Türkiye'de barınma krizi, yalnızca ev fiyatlarının ve kiraların yükselmesinden ibaret değil.
Asıl mesele, konutun bir barınma aracı olmaktan çıkartılıp servet biriktirme ve yatırım aracına dönüştürülmesi.
Bir yanda ev almak için ömrünü borçlanması gereken milyonlarca insan, diğer yanda birikimini korumak ya da büyütmek için konut alan bir kesim var. Sonuçta konut üretiliyor, satılıyor, hatta milyonlarca konut boş tutuluyor ama tüm bunlara rağmen Türkiye'deki barınma krizi git gide daha fazla büyüyor.
Yani Türkiye'nin konut sorunu tek başına bir 'arz sorunu' değil, esasında bir 'konuta erişim sorunu'.
Kiracı oranı artıyor
TÜİK verilerine göre Türkiye'de ev sahipliği oranı 2014'teki yüzde 61,1 zirveyi gördükten sonra 2024'te yüzde 55,8'e kadar geriledi. Sahiplik oranı, 2025 sonunda sınırlı artışla yüzde 56,9 oldu.
2010 yılında yüzde 22 seviyesinde olan kiracı oranı, 2024 verilerinde yüzde 28 seviyesine kadar yükselmiş, 2025'te ev sahipliğindeki sınırlı artışla birlikte yüzde 27 bandında dengelenmişti.
Mevcut sahipliği oranı ile Türkiye, Avrupa listesinin üst sıralarındaki Doğu Avrupa ülkelerinden çok geride yer alıyor. Hatta Batı Avrupa'da konut politikaları kiralama odaklı olan Avusturya, Danimarka ve Fransa gibi ülkelerle de aynı bantta yer alıyor.
Trading Economics’e göre Avrupa'da 2025 sonunda ev sahipliği oranlarında liderlik yüzde 93,8 ile Slovakya'da. Romanya yüzde 93,2, Rusya yüzde 91,6, Hırvatistan yüzde 91,4 ile listenin üst sıralarında yer alıyor. Romanya'nın ve eskiden Çekoslovakya, Yugoslavya ve Sovyetler Birliği'ne bağlı olan ülkelerin bu listenin üst sıralarında olması tesadüf değil.
Bu ülkelerde halk eskiden kamu mülkiyetindeki konutlarda çok sembolik ücretlerle oturuyordu. Yani barınma hakkı büyük oranda devlet tarafından otomatik olarak karşılanıyordu. Sosyalist blokun dağılmasının ardından da bu konutlar "dağıtım yoluyla özelleştirme" yoluyla oturanlara devredildi.
Ev sahipliği neden düşüyor?
Türkiye'de ise zaten yüzde 60'larla sınırlı kalan bu oranın son yıllarda yapısal olarak düşmesinin sebebi, kuşkusuz piyasa odaklı konut politikası. Geçtiğimiz yıllarda yaşanan enflasyonist dönemlerde birikimini korumak isteyen sermaye sahipleri birden fazla konut satın alırken, ilk kez ev alacaklar piyasa dışında kaldı. Diğer yandan bir dizi başka gelişme de bu oranın düşüşüne eşlik etti.
Konut satış istatistikleri incelendiğinde, Türkiye'de son yıllarda yüksek faizler ve sıkı politika nedeniyle kredi maliyetlerinin de artmasından kaynaklı konuta yalnızca elinde nakit olan kişilerin erişebildiğini görüyoruz.
Parayı peşin veren düdüğü çalıyor
TÜİK verilerine göre, Ekim 2026’da satılan 131 bin 72 konutun yalnızca 23 bin 286’sı ipotekli (kredili) gerçekleşti. Yani satılan her 100 evin yüzde 82,2’si banka kredisi kullanılmadan, nakit veya alternatif ödeme yollarıyla el değiştirdi.
Ocak–Ekim 2026 döneminde de aynı şekilde satılan 1 milyon 223 bin 991 konutun yalnızca 235 bin 496’sı ipotekli gerçekleşti. Üstelik bu rakam 2025'te daha da azdı. İpotekli satışlar 2026'da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20,8 artmasına rağmen toplam satışlar içindeki payı yüzde 19,2’de kaldı. Yani yılın ilk 10 ayında satılan her 100 evin yüzde 80,8’i (988 bin 495 konut) banka kredisi kullanılmadan, nakit veya alternatif ödeme yollarıyla el değiştirdi.
Barınma aracı değil, yatırım aracı
Üstelik konut kredisinin erişilebilirliği daralınca, piyasadaki alıcı profili de kökten değişiyor. Krediye erişemeyen maaşlı çalışan ve orta gelirli hane halkı ev sahipliğinin dışına itilirken, birikimli nakdi bulunan veya mülkünü büyüten kesimler birden fazla ev sahibi olmaya devam ediyor.
Dolayısıyla toplam satışlardaki gerileme, doğrudan kredili konut alımındaki kısıtlarla ilgili. Yani uzun süredir bir barınma aracından çok, finansman gücü yüksek kesimlerin portföy tercihlerinden biri olan konutun bu durumu daha da güçleniyor.
Üstelik bu durum toplumdaki bölüşüm krizi de ciddi anlamda besliyor. TÜİK'in 2025 yıl Hanehalkı Tüketim Harcaması verilerine göre, Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde en yüksek payı yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamaları alıyor. Üstelik hane halkındaki kişi sayısı düştükçe kiraya harcanan pay da artıyor. Tek kişilik hanelerin tüketim harcamalarının yaklaşık yüzde 40'ı konut ve kiraya gidiyor.
Milyonlarca konut boş bekliyor
Durum o kadar vahim ki, Türkiye'de halkın yüksek kira giderlerine ve yaşam maliyetlerine rağmen milyonlarca konut boş tutuluyor ve bununla ilgili hiç bir kamu politikası geliştirilmiyor.
Çevre Bakanı Murat Kurum, Türkiye'de yaklaşık 2024'te AA'ya verdiği bir röportajda 31 milyon konut olduğunu söylemişti. Bağımsız birim sayısını ise 36 milyon olarak açıklamıştı. Bağımsız birim, kat mülkiyeti veya irtifakı kurulmuş ana taşınmazın ayrı ayrı ve başlı başına oturulabilir bölümlerini ifade ediyor.
TÜİK verilerine göre ise 2025'te içinde aktif yaşanan hane sayısı yaklaşık 27 milyon. Yani bağımsız birimleri çıkardığımızda, yani sadece mesken olarak kullanılan birimler ele alındığında arada 4 milyonluk bir fark ortaya çıkıyor. Bunların bir kısmı yazlık ve ikinci konutlar.
Gerçek rakamlara ulaşmak içinse elektrik tüketim verilerine başvuruluyor. Burada alan doluluk oranı, aktif tüketim noktalarındaki abone sayısının sayaç sayısına oranına bakılarak hesaplanıyor.
CK Enerji’nin 2026 yılındaki “Gayrimenkulün Enerjisi” raporuna göre, İstanbul Avrupa Yakası 4 milyon 21 bin meskende elektrik aboneliği bulunuyor. Avrupa Yakası’nda elektrik sayacı olmasına rağmen aktif aboneliği. Bu iki veri birlikte değerlendirildiğinde, İstanbul genelinde elektrik aboneliği verilerine göre boş konut sayısının yaklaşık 225 bin civarında olduğu tahmin ediliyor. Böylece İstanbul genelinde elektrik aboneliği verilerine göre boş konut sayısının yaklaşık 225 bin civarında olduğu tahmin ediliyor.
Öte yandan elektrik aboneliği bulunan ama konutunu aktif olarak kullanmayan ya da yılın çok kısa bir döneminde kullanan tüketiciler bu rakama dahil edilemiyor. Kimi uzmanlar bu sayı için 1-1,5 milyon konut gibi rakamlar söylüyor ancak Tapu Kadastro verileri şeffaf olmadığı için bu konuda güvenilir istatistik bulmak zor.
Yine de en düşük projeksiyon olan 255 bin sayısı dahi çarpıcı bir duruma işaret ediyor. Türkiye'de ortalama hane halkı sayısının 3,08 olduğu düşünüldüğünde sadece İstanbul'da yaklaşık 785 bin kişinin konut ihtiyacını karşılayacak yapının boş tutulduğu görülüyor.
Çözüm zor değil, politika geliştirilmiyor
Üstelik bunun için en basit çözümlerden biri olan boş konut vergisi gibi adımlar tartışma konusu bile olmuyor. Sırf birilerinin düzeni bozulacak, rantiyerler rahatsız olacak diye Türkiye'de hiç bir düzen politikacısı bu konuları dillendirmiyor. Aynı şekilde ana akım medyada konuşan hiç bir uzman bu konuları bu boyutu ile ele almıyor. Bugün Youtube'da ciddi görünen ekonomi kanallarından herhangi birini açtığınızda, konut ile ilgili tartışılan tek konunun, 'konut yatırımı yapmak için şuan iyi bir dönem olup olmadığı' olduğunu göreceksiniz.
Barınma konusu esasında çözümü çok zor olan kompleks bir konu değil. Ancak Türkiye'deki inşaat ekonomisinin geldiği boyut ve rantiye odaklı yaklaşım düşünüldüğünde, bırakın barınma desteği, lojman şartı, kamu sahipliğinde sosyal konut gibi ciddi adımlar atmayı, artan oranlı emlak vergisi gibi basit bir önlemin bile bu zihniyet tarafından alınamayacağı görülüyor.