Şimşek'in tasarruf reçetesi DOGE: ABD'de çuvallamıştı, Türkiye'ye rol model oldu

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kamu harcamalarını ve istihdamını azaltmayı hedefleyen tasarruf programını Elon Musk'ın ABD'de yürüttüğü DOGE girişimine benzetti. Ancak DOGE'un yüz binlerce kamu çalışanının işini kaybetmesine, kamu hizmetlerinde aksamalara ve milyarlarca dolarlık ek maliyetlere yol açan sonuçları, Şimşek'in başarı olarak sunduğu modelin arkasındaki zihniyeti de ortaya koyuyor.

14:21 4 dk okuma

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Türkiye'nin kamuda tasarruf programını Musk-Trump'ın DOGE programına benzetti.

Şimşek, bugün İstanbul Ekonomi Forumu'nda yaptığı konuşmada dezenflasyon sürecinde mücadeleden vazgeçmediklerini belirterek "Orta Vadeli Program'ın (OVP) birincil hedefi fiyat istikrarını sağlamaktır. Mali disiplinin sağlandı ve bu disiplin korunacak. Türkiye ekonomisi büyümeye devam ediyor" dedi.

Şimşek, sunumda paylaştığı slaytta "Türkiye's successful DOGE scheme" başlığı altında ulaşım araçları, inşaat ve diğer harcamaların bütçe payının 2014-23 ortalaması yüzde 4,6'dan 2025'te yüzde 2,9'a düştüğünü gösterdi.

Şimşek'in 'tasarruf' paketi

Şimşek, Mayıs 2024'te açıklanan Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi ile dezenformasyon sürecini hızlandırmayı planlıyordu.

Paket beş ana kısıtlama kalemi üzerine kuruldu. Belli başlı taşıt harcamaları, binalar inşaatları, lojman alımı ve sosyal tesis açılması 3 yıl boyunca tamamen durdurulmuştu. İstihdam tarafına sınırlama getirilmiş ve personel servislerinin kaldırılması, toplantıların çevrim içi yapılması gibi önlemler alınmıştı.

Parasal sıkılaşma ve diğer önlemlerle birlikte uygulanan programın sonucunda, Şimşek'in göreve gelmesinden bu yana enflasyon yüzde 30'lar düzeyinde sıkışırken dezenflasyonun maliyeti düşük ücret artışları, kredi kısıtlamaları ve vergiler üzerinden geniş toplum kesimlerine yansıdı.

Kamu istihdamını sınırlayan ve kamu hizmetlerinin daralmasına yol açan bu yaklaşımın ardından Şimşek'in ABD'de Elon Musk'ın öncülük ettiği DOGE programını doğrudan bir başarı örneği olarak sunması dikkat çekici. Kuşkusuz bu benzetme tesadüf değil.

Musk böyle çuvallamıştı

Her iki programın ortak noktasını kamu harcamalarını ve kamu istihdamını azaltmayı, bunu da verimlilik ve tasarruf söylemi üzerinden gerekçelendirmeyi esas alan bir yaklaşım oluşturuyor. Ancak ABD'deki DOGE deneyiminin sonuçları, bu tür kesintilerin yalnızca bütçe rakamlarından ibaret olmadığını, kamu hizmetleri, istihdam ve bütçeye sonradan binen maliyetler açısından da sonuçlar doğurduğunu bize göstermişti.

Peki nedir bu DOGE?

Elon Musk ve Donald Trump'ın ABD federal harcamalarını azaltmayı hedefleyen verimlilik girişimi nasıl çuvalladı ve Mehmet Şimşek neden bunu referans alıyor?

Elon Musk’ın öncülük ettiği DOGE (Department of Government Efficiency – Hükümet Verimliliği Departmanı), Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin başında, federal hükümetin harcamalarını ve bürokrasisini küçültmek amacıyla kurulmuştu.

O dönemde Musk, özel hükümet çalışanı statüsüyle yapının başına geçmişti. DOGE, federal kurumlarda sözde “israf, yolsuzluk ve gereksiz harcamaları” bulmayı, kamu çalışanlarının sayısını azaltmayı ve bazı federal kurum ve programları küçültmeyi veya kapatmayı hedefliyordu.

Öncelikle Musk'ın ortaya attığı tasarruf rakamlarının önemli bir bölümünün yalan olduğu ortaya çıktı. DOGE kendi internet sitesinde 110 milyar dolar tasarruf bildirmişti. Ancak ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO), Ağustos 2026'da yayımladığı incelemede rakamların önemli bölümünün yeterince doğrulanamadığını açıkladı. Hatta DOGE'un 1,7 milyar dolar tasarruf sağladığını söylediği bir Savunma Bakanlığı sözleşmesinde gerçekte sözleşmenin iptal edilmediği ve herhangi bir tasarruf gerçekleşmediği tespit edildi.

Hızlı kesintiler kamu hizmetlerinde aksamalara yol açtı. Örneğin GAO, İç Güvenlik Bakanlığı'ndaki bazı hibe kesintilerinin afet önleme projelerini yaklaşık bir yıl geciktirdiğini tespit etti.

Yüzbinlerce kişi işinden oldu

Nisan 2025'teki hesabına göre 260 binden fazla federal çalışan işten çıkarılmış, gönüllü ayrılmayı kabul etmiş veya erken emekliliğe gönderilmişti. Bunun yaklaşık 75 bini, hükümetin “deferred resignation” programını kabul eden çalışanlardan oluşuyordu. Daha sonraki verilere göre kesinti daha da büyüdü. GAO verilerine dayanan 2026 tarihli raporlarda, 2023'ten bu yana federal kamu çalışanlarının sayısının yaklaşık 355 bin azaldığı belirtildi. Ancak, bu rakamın içinde DOGE öncesi ve sonrasındaki değişimler ile daha sonra yeniden işe alınanlar da bulunuyor.

Üstelik bazı kamu hizmetlerinde personel açığı oluştu. Kesintiler; Sosyal Güvenlik Kurumu, IRS, Gazi İşleri, sağlık kurumları, hava durumu ve iklim hizmetleri gibi doğrudan halka hizmet veren kurumlara da yayıldı. Bunun sonucunda hizmetlerde gecikmeler ve personel yetersizlikleri ortaya çıktı.

Örneğin Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı'nın çalışan sayısı DOGE kesintileriyle 82 binden 62 bine indirilmişti. 2026'da bakanlık yeniden personel almaya başladı ve çalışan sayısını 72 bine çıkardı. Bakanlık ayrıca 12 bin yeni çalışan alma planı açıkladı. Bu durum, bazı kesintilerin daha sonra tersine çevrilmek zorunda kaldığını gösterdi.

Belki de DOGE'un en tuhaf sonuçlarından biri, sözde tasarruf için milyarlarca dolar harcanması oldu. 2025'te federal hükümet 9,5 milyar dolar tutarında ücretli idari izin ödemesi yaptı. Bunun 6,7 milyar doları, DOGE'un başlattığı ertelenmiş istifa programıyla bağlantılıydı. Ayrıca tazminat ve ayrılma teşvikleri nedeniyle de kamu bütçesinde ciddi bir maliyet oluştu.

Sonucunda Elon Musk, Mayıs 2025'te DOGE başkanlığı görevinden resmi olarak istifa etti.

Şimdi Şimşek'in DOGE'u bir başarı modeli olarak sunması da, ABD'de sonuçları tartışmalı hale gelen bir uygulamanın Türkiye'de bir yeniden paketlenmesinden başka bir şey değil.

Kısa Kısa

  1. COP31 zirvesi anlaşma sağlanamadan sona erdi

    Antalya'da düzenlenen BM İklim Konferansı (COP31), fosil yakıtlar konusunda uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Türkiye ve Avustralya'nın sunduğu taslakta fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün yer almaması AB'nin tepkisini çekti. Petrol üreticisi ülkeler ise bu yöndeki ifadelere karşı çıktı. Böylece 2009'daki Kopenhag zirvesinden bu yana ilk kez bir BM iklim konferansı ortak siyasi anlaşma olmadan tamamlandı.

  2. Emekli Albay Orkun Özeller Kastamonu'da gözaltına alındı

    Kitap fuarı için gittiği Kastamonu'da emekli Albay Orkun Özeller sabaha karşı gözaltına alındı. Avukatı Doğukan Kozan'a göre gözaltının gerekçesi X'teki bir paylaşım. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının başlattığı soruşturmada Özeller hakkında Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 217/A maddesi kapsamında "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçlamasıyla işlem yapılıyor. Özeller, Eylül 2025'te Devlet Bahçeli'ye yönelik paylaşımları nedeniyle tutuklanmış, sonra beraat etmişti.

  3. François Ruffin: Le Pen'in kazanma riskine karşı çekiliyorum

    François Ruffin, Fransa'da 2027 cumhurbaşkanlığı seçimi için adaylıktan çekildi. Boyun Eğmeyen Fransa'dan (LFI) ayrılıp kendi partisini kuran Ruffin, aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) adayı Marine Le Pen'e karşı daha güçlü bir blok oluşturmak istediğini söyledi. Anketler, ilk turda yarışın Le Pen ile LFI adayı Melenchon arasında geçeceğini gösteriyor.

  4. Belçika'da kemer sıkmaya karşı ulusal grev: Tüm uçuşlar iptal

    Hükümetin kemer sıkma politikalarına karşı Belçika'da yarın ülke çapında grev yapılacak. Üç büyük sendikanın çağrısıyla düzenlenen eylem, Başbakan Bart De Wever hükümeti göreve geldiğinden bu yana 11'inci ulusal grev olacak. Hava trafik kontrol kurumu Skeyes, eyleme katılacak personel nedeniyle hava trafiğini 07.00-21.00 arasında durduracak.

  5. DEM Parti heyeti, Öcalan'la görüşmek için İmralı'ya gitti

    Abdullah Öcalan'la görüşmek üzere DEM Parti İmralı Heyeti bugün İmralı Adası'na gitti. Heyette Pervin Buldan, Mithat Sancar ve avukat Özgür Faik Erol var. Ziyareti partinin basın bürosu duyurdu. Heyet, Öcalan'la son olarak 13 Eylül'de görüşmüştü. Yaklaşık 10 haftalık aradan sonra yapılan ziyaretin gündemine ilişkin açıklama yapılmadı. DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, 17 Kasım'da Öcalan'ın yeni konutuna taşındığını ve çalışma koşullarının değiştirildiğini açıklamıştı.

  6. Pendik'te doğal gaz zehirlenmesi şüphesi: 16 kişi hastanede

    Doğal gaz zehirlenmesi şüphesiyle İstanbul Pendik'te dokuz katlı bir binada oturan 16 kişi tedaviye alındı. Anadolu Ajansının haberine göre Esenler Mahallesi Sedir Sokak'taki binadan gelen ihbar üzerine bölgeye polis, sağlık, itfaiye ve İGDAŞ ekipleri gitti. İlk incelemeden sonra dört kişi ambulansla hastaneye kaldırıldı, 12 kişi de kendi imkânıyla hastaneye başvurdu. Ekipler binayı tahliye etti.

  7. Kepez Belediyesi'ne operasyon: 10 gözaltı

    Rüşvet soruşturması kapsamında Antalya'daki Kepez Belediyesine sabah saatlerinde operasyon düzenlendi. İlk bilgilere göre aralarında belediye bürokratlarının da olduğu 10 kişi gözaltına alındı. DHA'nın aktardığına göre Belediye Başkanı Mesut Kocagöz gözaltı listesinde yok.

  8. Yunanistan ile İsrail arasında 1 milyar avroluk silah pazarlığı iddiası

    Yunan gazetesi Kathimerini, Yunanistan ile İsrail'in yaklaşık 1 milyar avroluk yeni bir silah paketi için müzakereye başladığını öne sürdü. Pazarlık üç başlığı kapsıyor: Kalamata'daki uçuş eğitim merkezinde ders saatlerinin artırılması, elektronik harp sistemleri ve uzun menzilli hassas füzeler. Habere göre Atina, Türkiye'nin "büyük ilerlemeler kaydettiği" elektronik harpte İsrail'in uygulamalarına erişmek istiyor.

  9. İran hava sahası ihlali nedeniyle Bahreyn'deki ABD üslerini hedef aldı

    Hava sahasının ihlal edildiğini öne süren İran Devrim Muhafızları Ordusu, Bahreyn'deki iki ABD üssünde Patriot hava savunma sistemlerine ait iki radarı İHA ve füzelerle hedef aldığını duyurdu. Bildiriye göre saldırı, ABD'ye ait MQ-1 ve MQ-9 tipi iki İHA'ya karşılıktı. Bildiride ihlallere kararlılıkla yanıt verileceği uyarısı da yer aldı. Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise "potansiyel tehdit" nedeniyle halktan en yakın güvenli noktaya geçmesini istedi.

Önceki gün

  1. Araç kiralama davasında Tanju Özcan'a tahliye

    Bolu Belediyesi'ndeki araç kiralamada usulsüzlük davasında tutuklu Belediye Başkanı Tanju Özcan, Başkan Yardımcısı Gülden Özaydın, müdür vekili Basri Baytekin ve şirket yetkilisi Faruk Güner adli kontrolle tahliye edildi. Savcı tutukluluğun devamını istemişti. Duruşma 22 Mart'a ertelendi.

  2. TGRT'den iddia: 5 belediye başkanı AKP'ye geçiyor

    TGRT Ankara Temsilcisi Fatih Atik, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ve Bodrum Belediye Başkanı Tamer Mandalinci'nin AKP'ye geçeceğini, Menteşe ve Marmaris belediyelerinin de temasta olduğunu öne sürdü. Aras ve Dutlulu iddiaları daha önce reddetmişti.

  3. Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore'ye siber saldırı tehdidi

    Britanya Siber Güvenlik ve Özel Harekat Komutanı Orgeneral Rob Magowan, Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore'nin İngiltere'ye yönelik siber operasyonlar düzenlediğini açıkladı. Ülkesinin de karşı saldırılar gerçekleştirdiğini belirten Magowan, İngiltere'nin savaş ile barış arasında hibrit bir mücadele yürüttüğünü ve yapay zekanın yeni bir tehdit oluşturduğunu söyledi.

  4. İzmir'de otizmli çocuklara şiddet so­ruş­tur­ma­sın­da 2 tutuklama

    İzmir'in Narlıdere ilçesinde bir spor kulübünde eğitim alan otizmli çocuklara kötü muamele ve şiddet uygulandığı iddiasına ilişkin yürütülen adli süreçte, gözaltına alınan iki kulüp ortağı mahkemece tutuklandı.

  5. ABD'de 'Kocaayak' efsanesi yeniden 'hortlatıldı'

    ABD Orman Servisi, halk arasında 'Kocaayak' (Bigfoot) olarak bilinen efsanevi yaratığa ilişkin üç belgeyi kamuoyuyla paylaştı. Kurumun internet sitesinde yayımlanan dosyalar arasında, Kocaayak'a ait olduğu ileri sürülen ayak izlerinin fotoğrafları, ölçümleri ve inceleme notları da yer aldı.

  6. Ankara'da anne bozayı ve yavrusu vurularak öldürüldü

    Ankara'nın Kızılcahamam ilçesindeki Soğuksu Milli Parkı'nda, "Kar" ve "Kış" isimleriyle anılan bozayı çiftinin yavrusu, annesiyle birlikte silahla öldürüldü. Kar isimli bozayı ve yavrusunun, şehre sık sık indiği ve çöpleri karıştırdığı gerekçesiyle öldürüldüğü iddia edilirken, olayın Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü'nün (DKMP) onayı ve yetkililerinin katılımıyla gerçekleştirildiği öne sürüldü.

  7. İmamoğlu'ndan 'Amerikan barışına' destek açıklaması: "Hükümeti des­tek­le­mi­yo­rum ama barışı destekliyorum"

    Tutuklu bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu kaleme aldığı "Yan yana" başlıklı yazısında hükümetle PKK arasındaki 'Amerikan barışı' sürecine destek açıklamasında bulundu. “Ben iktidarı desteklemiyorum, ama evet barışı ve huzuru destekliyorum” diyen İmamoğlu, demokratik güvenceler olmadan kalıcı bir barışın kurulamayacağını vurguladı.

  8. Fon vurgunu so­ruş­tur­ma­sın­da 108 kişinin mal varlığına yönelik işlem takibi

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yürütülen "fon soruşturması" sürüyor. Sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yürütülen "fon soruşturması" kapsamında, 108 kişinin mal varlığı üzerinde işlem yapmaları halinde ilgili kurumlardan başsavcılığa bildirimde bulunulması istendi.

  9. CHP'den Mansur Yavaş'a yeşil ışık: Cumhurbaşkanı adaylığında kendini ancak burada ifade edebilir, kapımız açık

    CHP Ankara İl Başkanı Fahri Yıldırım, bağımsız olarak siyasi hayatına devam etme kararı alan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın partiyle ilişkisinin kesilmediği savundu. Yıldırım, "Kapımız kendisine açık. Cumhurbaşkanı adaylığında ancak CHP’de kendini ifade edebilir. Çünkü CHP kamucudur, devletçidir; Mansur Bey’in dokusuna da uygun bir partidir" dedi.

  10. ABD'de sabıka bilgi veri tabanına siber saldırı

    FBI'ın federal, eyalet ve yerel kolluk kuvvetleri arasında hayati bir bağ görevi gören ABD'deki sabıka bilgi veri tabanına yönelik olası bir siber ihlali araştırdığı bildirildi. Ulusal Suç Bilgi Merkezi'ne (NCIC) bilgisayar korsanları tarafından gerçekleştirildiği düşünülen bu sızma, son aylarda yaşanan ikinci benzer ihlal niteliğinde.

  11. Marmara Üniversitesi'nin eski kampüsü lüks konut projesine dönüştü: Kira bedeli 500 bin TL'nin üzerinde

    Nişantaşı'nda bir dönem Marmara Üniversitesi İletişim ve Diş Hekimliği fakültelerinin bulunduğu yaklaşık 26 dönümlük arazi, lüks konut projesine dönüştürüldü. Cumhuriyet'ten Ufuk Sepetci'nin haberine göre, Nişantaşı Koru'da kiraya çıkarılan 4,5+1 daire için aylık 580 bin TL talep edildiği öğrenildi.

  12. Yurdun birçok bölgesinde kuvvetli yağış ve fırtına bekleniyor

    Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 21 Kasım Cumartesi günü için kuvvetli yağış ve rüzgar uyarısı yaptı. Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu'nun kuzeyi ve bazı illerde sağanağın kuvvetli olması beklenirken Ankara, Eskişehir ve Kırıkkale'nin kuzey ilçeleri için de uyarı yapıldı. Rüzgârın saatte 40-60 kilometre hızla esmesi bekleniyor.

  13. ABD polisinden GTA uyarısı: "Suçları gerçek hayata taşımayın"

    ABD'deki polis departmanları, oyuncuları oyundaki suçları gerçek hayata taşımamaları konusunda uyardı. Atlanta Polis Departmanından paylaşılan uyarıda, "Oyunu oynayın ama kendinizi oyuna kaptırıp hapse girmeyin. Sanal eğlenceyi gerçek hayattaki kararlarla karıştırmayın. Alkollü araç kullanma, dikkatsiz sürüş, araba hırsızlığı ve şiddet, gerçek hayatta ciddi sonuçlar doğurur. Bunları oyunun içinde tutun. Sokaklarımıza taşımayın" ifadelerine yer verildi.

  14. ABD'den 4 kişiye petrol yaptırımı

    ABD yönetimi, İran'ı hedef alan 'Ekonomik Tecrit Operasyonu'nun kapsamını genişletti. ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın yurt dışındaki petrol satışlarının gerçekleştirilmesi ve bu satışlardan elde edilen gelirlerin tahsil edilmesinde rol oynayan 4 İran vatandaşının yaptırım listesine eklendiğini duyurdu.

✓