Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesinin önünü açacak erken seçim tartışması büyüyor. Seçimlerin kaderi ve iktidarın Meclis’teki oy hesabı ise muhalefetin tutumuyla şekillenecek.
Cumhurbaşkanlığı seçimi kanun gereği Mayıs 2028’de yapılacak. Fakat AKP ve ittifak ortağı MHP, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesi için Meclis’in ‘erken seçim’ kararı almasını istiyor.
AKP Seçim İşleri Başkanı Ali İhsan Yavuz, “Bu öne alma altı ay, bir yıl olması gerekmiyor. Çok net söylüyorum bu bir hafta bile olsa maksat hasıl oluyor" diyerek seçimlerin Mayıs 2028'den önce herhangi bir tarihte olabileceğini öne sürmüştü.
Peşinden Bahçeli, 6 Ekim’de, “Meclisin alacağı karar çerçevesinde yenilenecek seçimlerin yine 2028 içinde yapılması istikrar ve öngörülebilirliği zedelemeyecek, sistem, ruhuna uygun işletilmiş olacaktır" demişti.
Kimi hukukçular ise erken seçim sürecinin 60 günlük seçim takvimi başlamadan önce işletilmesi gerektiği görüşünde. Özgür Özel de benzer şekilde Mart 2028 öncesi yapılacak seçimlere destek vereceklerini söylüyor.
Erdoğan yeniden aday olabilecek mi?
Anayasa'ya göre, normal şartlarda bir Cumhurbaşkanı en fazla iki kez aday olabiliyor. Recep Tayyip Erdoğan, 3. dönem cumhurbaşkanlığı görevini yürütüyor. Yani Erdoğan'ın 4. adaylığı Anayasa'ya uygun olmasa da Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve iktidar kanadı, 2017 yılındaki Anayasa değişikliği ile yönetim sisteminin tamamen değiştiğini kabul ediyor. Bu doğrultuda 2018'deki seçim, yeni sistemin ilk dönem, 2023'teki seçim ise ikinci dönem kabul ediliyor. Bu kabule göre Erdoğan, seçimlerin erkene alınmaması halinde yeniden aday olamıyor. Bunun için ya erken seçim ya da Anayasa değişikliği gerekiyor.
İktidar kanadının sayısı erken seçime yetmediği halde Cumhurbaşkanı Danışmanı Mehmet Uçum'un seçim tarihi için “Büyük oranda netleşti” diyerek 2028 Mart veya nisanı işaret etmesi dikkat çekici.
Mehmet Uçum tarih veriyor
Seçimlerin erkene alınmaması halinde 7 Mayıs 2028'de yapılması planlanıyor. 15 Ekim’de Reuters'a konuşan Uçum yaz aylarında AA için kaleme aldığı bir analizde de önümüzdeki seçimlerin 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılması ihtimalini ortaya atmıştı.
Ancak Anayasaya göre Meclis’in erken seçim kararı alması için üye tam sayısının beşte üçü, yani 360 milletvekilinin onayı gerekiyor. AKP ve MHP’nin toplam vekil sayısı 326. Yani hükümet ve ortağının erken seçim kararı veya referandumsuz anayasa değişikliği için 34 vekile ihtiyacı var.
14 Mayıs 2023 genel seçimlerinin ardından İYİ Parti’den 10, Gelecek Partisi’nden beş, CHP’den iki, Yeniden Refah Partisi ve DEVA Partisi’nden birer milletvekili AKP’ye katılmıştı. Ayrıca AKP Sözcüsü Ömer Çelik de geçen ay milletvekilleri ve belediye başkanlarından partilerine katılım talebi olduğunu söylemişti.
Bunun için iki ihtimal var. Ya AKP, belediye meclislerinde olduğu gibi muhalefet partilerinden vekil transfer edecek ya da diğer siyasi partilerle bir anlaşma yapacaklar.
Özel Nisan 2028'e kapıyı kapadı, Mart 2028 için yeşil ışık yaktı
Öte yandan Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, kendilerinin Nisan 2028'i öngören seçim takvimine kapıyı kapattıklarını belirterek iktidarın diğer partilerle anlaşma ihtimalini işaret ediyor. Ancak Özel, Mart 2028'den önce yapılan seçimlere kapısını kapatmıyor.
Özel 16 Ekim'de Now TV'de katıldığı programda, seçimlerin birkaç hafta ya da bir ay öne alınmasını anayasaya karşı muvazaalı bir işlem olarak gördüklerini söyleyerek, "Ben YENİ Parti olarak söylüyorum ki asla ve asla bu işin içinde yokuz" dedi.
Özel, "Mehmet Uçum bu düzende DEM Parti'nin kendileriyle bir gizli anlaşma yaptığını mı söylüyor, yoksa butlan CHP'sinin zaten başa getirildiğini ve buradaki oylamada kendileriyle birlikte davranacağını mı söylüyor? Butlan CHP'sinde 17 tane salt butlancı var. Bir de 'partimizi bırakmayalım, şimidilik burada duralım' diyen 13-14 arkadaşın emir komuta zinciri içinde Saray'a oy vereceğini mi söylüyor?" ifadelerini kullandı.
3 ihtimalin olduğunu kaydeden Özel, "Ben diyorum ki biz yokuz, hiçbirimiz yokuz. Geriye DEM kalıyor. Millet DEM'e mi sorsun 'Sen bu Saray'la gizli bir anlaşma mı yaptın' diye, yoksa butlan CHP'sine mi sorsun" diye konuştu.
DEM Parti: Henüz değerlendirmedik
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ise Yeni Parti lideri Özel'le görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada seçim gündemleri olmadığını belirtip “Kurullarımızda da tartışmadık. Kiminle netleştirdiklerini bilmiyoruz, kendilerine (Mehmet Uçum’a) sormanız daha doğru olur” dedi. Bakırhan ayrıca seçim konusu gündeme gelirse parti kurullarında değerlendirme yaparak tutumlarını açıklayacaklarını ifade etti.
Özel de aynı toplantıda birkaç hafta önceye alınacak bir seçimi erken seçim olarak görmediklerini söyledi. Özel, “Ülkeyi yönetememenin kabulü olarak 60 gün sonraya, mart ayına seçim yapalım derlerse onu ben kurullarımla değerlendiririm” dedi
Sonuç olarak, seçimlerin meclis tarafından yenilenmesi ve Erdoğan'ın yeniden adaylığı için şimdilik 34 milletvekilinin daha desteği gerekiyor. İktidarın bu desteği hangi partilerden sağlayacağı belirsizliğini korurken, önümüzdeki dönemde siyasi pazarlıkların odağında seçim hesabının olacağını gösteriyor.
CHP ve Yeni Parti'de mutlak butlan tartışmalarının devam ettiği ve Dem Parti cephesinde gündemin yeni çözüm süreci olduğu düşünüldüğünde bu pazarlıkların daha da derinleşeceği açık.
