Devlet üniversitelerinde öğrencilerin yemekhanede ödediği ücretler son yıllarda hızla arttı. Boğaziçi Üniversitesi'nde 2021'de 4,10 lira olan öğrenci yemeği 2026'da 85 liraya çıkarken, Yıldız Teknik Üniversitesi'nde 1,90 liralık yemek 90 liraya yükseldi.
Boğaziçi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Yıldız Teknik Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi'nin yemek ücretleri karşılaştırıldığında, tek öğün ücretinin ortalaması 2021'de 2,98 liradan 2026'da 63,13 liraya çıktı. Böylece ortalama yemek ücreti yaklaşık 21 katına ulaştı. Bu, yüzde olarak yaklaşık 20 katlık bir artış anlamına geliyor.
Üniversite öğrencilerine verilen devlet desteği de aynı dönemde arttı. Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü'nün (KYGM) verdiği lisans bursu 2021'de 650 lirayken 2026'da 4 bin liraya yükseldi. Burs yaklaşık 6 katına çıktı. Yemek ücretlerinin ortalaması ise yaklaşık 21 katına ulaştı.
En yüksek artış Yıldız Teknik Üniversitesi'nde
Yemek ücretlerindeki değişim üniversitelere göre farklılık gösteriyor. 2021'de 1,90 lira olan Yıldız Teknik Üniversitesi yemek ücreti 2026'da 90 liraya çıktı. Böylece ücret yaklaşık 47 katına ulaştı.
Boğaziçi Üniversitesi'nde aynı dönemde 4,10 liradan 85 liraya çıkan yemek ücreti yaklaşık 21 katına çıktı. Ankara Üniversitesi'nde 2,50 liradan 50 liraya, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde 3 liradan 60 liraya, Marmara Üniversitesi'nde ise 3 liradan 60 liraya yükseldi.
İstanbul Üniversitesi'nde 3,50 liradan 70 liraya çıkan öğrenci yemek ücreti 20 katına ulaştı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde 2,95 liradan 50 liraya yükselen ücret de yaklaşık 17 katına çıktı.
Hacettepe Üniversitesi'nde 2021'de 2,85 lira olan yemek ücreti, 2025'te rezervasyonlu sisteme geçilmesiyle rezervasyonlu yemek için 40 lira, rezervasyonsuz yemek için 50 lira olarak uygulanmaya başladı.
Öğrencinin ödediği yemek ücreti, her üniversitede yemeğin toplam maliyetini karşılamıyor. İstanbul Teknik Üniversitesi, yemek maliyetinin bir bölümünün öğrencilerden ve personelden alınan ücretlerle, önemli bir bölümünün ise üniversitenin öz gelirlerinden karşılandığını ve sübvanse edildiğini açıklıyor.
Bu nedenle karşılaştırmadaki rakamlar, yemeğin üniversiteye toplam maliyetini değil, öğrencinin yemekhanede ödediği tutarı gösteriyor.
Burs arttı, yemek karşısındaki alım gücü azaldı
Yemekhane ücretlerindeki artış, öğrencinin aldığı burs miktarındaki artışla aynı düzeyde gerçekleşmedi. Bu durum, bursun yemek karşısındaki değerini de değiştirdi.
2021'de 650 liralık lisans bursu, karşılaştırılan sekiz üniversitedeki 2,98 liralık ortalama yemek ücreti üzerinden yaklaşık 218 öğüne karşılık geliyordu.
2026'da burs 4 bin liraya çıkmasına karşın ortalama yemek ücreti 63,13 liraya ulaştı. Bu tutarla yaklaşık 63 öğün yemek alınabiliyor.
Bursun nominal tutarı 2021'den bu yana yüzde 515'in üzerinde arttı. Yemek ücretlerinin basit ortalamasındaki artış ise yüzde 2 binin üzerine çıktı. Böylece bursun öğün karşılığı azaldı.
KYGM'nin burs ve kredi uygulamasında lisans öğrencilerine verilen aylık tutar 2022'de 850 lira, 2023'te 1.250 lira, 2024'te 2 bin lira ve 2025'te 3 bin lira oldu. 2026'da ise lisans bursu 4 bin liraya yükseldi.
Beslenme desteği de söz konusu
Devletin öğrencilere sağladığı destek yalnızca bursla sınırlı değil. KYGM'nin güncel bilgilerine göre yurtta kalan öğrencilere günlük 110 lira kahvaltı ve 190 lira akşam yemeği olmak üzere toplam 300 lira beslenme yardımı sağlanıyor.
Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak da 2024-2025 öğretim döneminde öğrencilere 31 milyar 599 milyon 612 bin 790 lira beslenme yardımı yapıldığını açıkladı. Bakanlığın 2026 bütçesine ilişkin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu sunumunda bu destek, yurt hizmetleriyle birlikte ele alındı.
Ancak bu destek ile üniversite yemekhanelerindeki ücret aynı uygulama değil. Bakanlığın beslenme yardımı, Bakanlığa bağlı yurtlarda kalan öğrencilerin beslenmesine yönelik uygulanıyor. Üniversitelerin yemekhanelerindeki öğrenci ücretleri ise üniversitelerin kendi tarifeleri üzerinden belirleniyor.
Bu nedenle burs, yurt beslenme desteği ve üniversite yemekhane ücretleri aynı kalem olarak değerlendirilemiyor. Buna karşın üç uygulama da öğrencinin temel beslenme giderini doğrudan etkiliyor.
Bir öğünün karşılığı değişti
Boğaziçi Üniversitesi'nde 2026'da yapılan son zam, değişimin güncel örneklerinden biri oldu. 2021'de 4,10 lira olan öğle ve akşam yemeği ücreti Şubat 2025'te 40 liraya, 2026'da ise 85 liraya çıktı. Aynı dönemde kahvaltı ücreti 30 liradan 70 liraya yükseldi.
Bu nedenle 2021'de 650 liralık bursla Boğaziçi Üniversitesi yemekhanesinde yaklaşık 158 öğün yemek alınabilirken, 2026'da 4 bin liralık bursla 47 öğün alınabiliyor. Öğle ve akşam yemeklerinin 85 lira olduğu 2026 tarifesinde, günde iki öğün yemek yiyen bir öğrencinin günlük yemek harcaması 170 liraya çıkıyor.
Bu hesapla 4 bin liralık lisans bursu yalnızca yemek için kullanıldığında yaklaşık 23 günlük iki öğün yemek harcamasını karşılıyor. Kahvaltının da eklenmesi durumunda günlük yemek harcaması 240 liraya ulaşıyor.
Ortaya çıkan tablo, öğrencinin temel beslenme gideri ile aldığı devlet desteği arasındaki değişimi gösteriyor. Burs miktarı yıllar içinde artırılırken karşılaştırılan üniversitelerdeki tek öğün yemek ücretleri daha yüksek oranda yükseldi.
Bu nedenle 4 bin liralık bursun 2026'daki ortalama yemek karşılığı, 650 liralık bursun 2021'deki yemek karşılığından daha düşük kaldı.
Bu karşılaştırma, öğrencinin barınma, ulaşım, kırtasiye ve diğer zorunlu harcamalarını hesaba katmadan yalnızca bir öğün yemek ile aylık burs arasındaki ilişkiyi gösteriyor. Öğrencinin aylık geçim harcaması ise bu kalemlerin tamamını kapsıyor.
