İdeo'nun duyurduğu YTÜ krizinde başrolde yer alan Etisan şirketinin İsrail'le bağlantılı olduğuna ilişkin çeşitli iddialar dolaşıma girdi.
Aralarında ODTÜ, Hacettepe, YTÜ, Marmara üniversitelerinin bulunduğu 35 üniversiteyle beraber, Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, YÖK, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı ve Halkbank'ın da yer aldığı kimi kamu kurumlarının da dijital altyapısını sağlayan Etisan'ın İsrail bağlantısına ilişkin bulgular, kişisel verilerin İsrail'e sızıp sızmadığı sorularını gündeme getirdi.
Peki iddiaların içeriğinde neler var?
Etisan-Lipman bağlantısı
Etisan'ın patronu Mert Özgün, ödeme sistemleri, finansal teknolojiler (FinTek) ve dijital finans alanında yayın yapan sektörel dergi PSM'nin 41. sayısında yayınlanan röportajında, ödeme sistemleri işine 2003 yılında İsrailli Lipman şirketinden satın aldıkları SDK (Software Development Kit / Yazılım Geliştirme Kiti) ile başladıklarını belirtiyor.
Söz konusu röportajın yer aldığı derginin 41. sayısı, iddiaların dolaşıma girmesiyle beraber derginin sitesinden kaldırıldı.
Lipman şirketinin adresi olarak ise açık kaynaklarda "11 Haamal Street, Park Afek Rosh Ha'Ayin, 48092 Tel-Aviv Israel" adresi gözüküyor. Tam adı "Lipman Electronic Engineering Ltd." olan şirket 2006 yılında ABD'li ödeme şirketi Verifone tarafından satın alınsa da, operasyonların Tel-Aviv'den yürütülmeye devam ettiği öğrenildi.
Etisan'ın "Kişisel Verilerin Korunması ve Aydınlatma Metni"nde şüphe uyandıran "eksikleri"
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 11. maddesine göre verileri işlenen kullanıcıların verilerini işleyen kurum ya da şirketlerden belli konularda bilgi edinme hakkına sahip. 7 bendin yer aldığı bu maddedeki bentlerden sadece 5 tanesi, Etisan'ın "Kişisel Verilerin Korunması ve Aydınlatma Metni"nde yer alıyor. Kanunda yer alan ancak Etisan'ın metninde yer almayan bentler ise "kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme" ve "kanuna aykırı işleme nedeniyle zararın giderilmesini talep etme" haklarına ilişkin olanlar.
Etisan'ın bu boşluğu bilinçli mi, yoksa bilinçsiz olarak mı yarattığı bilinmiyor.
Etisan, bir diğer İsrailli şirket olan 1xHub ile de işbirliği yapmış
Etisan'ın İsrail bağlantısının sadece Lipman ile sınırlı olmadığı da açık kaynak bilgilerde tespit edilen bir diğer unsur. Etisan'ın yine İsrail merkezli dış kaynak, işe alım ve bordro çözümleri şirketi 1xHub ile "Etisan Proje" adı altında işbirliği kurduğu, Etisan ve 1xHub arasındaki işbirliği sözleşmesinin 12 Temmuz 2023'te imzalandığı ortaya çıktı. Sözleşmenin imza töreninde İsrail'in o dönemdeki Ankara Büyükelçisi Irit Lillian'da yer aldı.
Patron Özgün ayrıca DEİK Türkiye-İsrail İş Konseyi Başkanlığı yapmış
Etisan şirketinin patronu Mert Özgün'ün 2017 yılından beri Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-İsrail İş Konseyinde Yürütme Kurulu üyeliği ve başkan yardımcılığı yaptığı, 2024 yılı Ocak ayında yani 7 Ekim'deki Aksa Tufanı Operasyonundan 3 ay sonra ise konseyin başkanlığına getirildiği ortaya çıktı. Başkanlığa seçilmesinin ardından 21 Ocak 2024 tarihinde X hesabından yayınladığı açıklamada Özgün, "Bugün Türkiye, İsrail’in ihracat hacminde 7. Sırada bulunmaktadır" ifadesini kullanarak, Türkiye ile İsrail arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin sürmesi gerekliliğine vurgu yapmıştı.
Tarihi eser hırsızı İsrail ekibini de savundu
6 Şubat 2023 depremlerinin ardından dünyanın pek çok ülkesinden, bu arada İsrail'den de Türkiye'ye yardım ekibi gitmiş, Türkiye'deki İsrail ekibinin ise yardım çalışmalarında yer almak yerine tarihi eser hırsızlığı yaptığı ortaya çıkmıştı.
Bunun ortaya çıkmasından önce, İsrail'den gelen sözde yardım ekibinin bir fotoğrafı ortaya çıkmış ve bu fotoğrafta kimi ekip üyelerinin yüzlerinin kapatılmış olması tartışma yaratmıştı. Konuya ilişkin olarak X hesabından bir kullanıcıya cevap veren Özgün, yüzleri kapatılan ekip üyelerinin İsrail Ordusu mensubu olduklarını ve bu nedenle yüzlerinin kapatılmasının "İsrail kanunlarına göre mecburi" olduğunu belirterek tarihi eser hırsızlığı yapan İsrail "yardım" ekibinin avukatlığına soyundu.
"Gazze'nin yeniden inşası" ve "iki devletli çözüm" temalı bir roman da yazdı
Geçtiğimiz yıl, İsrail'in Gazze'de yaptığı soykırımın tepkileri bütün dünyada sürerken, Mert Özgün'ün kaleme aldığı "Kırılma Noktası Proje: HR Peninsula" isimli bir roman Destek Yayınlarından yayımlandı.
Özgün, bu romanında Trump'ın ortaya attığı Gazze planının ve İsrail'in "meşruiyetinin" Filistinlilere dayatılması anlamına gelen "iki devletli çözüm"ün propagandasını yapıyor.
Kitabın tanıtım yazısında, "Artık kalıcı barış için sadece diplomasi değil, Gazze’nin yeniden inşasını, iki devletli çözümü ve sürdürülebilir bir ekonomik modeli temel alan cesur bir vizyon gerekiyor" ifadeleri yer alıyor.
Üniversitelerde "askıda yemek" uygulaması
İsrail'le bağlantılarını kesmeyen Mert Özgün'ün ayrıca kurduğu "Etisan Vakfı" aracılığıyla pek çok üniversitede "askıda yemek" uygulaması başlattığı da biliniyor.
Etisan'ın "Askıda yemek" uygulaması başlattığı üniversiteler arasında Kastamonu Üniversitesi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Trakya Üniversitesi gibi pek çok üniversite yer aldı.
İsrail'le bağlantılarını kesmedi, AKP'den ödüller gelmeye devam etti
Hamas'ın 7 Ekim 2023'te başlattığı Aksa Tufanı operasyonu sürecinde, İsrail Gazze'ye yönelik saldırılarını şiddetlendirmesine rağmen Mert Özgün ve şirketi Etisan İsrail'le bağlarını koparmadı. Ancak buna rağmen AKP iktidarı, başta üniversiteler olmak üzere çok sayıda kamu kurum ve kuruluşunun dijital ödeme altyapısını Etisan'a vermeye devam etti.
Örneğin, geçen yıl Mersin Üniversitesi kayyum rektörü Erol Yaşar'ın Etisan'la imzaladığı anlaşma üzerine de Etisan ve patron Mert Özgün'ün İsrail bağlantıları üzerinde durulmuş ancak bu konuda bir şey yapılmamıştı.
Ortaya konulan bu bilgiler, meselenin yalnızca bir şirketin ticari ilişkilerinden ibaret olmadığını gösteriyor.
Üniversitelerden bakanlıklara, kamu bankalarından yerel yönetimlere kadar geniş bir alanda dijital altyapı sağlayan bir şirketin İsrail merkezli şirketlerle geçmiş ve güncel ilişkileri, ucunda İsrail'in olduğu bir veri sızıntısına yol açmış olabilir.