İsrail’e yapay zeka destekli gözetim ve askeri yazılım hizmeti sunan ABD’li Askeri Yazılım şirketi Palantir’in yayımladığı 22 maddelik manifesto oldukça dikkat ve tepki çekti. Böyle tartışmalı bir manifestoyla gündeme gelen Palantir nasıl bir şirket, Palantir’in sunduğu hizmetlerin içeriği ne ve yayımladığı manifesto ne anlama geliyor?
- 2003 yılında Peter Thiel, Stephen Cohen, Joe Lonsdale ve Alex Karp tarafından kurulan Palantir şirketinin kendi internet sitesinde yer alan açıklamalara göre şirket savunma ve istihbarat gibi alanlarda olağanüstü gizlilik beklentileri olan kurumlara big data ve yapay zeka hizmeti veren bir yazılım şirketi. Şirketin kurucularından birisi olan Peter Thiel, aynı zamanda PayPal’in de Elon Musk’la beraber kurucularından.
- Palantir, esas olarak 4 adet sistemin üretimini ve satışını yapıyor. Bu sistemler Gotham, Foundry, Apollo ve Artifical Intelligance Platform (AIP) olarak biliniyor.
- Müşterileri arasında Amerika Birleşik Devletleri İstihbarat Topluluğu (USIC) ve Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı bulunan ve çoğunlukla da istihbarat alanında, askeri alanlarda ve savunma sanayiinde hizmetler sunan Palantir bundan dolayı “dünyanın en gizemli teknoloji şirketlerinden biri” olarak biliniyor. Şirket, 2020 yılında halka arz edilerek imajını onarmaya çalışsa da şirket hakkındaki kuşkular giderilemedi.
- Geçen yılın Haziran ayında Pentagon’dan yapılan bir açıklamada dört teknoloji yöneticisinin yarbay rütbesine atanacağı ve onlara Yedek Kuvvetler içinde yeni bir ordu inovasyon birimini (Detachment 201) yönetme görevinin verileceği duyuruldu. Yarbay yapılacak bu ilk yönetici grubun içerisinde Meta ve OpenAI yöneticileriyle beraber Palantir teknoloji direktörü Shyam Sankar da yer aldı.
- Palantir’in müşterileri arasında Ukrayna ve İsrail de bulunuyor. Palantir’in, Ukrayna-Rusya savaşında Ukrayna ordusuna sahada veri entegrasyonu ve hedef belirleme yazılımları sağladığı biliniyor.
- Şirketin İsrail’le olan ilişkisi ise yeni değil. 2014-2015 yıllarında İsrail pazarına giren şirket ayrıca Tel-Aviv’de bir ofis de açtı. Bu yıllardan itibaren şirket, İsrail istihbarat kurumları ve askeri birimleriyle veri entegrasyonu üzerine çeşitli projeler yürütüyor. Ancak Palantir’in İsrail’e sağladığı destek 7 Ekim 2023’ten sonraki süreçte daha da görünür oldu. 2024 yılının Ocak ayında Palantir’in kurucularından Peter Thiel ve CEO Alex Karp’ın İsrail’i ziyaret etmesinin ardından, şirket ile İsrail Savunma Bakanlığı arasında resmi bir “Stratejik Ortaklık” anlaşması imzalandı, bu anlaşmayla Palantir, İsrail Ordusu için istihbarat, veri analizi ve hedef belirleme hizmetleri sunan aktif bir ortak konumuna geldi. Palantir, savaş sürecinde İsrail’e en yeni ürünü olan Yapay Zeka Platformu’nu (AIP) sunmaya başladı. BM Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese, şirketin İsrail’le ortaklığı kapsamında yürüttüğü faaliyetlerin uluslararası hukuka ve insan haklarına aykırı olduğunu belirterek şirkete tepki gösterdi.
- WION News’in analizine göre, 28 Şubat 2026’da başlayan son İran saldırısında da Palantir belli ölçüde sistemleriyle beraber yer aldı. Analize göre Palantir sistemleriyle bütünleştirilmiş yapay zeka, “istihbarat değerlendirmesi” kapsamında tehditleri, hedef mevzileri ve durumsal farkındalığı değerlendirmek için verileri analiz ederek İran’a karşı ABD-İsrail’e hizmet sundu, aktif destek verdi.
- Şirketin ürettiği sistemlerden birisi olan Gotham’ın özel hayatın gizliliğini ihlale kitlesel gözetime ve fişlemeye yönelik olduğu iddia ediliyor. Gotham’ın farklı kurumlara ait dağınık durumdaki verileri birleştirerek kişilerin hayatlarını, ilişkilerini ve hareketlerini saniyesi saniyesine haritalandırdığı ve bu sistemden çoğunlukla polis departmanları, göçmenlik ofisleri, istihbarat servisleri ve ABD’de kaçak göçmenleri yakalamakla görevli olan ve son zamanlarda protestolara da konu olan ICE teşkilatının yararlandığı belirtiliyor.
- Palantir’in gücünün sadece yazılımdan değil yazılımın çalıştığı altyapıdan da geldiği belirtiliyor. Bununla ilgili olarak 2021’de imzalanan ve Google ile AWS’yi kapsayan 1,2 milyar dolarlık Project Nimbus anlaşmasına vurgu yapılıyor. Palantir doğrudan bu anlaşmanın tarafı olmasa da, geliştirdiği yazılımlar bu tür bulut ortamlarında çalışacak şekilde optimize ediliyor.
- Faaliyetlerinden dolayı tartışmalı bir konumda bulunan Palantir, resmi X hesabından son derece tepki çeken bir manifesto yayımladı. Manifestoda esas olarak şirketin CEO’su Alex Karp ve Nicholas W. Zamiska tarafından yayımlanan Teknoloji Cumhuriyeti kitabından alınan alıntılara yer verildi.
- 22 maddeden oluşan manifestonun ilk maddesinde Silikon Vadisi’nin “yükselişini mümkün kılan” ABD’nin savunmasına katılmasının kesin bir yükümlülük olduğu belirtilerek teknoloji şirketlerinin ABD’nin savunmasına aktif destek vermesi gerektiği belirtiliyor, aynı vurgu 7. maddede de tekrarlanıyor. 4. maddede “Özgür ve demokratik toplumların galebe çalma yeteneğinin ahlaki çekicilikten, yumuşak güçten daha fazlasını, sert gücü gerektirdiği ve bu sert gücün de ancak yazılım üzerine inşa edilebileceği” vurgulanıyor. 5. maddede ise yapay zeka silahlarının üretilmesi gerekliliğinin tartışmasız olduğu, esas meselenin bu silahları kimin ne amaçla üreteceği, düşmanların bu süre içerisinde durmayacağı belirtiliyor. 12. maddede “Atom çağı sona eriyor. Bir caydırıcılık çağı olan atom çağı sona eriyor ve yapay zeka üzerine kurulu yeni bir caydırıcılık dönemi başlamak üzere.” ifadesi kullanılıyor. 15. maddedeyse Almanya ve Japonya’nın askeri açıdan pasif bir durumda bulunmasının güncel koşullarda yanlış olduğu belirtiliyor. 18. maddede “kamuoyunda tanınan kişilerin özel hayatlarının acımasızca ifşa edilmemesi” gerekliliğinden söz ediliyor, 20. maddede dini inançlara karşı gösterilen hoşgörüsüzlüğe karşı çıkılması gerektiği belirtiliyor.
