Batı Afrika ülkesi Burkina Faso’da Halk Yasama Meclisi (ALP), 19 Ekim’deki genel kurulda “stratejik ekonomik, ticari ve sanayi kuruluşlarını tanımlayan ve belirleyen” yasa tasarısını kabul etti. Yasa 70 oyla kabul edildi, bir milletvekili ise çekimser kaldı.
Yasa, devlete ait stratejik şirketlerin ve kurumların tamamen ya da kısmen özelleştirilmesini yasaklıyor. Ülkede, fiilen ya da hukuken tekel konumundaki her kuruluş stratejik sayılıyor. Tasarıyı meclise Sanayi, Ticaret ve Zanaat Bakanı Serge Poda sundu. Poda, bir kuruluşun stratejik olup olmadığına karar verirken ulusal egemenlik, iç ve dış tehditlere karşı devletin güvenliği ve ülkenin toplumsal ve ekonomik istikrarına etkisinin esas alınacağını söyledi.
Yasayla devletin yetkileri yalnızca kendi şirketleriyle sınırlı kalmıyor. Devlet, ülke için hayati önemde gördüğü özel şirketlere de ortak olabilecek. Kamu payı bulunan stratejik şirketler bazı büyük işlemleri artık ancak Bakanlar Kurulu’nun onayıyla yapabilecek. Bazı stratejik ekonomik faaliyetler yalnızca Burkina Faso vatandaşlarına bırakılabilecek. Yasadaki bir başka madde ise bu şirketlerin mal varlıklarını ve banka hesaplarını haczedilemez hale getiriyor. Böylece şirketlerin yargı süreçleriyle felç edilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
90'ların özelleştirme dalgası
Yeni yasa, Aralık 1993'te çıkarılan 53 sayılı yasanın yerini alıyor. Poda’nın anlattığına göre eski yasa, stratejik sayılan şirketleri tek tek sayarak onları 1990'lardaki özelleştirme dalgasından korumak için çıkarılmıştı. Ancak, 1992–2000 arasında stratejik sayılan şirketlerin bir kısmı yine de özel sermayeye satıldı ya da kapandı. Bakan, meclisteki konuşmasında o dönemki özelleştirme dalgasının ülkeye olumsuz etkilerine dikkat çekti ve ülkenin bu uygulamalara geri dönmemesi gerektiğini söyledi.
Kamulaştırmaların ardından geldi
Burkina Faso lideri İbrahim Traoré'nin sömürgecilik karşıtı politikaları aynı zamanda kamulaştırma hamlelerini de kapsıyor. Ülke, son iki yılda birçok şirketi yeniden kamu mülkiyetine aldı:
- Haziran 2024'te meclis, akaryakıt şirketi SONABHY’yi, Maden ve Jeoloji Bürosu BUMIGEB’i ve araç muayene merkezi CCVA’yı özelleştirme listesinden çıkardı.
- Kasım 2025'te hükümet, 1995'te özelleştirilen yağ ve sabun üreticisi SN-CITEC’i kamulaştırdı.
- Nisan 2026'da Bakanlar Kurulu, ülke pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 80'ini karşılayan Sofitex’teki özel hisseleri satın alma kararı verdi.