Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Türkiye'nin kamuda tasarruf programını Musk-Trump'ın DOGE programına benzetti.
Şimşek, bugün İstanbul Ekonomi Forumu'nda yaptığı konuşmada dezenflasyon sürecinde mücadeleden vazgeçmediklerini belirterek "Orta Vadeli Program'ın (OVP) birincil hedefi fiyat istikrarını sağlamaktır. Mali disiplinin sağlandı ve bu disiplin korunacak. Türkiye ekonomisi büyümeye devam ediyor" dedi.
Şimşek, sunumda paylaştığı slaytta "Türkiye's successful DOGE scheme" başlığı altında ulaşım araçları, inşaat ve diğer harcamaların bütçe payının 2014-23 ortalaması yüzde 4,6'dan 2025'te yüzde 2,9'a düştüğünü gösterdi.
Şimşek'in 'tasarruf' paketi
Şimşek, Mayıs 2024'te açıklanan Kamuda Tasarruf ve Verimlilik Paketi ile dezenformasyon sürecini hızlandırmayı planlıyordu.
Paket beş ana kısıtlama kalemi üzerine kuruldu. Belli başlı taşıt harcamaları, binalar inşaatları, lojman alımı ve sosyal tesis açılması 3 yıl boyunca tamamen durdurulmuştu. İstihdam tarafına sınırlama getirilmiş ve personel servislerinin kaldırılması, toplantıların çevrim içi yapılması gibi önlemler alınmıştı.
Parasal sıkılaşma ve diğer önlemlerle birlikte uygulanan programın sonucunda, Şimşek'in göreve gelmesinden bu yana enflasyon yüzde 30'lar düzeyinde sıkışırken dezenflasyonun maliyeti düşük ücret artışları, kredi kısıtlamaları ve vergiler üzerinden geniş toplum kesimlerine yansıdı.
Kamu istihdamını sınırlayan ve kamu hizmetlerinin daralmasına yol açan bu yaklaşımın ardından Şimşek'in ABD'de Elon Musk'ın öncülük ettiği DOGE programını doğrudan bir başarı örneği olarak sunması dikkat çekici. Kuşkusuz bu benzetme tesadüf değil.
Musk böyle çuvallamıştı
Her iki programın ortak noktasını kamu harcamalarını ve kamu istihdamını azaltmayı, bunu da verimlilik ve tasarruf söylemi üzerinden gerekçelendirmeyi esas alan bir yaklaşım oluşturuyor. Ancak ABD'deki DOGE deneyiminin sonuçları, bu tür kesintilerin yalnızca bütçe rakamlarından ibaret olmadığını, kamu hizmetleri, istihdam ve bütçeye sonradan binen maliyetler açısından da sonuçlar doğurduğunu bize göstermişti.
Peki nedir bu DOGE?
Elon Musk ve Donald Trump'ın ABD federal harcamalarını azaltmayı hedefleyen verimlilik girişimi nasıl çuvalladı ve Mehmet Şimşek neden bunu referans alıyor?
Elon Musk’ın öncülük ettiği DOGE (Department of Government Efficiency – Hükümet Verimliliği Departmanı), Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin başında, federal hükümetin harcamalarını ve bürokrasisini küçültmek amacıyla kurulmuştu.
O dönemde Musk, özel hükümet çalışanı statüsüyle yapının başına geçmişti. DOGE, federal kurumlarda sözde “israf, yolsuzluk ve gereksiz harcamaları” bulmayı, kamu çalışanlarının sayısını azaltmayı ve bazı federal kurum ve programları küçültmeyi veya kapatmayı hedefliyordu.
Öncelikle Musk'ın ortaya attığı tasarruf rakamlarının önemli bir bölümünün yalan olduğu ortaya çıktı. DOGE kendi internet sitesinde 110 milyar dolar tasarruf bildirmişti. Ancak ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO), Ağustos 2026'da yayımladığı incelemede rakamların önemli bölümünün yeterince doğrulanamadığını açıkladı. Hatta DOGE'un 1,7 milyar dolar tasarruf sağladığını söylediği bir Savunma Bakanlığı sözleşmesinde gerçekte sözleşmenin iptal edilmediği ve herhangi bir tasarruf gerçekleşmediği tespit edildi.
Hızlı kesintiler kamu hizmetlerinde aksamalara yol açtı. Örneğin GAO, İç Güvenlik Bakanlığı'ndaki bazı hibe kesintilerinin afet önleme projelerini yaklaşık bir yıl geciktirdiğini tespit etti.
Yüzbinlerce kişi işinden oldu
Nisan 2025'teki hesabına göre 260 binden fazla federal çalışan işten çıkarılmış, gönüllü ayrılmayı kabul etmiş veya erken emekliliğe gönderilmişti. Bunun yaklaşık 75 bini, hükümetin “deferred resignation” programını kabul eden çalışanlardan oluşuyordu. Daha sonraki verilere göre kesinti daha da büyüdü. GAO verilerine dayanan 2026 tarihli raporlarda, 2023'ten bu yana federal kamu çalışanlarının sayısının yaklaşık 355 bin azaldığı belirtildi. Ancak, bu rakamın içinde DOGE öncesi ve sonrasındaki değişimler ile daha sonra yeniden işe alınanlar da bulunuyor.
Üstelik bazı kamu hizmetlerinde personel açığı oluştu. Kesintiler; Sosyal Güvenlik Kurumu, IRS, Gazi İşleri, sağlık kurumları, hava durumu ve iklim hizmetleri gibi doğrudan halka hizmet veren kurumlara da yayıldı. Bunun sonucunda hizmetlerde gecikmeler ve personel yetersizlikleri ortaya çıktı.
Örneğin Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı'nın çalışan sayısı DOGE kesintileriyle 82 binden 62 bine indirilmişti. 2026'da bakanlık yeniden personel almaya başladı ve çalışan sayısını 72 bine çıkardı. Bakanlık ayrıca 12 bin yeni çalışan alma planı açıkladı. Bu durum, bazı kesintilerin daha sonra tersine çevrilmek zorunda kaldığını gösterdi.
Belki de DOGE'un en tuhaf sonuçlarından biri, sözde tasarruf için milyarlarca dolar harcanması oldu. 2025'te federal hükümet 9,5 milyar dolar tutarında ücretli idari izin ödemesi yaptı. Bunun 6,7 milyar doları, DOGE'un başlattığı ertelenmiş istifa programıyla bağlantılıydı. Ayrıca tazminat ve ayrılma teşvikleri nedeniyle de kamu bütçesinde ciddi bir maliyet oluştu.
Sonucunda Elon Musk, Mayıs 2025'te DOGE başkanlığı görevinden resmi olarak istifa etti.
Şimdi Şimşek'in DOGE'u bir başarı modeli olarak sunması da, ABD'de sonuçları tartışmalı hale gelen bir uygulamanın Türkiye'de bir yeniden paketlenmesinden başka bir şey değil.