Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Zelenski’nin görev süresinin takvimsel olarak sona erdiği Mayıs 2024’te Ukrayna liderinin meşruiyetini sorgulamıştı. Trump’ın şimdi Zelenski’den seçim yapmasını ve Rusya’yla görüşmeler için başka bir temsilci görevlendirmesini istemesi, iki yıldır süren tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.
Trump, 19 Ekim’de Zelenski’nin Rusya’yla barış görüşmelerinde başka birini görevlendirmesi gerektiğini söyledi. Reuters’ın haberine göre Trump ile Zelenski arasındaki gerilim, ABD’nin Ukrayna’ya verdiği desteğin geleceği konusunda da kaygı yarattı.
Moskova seçim yapılmasını istiyor
Zelenski, 2019’da Petro Poroşenko’yu ikinci turda oyların yüzde 73’ünden fazlasını alarak yenmişti. Yolsuzlukla mücadele ve Donbas’taki savaşı bitirme vaadiyle iktidara gelen Zelenski, göreve başladığında ateşkesi ve esirlerin geri getirilmesini öncelikleri arasında saydı.
Şubat 2022’de Rusya’nın geniş çaplı operasyonunun başlamasının ardından Ukrayna’da sıkıyönetim ilan edildi. Ukrayna yasaları sıkıyönetim döneminde ulusal seçim yapılmasını yasaklıyor. Zelenski’nin beş yıllık görev süresi Mayıs 2024’te takvimsel olarak doldu. Ancak Ukrayna Anayasası’nın 108’inci maddesi, yeni seçilen cumhurbaşkanı göreve başlayana kadar mevcut cumhurbaşkanının görevini sürdürmesini öngörüyor.
Putin, Mayıs 2024’te Zelenski’nin meşruiyetinin sona erdiğini savundu. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da seçim yapılmamasını gündeme getirerek Ukrayna adına bir barış anlaşmasını kimin imzalayacağı sorusunu öne çıkardı.
Trump da seçim talebini gündeme taşıdı
Trump, Şubat 2025’te Zelenski’yi seçim yapılmaması üzerinden hedef aldı ve onu “seçimsiz diktatör” diye niteledi. Zelenski ise savaş ve sıkıyönetim devam ederken seçim yapılamayacağını savundu. Daha sonra güvenli koşullar sağlanırsa seçim yapılmasına açık olduğunu açıkladı.
Trump’ın son açıklamaları, Zelenski’nin görev süresine ilişkin tartışmayı yeniden alevlendirdi. Washington, Kiev’in savaş politikasını ve Rusya’yla görüşmelerdeki tutumunu eleştirirken Ukrayna’ya verdiği desteğin koşullarını da tartışmaya açıyor.
Zelenski’den 60 günlük ateşkes önerisi
Zelenski, 11 Ekim’de Rusya’nın 60 günlük tam ateşkesi kabul etmesi halinde Ukrayna’da seçim düzenleyebileceğini açıkladı. Trump’ın yeni cumhurbaşkanı çağrısına yanıt veren Zelenski, ülkenin liderini Ukraynalıların seçmesi gerektiğini söyledi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise geçici ateşkes yerine uzun vadeli bir barış anlaşması istediklerini açıkladı. Böylece seçimlerin yapılabilmesi için gerekli koşullar konusunda taraflar arasında uzlaşma sağlanamadı.
Ukrayna’da seçim yapılabilmesi için; Kiev tarafı, Rusya’nın kontrolü altındaki bölgelerde yaşayanların durumu, ülke dışına çıkan milyonlarca Ukraynalının oy kullanması ve cephedeki askerlerin seçime katılması gibi sorunların da çözülmesi gerektiğinini iddia ediyor.
Trump’ın Zelenski’ye yönelik baskısı ve Moskova’nın seçim talebini sürdürmesi, Ukrayna’da seçim tartışmasını savaşın geleceğine ilişkin görüşmelerin bir parçası haline getiriyor. Ancak seçimlerin ne zaman yapılacağı, ateşkesin sağlanıp sağlanamayacağı ve tarafların hangi koşullarda anlaşabileceği henüz belirsizliğini koruyor.