Kamu kaynaklarından aktarılan milyarlarca liralık teşvikle son yirmi yılda tarikat yurtlarının sayısının iki katına çıkmasını sağlayan AKP iktidarı, KYK yurtları bünyesinde devreye soktuğu yeni kısıtlamalarla kamusal barınma alanlarını da tarikat yurtlarının kalıbına döküyor. Aladağ faciasından Enes Kara’yı ölüme sürükleyen psikolojik baskılara kadar ağır trajedilerle anılan denetimsiz tarikat yurtlarındaki katı disiplin, KYK yurtlarında barınan yüz binlerce üniversiteli için de kural haline getiriliyor. Bugün KYK yurtlarına kopyalanmaya çalışılan bu yurtlarda zorunlu dini sohbetler, el konulan telefonlar ve aile şantajının da içinde yer aldığı çok sayıda farklı yöntemle yürütülen bir baskı düzeni ortaya çıkıyor.
Tarikat yurtları nasıl işliyor?
AKP iktidarının da yardımıyla ülke çapında yayılan ve sayısı gittikçe artan tarikat yurtlarında kalan öğrenciler psikolojik baskı altına alınıyor ve sıkı kurallara tabi tutuluyor. Bu konuya ilişkin veriler, resmi raporlar ve mahkeme dosyalarına yansımış bulunuyor. Ayrıca yurda kayıt esnasında öğrenci ve veliye imzalatılan "Yurt İç Yönergesi ve Taahhütnamesi"nde de sıkı kurallara açıkça yer veriliyor. Bu tür belgelerde "yurdun manevi atmosferine uygun davranmak", "düzenlenen eğitim, seminer ve kültür programlarına eksiksiz katılmak" ve "yurt yönetiminin uygun görmediği yayınları bulundurmamak" gibi maddeler yer alıyor.
"5 vakit namaz kılmayan öğrencilere izin kesintisi"
Tarikat yurtlarının işleyişini geçmişte bu yurtlarda kalmış öğrencilere sorduk. Geçmişte Kayseri'de Süleymancılara ait olan bir yurtta kalan Onur Gazi Barut, yurttaki sıkı kuralları ve baskıları şöyle anlattı:
"Benim kaldığım yurtta 5 vakit namaz kılmak zorunluydu. 5 vakit namaz kılmayan öğrencilere önce sözlü uyarı yapılıyordu, buna rağmen de öğrenci namaz kılmıyorsa haftalık ya da aylık izin kesintileri yapılıyordu. Vakit namazlarının dışında yurtta düzenlenen dini derslere katılım da zorunluydu. Bu dersler hafta içinde günde 1.5 saat, hafta sonunda günde 3 saat olarak düzenleniyordu. Verilen dersler arasında Kuran, Siyer, Fıkıh, Osmanlıca, Arapça bulunuyordu. Sabahları sabah namazı saatinde kalkmak, geceleri ise yatsı namazından sonra yatmak mecburiydi. Yemeklerinde aynı şekilde yurtta yenmesi gerekiyordu. Ramazan aylarında da vakit namazlarına ek olarak teravih, tesbih ve teheccüd namazlarına katılmak, oruç tutmak, hatim indirmek ve toplu Kuran okumalarına katılmak zorunlu tutulmuştu"
Et kesimhanesinde zorunlu ve ücretsiz çalıştırma
Onur Gazi Barut, ayrıca yurtlarda kalan öğrencilerin zorunlu ve ücretsiz bir şekilde çalıştırıldığını da belirtiyor:
"Bunların yanında yurtlarda kalan öğrenciler ramazan aylarında düzenlenen etkinliklerde ve yılın geri kalan zamanlarında yapılan kermeslerde zorla çalıştırılıyordu. Bunların yanında vakfın kimi yerlerde açtığı stantlarda ve tarikata ait et kesimhanelerinde de çalıştırılmaktaydılar"
"Telefonlar toplanıyordu"
Barut'a göre Süleymancılara ait yurtlarda öğrencilerin kişisel hayatlarına da sıklıkla karışılıyor:
"Yurtta telefon kullanmak kesinlikle yasaktı. Telefonlar toplanıyor, günde sadece 1 saatliğine telefonlarımız bize veriliyor ve ardından telefonlarımız yeniden toplanıyordu. Yurtta ayrıca bize dağıtılan kitaplardan başka kitap okumamıza da hoş bakılmıyor, kitaplarımıza sürekli karışılıyordu. Ders kitabı olarak da sadece kendi dağıttıkları kitaplardan yararlanabiliyorduk. Belirli aralıklarla yurt görevlileri dolaplarımızı da arıyordu. Sigara içtiğinden şüphelenilenlerin eşyaları ise sürekli kurcalanıyordu. Bir gönül ilişkisi olduğu öğrenilen öğrencilere de 'bu yaptığın günahtır, zinadır' şeklinde konuşmalar yapılıyor, baskı altına alınıyorlardı. Kurallara uymayanlar, ailelerine haber verilmekle tehdit ediliyordu"
Menzilcilerin yurdunda görevli gözetiminde namaz
Geçmişte Menzilcilere ait olan yatılı bir kız Kuran kursunda kalan Gülsüm Aydın da kaldığı kursun işleyişini şöyle anlatıyor:
"5 vakit namaz kılmak zorunluydu. Sabah namazında uyandırılıyorduk, yurt görevlileri bütün odaları dolaşıyor bütün öğrencileri uyandırıyordu. Uyandırılan öğrenciler zorla mescite indiriliyor, mescitteki öğrencilerin başında hocalar duruyordu. Namaz kılmayan öğrencilere çeşitli şekillerde baskı yapılıyordu. Gece 12'den sonra uyanık kalmamız da kesinlikle yasaktı"
Örtünme zorunlu
Aydın da kaldığı kursta öğrencilerin zorla çalıştırıldığını ve sürekli olarak denetim altında tutulduğunu belirtiyor:
"Sabah 9'da ders başlıyor, öğle arasında da yemekhaneye inip yemek yiyorduk. Yemeğin ardından yemekhanenin temizliği zorla öğrencilere yaptırılıyordu. Ayrıca yurdun genel temizliği de tuvaletlere varıncaya kadar öğrencilere yaptırılıyordu, odaların temizliği de öğrencilerin sorumluluğundaydı. Kaldığımız odalar sürekli olarak hocalar tarafından kontrol ediliyor, odaları kirletmememiz ve odalarda bir şey yemememiz gerekiyordu. Hafta içlerinde telefon kesinlikle yasaktı, telefonlarımızı ancak hafta sonları kullanabiliyorduk. Eşyalarımız sık sık aranıyordu, özellikle sigara araması çok yapılıyordu. Öğrencilerin kendi koydukları kurallara göre örtünmeleri şarttı, kursun içinde tayt ve şort giymek kesinlikle yasaktı. Ramazan ayında da oruç tutamayan öğrencilerin uluorta yemek yemesi yasaktı, kantinde gizli gizli yemek yemeleri gerekiyordu. Bu kurallara uymayanların ailelerine haber veriliyordu"
"Tarikata katılanlar için özel törenler düzenleniyordu"
Aydın, kursta yapılan tarikat etkinliklerini de şöyle anlatıyor:
"Öğrenciler arasından tarikata katılanlar için de özel törenler düzenleniyordu; tövbe verme, hatme merasimleri gibi. Öğrencileri Menzil tarikatına katmak için katı baskılar uygulanmasa da hocalar verdikleri dersler ve yaptıkları sohbetlerde sürekli olarak bunun propagandasını yapıyorlardı. Dersler ve sohbetlerde sürekli olarak Menzil şeyhine göndermede bulunuluyordu. Propagandalar dersler ve sohbetlerle sınırlı kalmıyordu. Bize dağıttıkları kitaplar kendilerine ait kitaplardı. Düzenlenen tiyatro etkinlikleri de doğrudan kendi propagandalarına yönelikti. Öğrencilere yönelik olarak da sürekli Menzil köyüne gitme programı düzenlenirdi, öğrenciler oraya götürülmeye çalışılırdı"
Tarikatların kurduğu yurt imparatorluğu
AKP iktidarının 3 Aralık 2004’te lise ve üniversite, 7 Mayıs 2017’de ise ortaokul düzeyinde dernek ve vakıflara yurt açma yetkisi tanıyan düzenlemeleriyle hızla yayılan kayıtlı tarikat yurtlarının sayısı, 2006’da 1.723 iken 2026’da 3 bin 522’ye ulaştı. Kayıtlı yurtların kapasitesi 320 bin ile 350 bin bandında seyrederken; denetim dışı apartlar, öğrenci evleri ve yatılı Kur'an kursları eklendiğinde toplam 800 bin ila 1 milyon çocuk ve gencin bu ağda barındığı hesaplanıyor. Meclis raporları, resmi veriler, dava dosyaları ve saha araştırmalarına göre; yerel dernekler üzerinden örgütlenen Süleymancılar 1.000-1.200 yurt ve apartla ilk sırada yer alırken, onu toplam 400-450 yurtla doğrudan iktidarla bağlantılı İlim Yayma Cemiyeti, Ensar Vakfı, TÜRGEV ve TÜGVA gibi vakıf ve dernekler izliyor. Menzil’in 100’ü aşkın, Erenköy, İskenderpaşa, İsmailağa, Nurcular ve Işıkçıların ise onlarca yurt, ev ve medresesi bulunuyor. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in "Sizin tarikat, bizim STK dediğimiz yapılar" sözleriyle savunduğu bu dini örgütlenmeler, Şubat 2026 itibarıyla 676 vakıf ve derneği kapsayan MEB protokolleriyle destekleniyor. Bu yapılara Hazine arazisi ve kamu binası tahsislerinin yanı sıra vergi muafiyeti uygulanıyor ve Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesinden "beslenme ve barınma yardımı" adı altında öğrenci başına milyarlarca liralık kaynak aktarılıyor.
Tarikat yurtlarındaki skandallar ve facialar
Kendi içinde var olan baskıcı düzenle beraber tarikat yurtları pek çok defa cinsel istismar iddiaları, cinayetler, facialar ve intiharlarla gündeme geldi. 1 Ağustos 2008 tarihinde, Konya'nın Taşkent ilçesinde bulunan ve Süleymancılara ait olan ruhsatsız bir yatılı Kuran kursunda gaz sıkışması nedeniyle yaşanan patlamada 18 kişi hayatını kaybetmiş 29 kişi de yaralanmıştı. 29 Kasım 2016 tarihinde de Adana'nın Aladağ ilçesinde Süleymancılara ait olan Ortaöğretim Kız Öğrenci Yurdunda elektrik kontağından çıkan yangın nedeniyle 12 kişi hayatını kaybetti.
Tarikat yurtlarında kalan pek çok çocuğun cinsel istismara uğradığı haberleri de sürekli gündemde oldu. Bunlardan en çok tepki çekeni Karaman'da bulunan Ensar Vakfına ait öğrenci evlerinde 9-10 yaşlarındaki toplam 45 çocuğun cinsel istismara uğramasıydı. Bu olayla ilgili olarak dönemin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu'nun yaptığı "Bir kere olması (Ensar Vakfını) karalamak için gerekçe olamaz" açıklaması tepki çekmişti. Bunun yanında Bursa'da İsmailağa tarikatına, Alanya'da Süleymancılara ait olan yurtlarda cinsel istismar iddialarıyla gündeme geldi.
10 Ocak 2022 tarihinde ise Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencisi olan Enes Kara, bir video yayınlayarak kalmakta olduğu Nurculara ait olan tarikat yurdunda uğradığı baskıları anlatmış ve ardından intihar etmişti.