2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin ayrıntıları, kamu kaynaklarının dar gelirlilere ve emekçilere değil patronlara akacağını gösterdi.
Bütçe vergi yükünü büyük oranda vatandaşın sırtına yüklerken, vergi istisnalarında aslan payı sermaye kesimine ayrılıyor.
Diğer yandan 4 trilyon lira sınırına dayanan faiz ödemeleri, bütçedeki pek çok temel kamu hizmetini ve bakanlık ödeneğini geride bırakıyor.
İşte rakamlarla 2027 bütçesinin perde arkası:
Patronlardan değil, tüketiciden vergi alınacak
Bütçedeki temel sorunlar yalnızca vergi harcamaları ve faiz yüküyle sınırlı değil. 2027 bütçe teklifine göre, devletin toplayacağı toplam 19,9 trilyon liralık net vergi gelirinin yaklaşık 12 trilyon liralık kısmı, yani toplam vergi gelirlerinin yüzde 60 dolaylı vergilerden toplanacak.
Bu tablonun en çarpıcı kalemleri olan KDV ve ÖTV’den gelecek yıl toplam 8 trilyon 965 milyar lira net gelir hedefleniyor. Yani vergi büyük oranda gelirden ve sermaye kazançlarından değil tüketicilerden tahsil edilecek.
Detaylara bakıldığında, günlük tüketiminden alınan vergi payının büyüklüğü de dikkat çekiyor. 2027 yılında ithal ürünlerden alınan KDV dahil toplam net KDV gelirinin 5 trilyon 681 milyar liraya, ÖTV tahsilatının ise bir önceki yıla göre yüzde 55’in üzerinde artışla 3 trilyon 284 milyar liraya ulaşması öngörülüyor. ÖTV kalemleri içinde motorlu taşıtlardan 1 trilyon 151 milyar lira, akaryakıt ve doğal gazdan yüzde 171 artışla 870,6 milyar lira, tütün mamullerinden 796 milyar lira ve alkollü içkilerden 259,7 milyar lira vergi toplanması hedefleniyor.
Şirket kârlarından alınan Kurumlar Vergisi hedefinin 2,2 trilyon lira düzeyinde kaldığı bir tabloda, akaryakıttan gıdaya kadar her harcamadan alınan vergilerinde ciddi bir artış öngörülüyor.
İstisnalar sermaye kesimine yarıyor
Diğer taraftan teklife göre, devletin çeşitli istisna, muafiyet ve indirimler yoluyla tahsil etmekten vazgeçtiği yaklaşık 4 trilyon 879 milyar liralık 'vergi kalemi' bulunuyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın bütçe sunumunda paylaştığı verilere göre, söz konusu tutarın 1 trilyon 460 milyar liralık bölümü, çalışanların maaşlarının asgari ücrete kadar olan kısmının gelir ve damga vergisinden istisna tutulmasından kaynaklanıyor.
Asgari ücret istisnasına engelli indirimleri, esnaf muafiyetleri ve sosyal amaçlı düzenlemeler eklendiğinde emek kesimine ve dar gelirlilere uygulanacak vergi istisnasının toplam havuzdaki payı yaklaşık 1,8 trilyon lirada kaldı.
Geriye kalan 3,1 trilyon liralık dilim ise ağırlıklı olarak sermaye kesimine aktarıldı.
Öte yandan belediyeler, üniversiteler ve bazı kamu kurumlarının vergi muafiyetleri ile tarımsal destekleme istisnaları da bu havuzda. Ayrıca temel gıda ile sağlık alanındaki vergi indirimleri de bu istisnalar kapsamında.
Yine de tüm bunlara rağmen vergi indiriminde aslan payı sermayeye gidiyor. Yaklaşık 1,1 trilyon lirayı bulan Kurumlar Vergisi istisnalarının yanı sıra yatırım teşvikleri, ihracat muafiyetleri ve finansal enstrümanlara tanınan vergi avantajları da büyük ölçekli şirketlerin bilançolarına doğrudan katkı sağlıyor.
Bütçede aslan payı faize
2025 yılında 2 trilyon lira olarak gerçekleşen ve 2026 sonunda 2,8 trilyon liraya ulaşması beklenen faiz giderlerinin 2027'de yaklaşık 4 trilyon lira sınırına dayanması bekleniyor.
Bu rakam bütçe harcamalarının yüzde 14,6'sına karşılık geliyor. Başka bir deyişle, devletin 2027'de yapacağı her 100 liralık harcamanın yaklaşık 14,6 lirası doğrudan borç faizlerine gidecek.
Böylece bütçedeki faiz ödemeleri, Milli Eğitim dahil pek çok bakanlığın ödeneğini de geride bırakmış olacak. Faiz giderindeki bu sert artış ise mevcut ekonomi yönetiminin uyguladığı sıkı para politikasının bir maliyeti...