Riyad saldırıları: Yemen’deki savaş bölgesel krize mi dönüşecek?

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı, ekim ayının ilk haftasında başlayan saldırıların ardından yeniden gündemde. 10 Ekim’de düzenlenen ve 12 kişinin hayatını kaybettiği, 309 kişinin yaralandığı saldırının ardından 11 Ekim’de de havalimanı yeni bir saldırının daha hedefi oldu.

11:12 4 dk okuma

Ensarullah Hareketi, Suudi Arabistan’ın Yemen’deki askeri operasyonlarına karşılık olarak saldırılarını sürdüreceğini açıklarken, Riyad yönetimi de Yemen’e yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. ABD’nin çatışmaya doğrudan katılma ihtimalini gündeme getirmesi ise Yemen’deki savaşın bölgesel bir nitelik kazanması riskini artırıyor.

Kim nereyi kontrol ediyor?

Riyad’da yaşanan gelişmeler, Yemen’deki siyasi durumdan bağımsız değil.

Yemen’deki bugünkü iç savaşın temel dönüm noktası, Mart 2015’te Suudi Arabistan öncülüğündeki askeri koalisyonun saldırılarıyla bölgesel bir savaşa dönüştü.

Bu arada ABD, 2015'ten itibaren Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyona istihbarat, lojistik ve askeri danışmanlık desteği sağladı.

Suudi Arabistan öncülüğündeki saldırılar nedeniyle, bugün Yemen’de tek bir merkezden yönetilen, toprak bütünlüğünü büyük ölçüde koruyan bir devlet yapısı bulunmuyor.

Ensarullah Hareketi

Ülkenin merkezi yönetimine sahip olan, başkent Sana başta olmak üzere ülkenin kuzeyinin ve kuzeybatısının önemli bölümünü kontrol eden Ensarullah Hareketi, Kızıldeniz kıyısındaki bazı stratejik bölgeler üzerindeki hakimiyetini de geliştirdi.

Başkanlık Liderlik Konseyi tarafından temsil edilen ve Suudi Arabistan’ın desteklediği başka bir yönetim ise, ülkenin güneyi ve doğusundaki bölgelerde varlık gösteriyor. Aden, Suudi Arabistan destekli yönetimin başlıca siyasi merkezlerinden biri. Ancak bu bölgelerde de farklı silahlı gruplar ve siyasi aktörler arasındaki rekabet devam ediyor. Örneğin, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) tarafından desteklenen Güney Geçiş Konseyi gibi aktörler, ülkenin güneyinde ayrı siyasi hedeflerle hareket ediyor.

Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda 2022’de sağlanan ateşkes, geçici olarak da olsa çatışmaların önemli ölçüde azalmasını sağlamıştı. Ancak kalıcı bir siyasi anlaşma ortaya çıkmadı. 2026’da yeniden tırmanan çatışmalar, Yemen yönetimine dair hedeflerin devam ettiğinin göstergesiydi.

Çatışmalar neden yeniden şiddetlendi?

Son gerilimin temelinde, Yemen’in yalnızca başkentini ve hükümet kurumlarını kontrol etme mücadelesi değil, aynı zamanda Kızıldeniz kıyısındaki stratejik bölgeler ve uluslararası deniz ticaret yolları üzerindeki hakimiyet mücadelesi bulunuyor.

Eylül ayında Ensarullah Hareketi, Kızıldeniz kıyısında Moha çevresi ve Babülmendep Boğazı’na yakın bölgelerde ilerleme sağladı. Babülmendep, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan ve küresel deniz ticareti açısından kritik öneme sahip bir geçiş noktası.

Bu ilerlemeler üzerine Suudi Arabistan, Yemen’de desteklediği güçlere verdiği askeri desteği artırdı. Suudi hava kuvvetlerinin desteklediği karşı operasyonlarla bazı stratejik noktaların yeniden ele geçirilmesi hedeflendi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, ekim ayının ilk haftasında Ensarullah’ın kontrolündeki bölgelerde çok sayıda askeri hedefi vurduğunu açıkladı.

Ensarullah Hareketi’ne yönelik saldırıların arka planında, hareketin İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarına karşı aldığı tutum ve Kızıldeniz’de İsrail’le bağlantılı gemileri hedef alan operasyonları da bulunuyor.

Riyad Havalimanı'nda son günlerde neler yaşandı?

Suudi sivil havacılık makamları Riyad ve Abha havalimanlarının hedef alındığını, ölümler ve yaralanmalar yaşandığını açıkladı. Ensarullah Hareketi, Riyad Havalimanı'na yönelik insansız hava aracı saldırılarını üstlendi. Suudi öncülüğündeki koalisyon ise Yemen’de 80’den fazla askerî hedefi vurduğunu duyurdu.

Suudi makamları, Kral Halid Uluslararası Havalimanı’ndaki tesislerin ve Saudia havayoluna ait bir uçağın iki ayrı saldırıda hedef alındığını bildirdi. Saldırıda ayrıca, üç Suudi vatandaşının hayatını kaybettiği, çeşitli milliyetlerden kişilerin yaralandığı açıklandı.

10 Ekim'de Riyad'daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı'na düzenlenen saldırıda Suudi makamlarının açıklamasına göre 12 kişi hayatını kaybetti, 309 kişi yaralandı. 11 Ekim'de havalimanının 4 numaralı terminaline yönelik yeni bir saldırıda da bir kişi öldü, 11 kişi yaralandı. Böylece Suudi yetkililerin o tarihte açıkladığı haftalık can kaybı 18'e ulaştı.

Ensarullah Hareketi’nin askeri sözcüsü Yahya Seri, saldırıların ardından yaptığı açıklamalarda Suudi havalimanlarının kullanılmaması yönündeki uyarılarını yineledi.

Ensarullah ayrıca, Riyad’ın yanı sıra ülkenin doğusundaki Dammam Havalimanı’nı ve Suudi petrol şirketi Aramco’ya ait tesisleri de hedef aldığını açıkladı.

Ensarullah neyi hedefliyor?

Ensarullah Hareketi’nin açıklamaları, saldırıların yalnızca tek bir havalimanına yönelik olmadığını gösteriyor. Hareket, Suudi Arabistan’ın Yemen’deki askeri operasyonlarına devam ettiği takdirde karşı saldırılarına devam edeceğini açıklıyor.

Suudi Arabistan, hava gücü ve bölgesel ittifakları üzerinden Yemen’deki askeri dengeleri değiştirmeye çalışırken Ensarullah, yanıtını füze ve insansız hava aracı kapasitesiyle veriyor.

Saldırıların uluslararası boyutu

ABD Başkanı Donald Trump, 10 Ekim’de yaptığı açıklamada ABD’nin Suudi Arabistan’ın Ensarullah’a yönelik saldırılarına katılma ihtimalini değerlendirdiklerini söyledi. Washington henüz doğrudan askeri müdahaleye ilişkin kesin bir karar açıklamış değil. ABD ve İngiltere ise bölgedeki havacılık güvenliği konusunda uyarılarını artırdı.

Diğer taraftan, diplomatik temaslar tamamen kesilmiş değil. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 11 Ekim’de Suudi mevkidaşıyla yaptığı görüşmede bölgesel gerilimi ele aldı ve İran’ın Suudi Arabistan ile Yemen arasında diyalog kurulmasını kolaylaştırmaya hazır olduğunu bildirdi. Bu açıklama, askeri tırmanışın yanı sıra diplomatik bir çıkış arayışının da önemli bir göstergesi.

Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan’ın oluşturduğu R4 formatı da 12 Ekim’de Riyad Havalimanı’na yönelik saldırıları kınadı ve Suudi Arabistan’a desteğini açıkladı.

Yemen’de yeniden yoğunlaşan kara çatışmaları, Suudi Arabistan’ın hava harekatı ve Ensarullah Hareketi’nin sınır ötesi saldırıları, askeri düzlemde gündeme gelse de aslında belirli bir siyasi mücadelenin parçaları.

Dolayısıyla bölgede son günlerde artan askeri gerilimde asıl soru, taraflardan hangisinin daha fazla askeri kapasiteye sahip olduğundan ziyade, bu kapasitenin siyasi bir sonuca dönüşüp dönüşemeyeceği.

Suudi Arabistan’ın yoğunlaştırdığı askeri baskı Ensarullah’ı geri adım atmaya ve doğalında İsrail başta olmak üzere emperyalist cephenin hareket alanını genişletecek ve tüm bu süreç İran’a karşı ‘yeni bir zafer’ hanesine yazılabilecek mi, yoksa Yemen’in hukuki konumunda Ensarullah Hareketi lehine bir değişim yaşanacak mı?

Kısa Kısa

  1. Avrupa’da bir haftada 35 uçağa sahte bomba ihbarı

    Avrupa’da bu hafta ticari uçuşları hedef alan sahte bomba ihbarları nedeniyle en az 35 uçak arandı ya da rotası değiştirildi. Bugün Prag rotasındaki en az 8 uçuş etkilendi. Fransa ise uçaklara yönelik 4 yeni tehdit aldığını açıkladı. Macaristan da üç sivil uçuşu izlemek için savaş uçaklarını havalandırdı.

  2. CHP Milletvekili Gürsel Erol'dan Erdoğan'a fon vurgunu övgüsü

    CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın fon vurgununa ilişkin tutumunu övdü. Erol "Sayın Cumhurbaşkanı son derece duyarlı. Çok acele etmeden, hemen önlemler alınmadan sakinlikle bu sürecin yönetimiyle ilgili bir iradeyi görüyoruz" ifadesini kullandı.

  3. Sarıgül so­ruş­tur­ma­sın­da yeni gelişme: Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atandı

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ve ‘yurt içinde ve yurt dışında kurulan şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz yüksek miktarda paranın aklandığı’ iddiaları ile yürütülen soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Sarıgül tarafından kurulan Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atanırken aralarında yöneticilerin, akademisyenlerin ve okul personelinin bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı.

  4. Mekke İttifakı Meclis'ten geçti

    "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM'de kabul edildi. Teklife AKP, MHP ve CHP 279 kabul oyuyla destek verirken, red oyları ise 119'da kaldı. Ağustos ayında imzalanan anlaşma fiilen uygulanmaya başlamış olmasına karşın Meclis'te görüşülmesi Kasım ayını buldu. Bu kararla birlikte Suudi Arabistan'ın ya da Pakistan'ın herhangi bir saldırıya uğradığını iddia etmesi halinde Türkiye'nin de çatışma süreçlerine dahil edilmesi mümkün hale geldi.

  5. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı

    Fon soruşturması kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan AKP'li eski bakan ve milletvekili Fatma Betül Sayan Kaya hakkında tutuklama kararı verildi. Eşi İlyas Kaya ve eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise adli kontrolle serbest bırakıldı.

Önceki gün

  1. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklamaya sevk edildi

    Fatma Betül Sayan Kaya, eşi İlyas Kaya ve eski Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül fon soruşturmasında savcıya ifade verdi. Fatma Betül Sayan Kaya, tutuklamaya sevk edildi.

  2. Bakan Şimşek: Listelerin açıklanmasını tercih ederim

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon krizine dair açıklamalarda bulundu. İsim listesinin açıklanmamasına değinen Şimşek, "Listelerin açıklanıp açıklanmamasında benim dahlim yok, ben şahsen açıklanmasını tercih ederim" dedi.

  3. Emekliye 'seyyanen zam' açıklaması

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekliliklere ilişkin düzenlemenin tüm emeklilikleri kapsayacağını belirterek “Yapılacak artış yaş ve ödenen prime göre farklılaşacak” dedi.

  4. Fransa bankasına siber saldırı: Yaklaşık 100 milyon euro çalındı

    Fransız bankası Credit Mutuel Arkea, siber korsanların düzenlediği saldırı sonucu yaklaşık 100 milyon euro çalındığını ve paranın kurtarılması için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Müşteri varlıklarının etkilenmediği belirtilen olayla ilgili Paris Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

  5. Afyonkarahisar'da silahlı saldırı: 7 kişi hayatını kaybetti

    Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesinde iki farklı noktada 7 kişi silahla öldürülmüş halde bulundu. 2 kişi ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Öte yandan Afyonkarahisar merkezde bir adreste de bir kadının silahla vurulduğu ve ağır yaralı olduğu öğrenildi.

  6. Kredi kartı borçları 3,5 trilyon liraya dayandı

    BDDK’nin 30 Ekim haftasına ilişkin verilerine göre, bireysel kredi kartı borçları bir haftada 82,1 milyar lira artarak 3 trilyon 496 milyar liraya yükseldi. Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar ise 983,1 milyar liraya ulaştı.

  7. Almanya’dan Türkiye’de vize süreci açıklaması

    Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Türkiye’den Almanya’ya seyahat edecek iş insanlarının vize işlemlerinin kolaylaştırılması için hazırlıkların sürdüğünü ve uygulamanın kısa sürede hayata geçirileceğini açıkladı. Wadephul, vize süreçlerini hızlandırmak amacıyla Türkiye’de yeni bir şube açılmasının da değerlendirildiğini belirtti.

  8. Merkez Bankası rezervleri düştü

    TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Açıklanan verilere göre, 30 Ekim itibarıyla brüt döviz rezervleri 2 milyar 955 milyon dolar azalışla 56 milyar 90 milyon dolara geriledi. Altın rezervleri de 1 milyar 129 milyon dolar düşüşle 103 milyar 146 milyon dolardan 102 milyar 17 milyon dolara geriledi.

  9. Fransa'da liselilere polis müdahalesi

    Fransa'da sendikaların çağrısıyla yapılan genel grev kapsamında eğitim koşullarını protesto etmek için lise ve üniversitelerin önünde kuşatma eylemi düzenleyen öğrencilere polis müdahale etti. Sendikaların bugün için genel grev çağrısı yaptığı ülkede, hükümetin eğitim taahhütlerini yetersiz bulan öğrencilerin lise ve üniversitelerdeki kuşatma eylemleri birçok şehirde devam ediyor.

  10. İngiltere Merkez Bankası faiz artırdı

    İngiltere Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4'e yükseltti. BoE Başkanı Andrew Bailey, faiz kararına ilişkin "Bugünkü faiz artışı, kaçınılmaz olarak uzun bir faiz artırımı sürecinin ilk adımı olarak görülmemeli. Ancak Ortadoğu'daki çatışma sona ermediği sürece, bunun son faiz artışı olması da pek olası görünmüyor" değerlendirmesinde bulundu.

  11. Muhittin Böcek ve oğlunun tutukluluğuna devam kararı

    Antalya Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik 'rüşvet' ve 'yolsuzluk' iddiasıyla başlatılan soruşturması kapsamında tutuklanıp, belediye başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Muhittin Böcek'in de aralarında olduğu 2'si tutuklu 50 sanığın yargılandığı davanın 6. duruşması görüldü. Mahkeme heyeti, Muhittin Böcek ve oğlu Gökhan Böcek'in tutukluluk halinin devamına hükmetti. Bir sonraki duruşmanın karar duruşması olması bekleniyor.

  12. İran Deniz Kuvvetleri: Hürmüz'de mayına çarpan 2 tanker alev aldı

    İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusundaki güvensiz bölgede 2 petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını bildirdi. Açıklamada, tankerlerin denizcilik uyarılarını dikkate almadığı öne sürüldü; ülke ve can kaybı bilgisi verilmedi.

  13. Bahçelievler'de iş cinayeti: Göçüğün altında bir işçinin cansız bedenine ulaşıldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana gelmiş, 2 işçi toprak altında kalmıştı. İşçilerden birisi yaralı olarak kurtarılabilirken diğeri ise hayatını kaybetti.

  14. Havacılık devi KLM, 5 bin kişiyi işten çıkartıyor

    Hollandalı havayolu KLM, küresel istikrarsızlık, yüksek yakıt fiyatları ve havacılık sektörü üzerindeki artan baskılar nedeniyle 5 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Bu durum, KLM bünyesindeki pozisyon sayısının yaklaşık yüzde 15 azaltılması anlamına geliyor. İşten çıkarmalarla ve küçülmeyle şirketin yıllık kazancının 1 milyar euro artmasının hedeflendiği ileri sürüldü.

  15. İmbat Madencilik işçileri TKİ önünde eylemde

    Manisa Soma’daki İmbat Madencilik’te çalışan madenciler, aylardır ödenmeyen maaşları ve TİS alacakları için TKİ binası önünde eylem başlattı.⁠ İşçiler baretlerini dizerek oturma eylemi yaptı. Bağımsız Maden İş Sendikası, ücretlerin düzenli ödenmesini, bayram ve prim alacaklarının verilmesini, çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve İSİG denetiminin işçilere açılmasını istedi. Sendika, “TKİ ve İmbat, batık Torku’yu işaret ediyor. Bu oyuna gelmiyoruz” açıklamasında bulundu.

  16. Eskişehir'de Arçelik-Beko fabrikasında işçi kıyımı sürüyor

    Eskişehir'de yer alan ve Arçelik-Beko ürünlerinin üretildiği fabrikada yeni işten çıkarmaların olacağı iddia edildi. Fabrika'da Ekim ayında siparişlerdeki düşüşler gerekçe gösterilerek 600 çalışan işten çıkarılmıştı. Yeni ekleneceklerle birlikte çıkarılan işçilerinin sayısının 800'ü bulması bekleniyor.

  17. Bahçelievler'de inşaat göçtü, 2 kişi göçük altında kaldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana geldi. 2 kişi toprak altında kalırken göçük altında kalanların kimliklerine dair henüz bir açıklama yok. Arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

  18. Erdoğan: 8 Kasım'da Azerbaycan'a gideceğim

    Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore dönüşü uçakta açıklamalarda bulundu. Azerbaycan'la yaşanan gerilime değinmeyen Erdoğan bu ülkeyi ziyaret edeceğini belirterek, "8 Kasım’da Azerbaycan'ın Zafer Günü var. Ben de, fevkalade bir durum söz konusu olmazsa, 8 Kasım günü bir Azerbaycan ziyareti yapmayı düşünüyorum" dedi. Çözüm süreci ile ilgili de konuşan Erdoğan, "Silah bırakmanın tam anlamıyla gerçekleşmesi, tespit ve teyit süreçlerinin tamamlanması ile yeni aşamaya geçeceğiz" dedi.

  19. Numan Kurtulmuş'tan açıklama: "Bir önceki süreç terör ve savaş baronları bu sorunun devam etmesini istediği için sonuç vermedi"

    AKP'li TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş katıldığı bir programda "Sayın Cumhurbaşkanımızın 2013-2014'te çok ciddi çabalarına rağmen sürecin akamete uğradığını da gayet iyi biliyoruz" ifadelerini kullandı. Konuşmada gerekçe olarak "eski Türkiye'nin bazı derin unsurları" ile "terör ve savaş baronları" işaret edildi. Öte yandan Erdoğan, bir önceki çözüm sürecinin bitmesinin ardından "Çözüm sürecini buzdolabına koyduk" ve "O iş bitmiştir, o işi gömdük" ifadelerini kullanmıştı.

  20. Fatma Betül Sayan Kaya yeniden adliyede

    AKP'li eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, fon soruşturması kapsamında ifade vermek üzere Çağlayan Adliyesi'ne geldi. Kaya çifti, adliyeye girişi sırasında gazeteciler tarafından kendilerine sorulan "163 milyon lirayı nereden temin ettiniz" sorusuna yanıt vermediler.

  21. Antalya'da 11-12 Kasım'da eğitim uzaktan

    Antalya'da COP31 İklim Zirvesi'nin gerçekleşeceği 11-12 Kasım'da yüz yüze eğitim gerçekleşmeyecek. Antalya Valiliği tarafından yayımlanan genelgeye göre bu tarihlerde Aksu, Döşemealtı, Konyaaltı, Kepez, Manavgat, Muratpaşa ve Serik ilçelerinde eğitim uzaktan gerçekleşecek.

  22. ABD'den yeni İran yaptırımları: Kapsamda Türkiye'den bir şirket de yer alıyor

    ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın "gizli filosu"nu desteklediği iddiası ile Hindistan merkezli bir organizasyonu hedef aldığını açıkladı. Açıklamaya göre yaptırım listesine alınan şirketler arasında Türkiye'den Fugo Yer Hizmetleri A.Ş. de yer alıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent ise konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Daha önce birçok kez söylediğimiz gibi, ya bizdensiniz ya da bize karşı."

  23. İsrail devlet te­le­viz­yo­nun­dan ABD casus uçağı iddiası

    İsrail devlet televizyon Kan'da yer alan habere göre ABD Ortadoğu'ya bir casus uçağı gönderdi. Gönderilen stratejik casus uçağının RC-135U Combat Sent tipi olduğu ve ABD ordusunun envanterinde yalnızca iki adet bulunduğu iddia edildi.

  24. Mekke Anlaşması teklifinin birinci maddesi Meclis'te kabul edildi

    Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ‘Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin birinci maddesi TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.

✓