ateşkesi ve İran’ın petrol satışına izin verilmesini öngören beş maddenin uygulanmasına bağlandığını belirtti.
- Bu gerilimin ardından Cenevre müzakereleri askıdan indi. Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde ABD tarafını Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner temsil ederken İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil etti.
- 25 Haziran’da Hürmüz Boğazındaki bir kargo gemisine İHA’larla saldırı düzenlendi. Trump konuya ilişkin yaptığı açıklamada saldırıyı İran’ın gerçekleştirdiğini ve İHA’lardan üçünün ABD tarafından düşürüldüğünü iddia etti. Trump, İran’a bir yanıt verilip verilmeyeceği sorusuna “Yakında öğreneceksiniz” şeklinde yanıt verdi.
- 26 Haziran’da ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ABD savaş uçaklarının İran’ın güneyinde bulunan hedefleri vurduğunu duyurdu. İran Devrim Muhafızları ise saldırıların karşılıksız kalmayacağını açıkladı. Ardından Devrim Muhafızları, Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD üslerinin hedef alındığını belirtti. Bunun üzerine Trump, İran’ı “yok etmekle” tehdit etti. Hürmüz Boğazında da bazı gemi ve tankerler saldırılara uğradı.
- 7 Temmuz’da Hürmüz Boğazında bulunan 3 petrol tankeri saldırıya uğradı. Bunun üzerine 8 Temmuz’da, Ankara’daki NATO zirvesi devam ederken ABD Ordusu, Trump’ın Ankara’dan verdiği talimat üzerine İran’a yeni bir saldırı dalgası başlattı. Trump konuya ilişkin Ankara’da yaptığı açıklamada “Ateşkes bence bitti, İran ile çok fazla zaman harcadık ve işimizi yapmalıyız” ifadesini kullandı. ABD’nin son saldırılarında İran’ın sivil altyapı hedefleri de dahil olmak üzere yaklaşık 90 nokta hedef alındı. ABD saldırılarına yanıt olarak ise İran; Ürdün, Bahreyn, Kuveyt ve Katar’daki ABD üslerini hedef aldı. ABD saldırıları 9 Temmuz’da da devam etti.
- Saldırılar devam ederken önceki ABD saldırılarında hayatını kaybeden İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in 1 hafta süren cenaze töreni sona erdi, Hamaney’in naaşı İran’ın Meşhed kentinde toprağa verildi. Milyonlarca insanın katıldığı belirtilen tören sırasında bir silahlı saldırı yaşandı, saldırı sonucunda iki Besij milisi hayatını kaybetti.
- İran Sağlık Bakanlığının yaptığı açıklamaya göre ABD saldırılarında 14 kişi hayatını kaybetti, 78 kişi yaralandı. Brent Petrol fiyatı ABD saldırıları üzerine 79 dolara çıktı.
- CNN ve Wall Street Journal’ın haberlerine göre İsrail İstihbaratı, ABD’yle İran’ın Trump’a suikast planladığına ilişkin bir istihbarat paylaştı. Konuya ilişkin Ankara’ya dönüşünde uçakta gazetecilere açıklama yapan Trump bugüne kadar şanslı olduğunu belirterek bunun ne kadar süreceğinin bilinmediğini söyledi.
