Köşe Yazısı

Sisi dağıtmak

10:21 3 dk okuma

Sosyalistlerin önlerinde karmaşık bir siyaset tablosu bulması bir istisna değil. Aksine, kapitalist toplumların gelişim tarihi aynı zamanda siyasal ve toplumsal yapının da daha girift bir hal almasının tarihi.

Öte yandan, sosyalistlerin karşı karşıya kaldıkları sorunları “eşsiz” görme ve bu anlamda içinde bulundukları siyasal sürece bir “istisna hali” atfetme eğilimi de sıklıkla karşımıza çıkıyor.

İçinden geçilen süreç “eşsiz” hale geldikçe, geçmişin birikimi ve siyasetin yasaları bu biriciklik karşısında önemsizleşiyor. Sonuç, pragmatizme kapının sonuna kadar açılması oluyor.

Pragmatizmin daha ileri örneklerindeyse yalnızca bu süreç değil, tek tek tüm uğraklar da salt kendi dinamikleri içinde ele alınıyor. Bu yolla, tarihsellik ve kendisini bu tarihsellik bağlamında şekillendiren kuramsal birikim bir kenara itilebiliyor.

Türkiye’de uzunca bir süredir güncel meselelerin değerlendirilmesinde bu iki yaklaşımın bir bileşimiyle karşılaşıyoruz.

AKP eliyle yürütülen karşı-devrim sürecinin adımlarının tümü, ülkemizin ve dünyanın sınıflar mücadelesi birikimiyle ilişkilendirilmeden ilk kez rastlanan olgularmış gibi değerlendiriliyor.

Bunun bir sonraki adımı, aynı anda ortaya çıkan iki farklı olgunun birbiriyle dahi ilişkilendirilmemesi oluyor. Örneğin, Halk TV’ye kayyum atarken otoriter olan AKP, konu İmralı süreci olunca birden arkasında sıralanabileceğiniz bir siyaset aktörüne dönüşebiliyor.

Sosyalistlerin önemli bir bölümünün son yıllarda hem CHP/Yeni Parti ile hem de DEM Parti çizgisiyle kurduğu ilişkilerde karşılaşılan tutarsızlıklar ve dalgalanmalar da güncelliğe sıkışan siyaset okumalarının ürünü.

Yazının başında vurguladığımız siyasal tablonun ve görevlerin karmaşıklaşması, Türkiye örneğinde de tüm belirleyiciliği ile karşımıza çıkıyor. Uzun yıllara yayılan karşı-devrim iktidarı siyasette önemli altüst oluşlar yarattı. Sadece bununla da kalmadı, aynı sürecin gerici, piyasacı ve Amerikancı hamleleri üzerimize ek ve acil siyasal görevler de yükledi.

Genellikle meseleyi zor hale getiren nokta, bu ek ve acil siyasal görevlerle nihai hedef arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağı oluyor. Bu, tarihsel olarak da böyleydi; bugün Türkiye’de de böyle.

Tartışmayı Marx’ın 1848 devrimlerine ilişkin yazdıklarına kadar geri götürebiliriz. Sorunun kendisini tekrar etmesi, metafizik bir nedenden kaynaklanmıyor. Aksine, maddi kökenlerinin ortadan kaldırılamamış olmasıyla ilişkili.

Burjuvazinin gericileşmesi ve eşitsiz gelişmenin damgasını vurduğu tarihsel dönem içerisinde bulunduğumuz sürece, bahsettiğimiz “siyasal görevlerin karmaşıklaşması” tablosu hep önümüze çıkacak.

Marksizm-Leninizm, başka birçok işlevinin yanında, sınıf mücadelelerinin geçmiş deneyimlerinden biriken derslerin güçlü hafızası rolünü de üstleniyor. Dolayısıyla, güncel siyasal süreçlere bakarken onun kuramsal bütünlüğüne yaslanmamak, bu hafızayı da dışarıda bırakmak anlamına geliyor.

Böyle bir tabloda kuramsal üretim de bugünün siyasal meselelerine ön açmayan, salt entelektüel bir uğraşa dönüşüyor.

Oysaki her güncel krizde sıfırdan bir yaklaşım geliştirmek zorunda değiliz. Özellikle düzen aktörlerinin arkasına sıralanmak ve onlara olmadık işlevler yüklemek gibi belirgin hataların önünü açan siyasal taktikleri tartışmanın en başında dışlayabiliriz. Bu yapılmadığında sosyalistler de kendilerini, geniş halk kitleleri gibi, kandırılmışlık ve onunla gelen çaresizlik duygusuyla baş başa bulabiliyor.

Teori ile güncelliğin ayrıştırılması, iki ana sonuca daha yol açıyor.

Bunlardan ilki, güncel siyaset ve devrim hedefi arasındaki ilişkilerin zayıflaması. Devrimin kendisi bir tür “nihai olarak amaçlansa da gelmesi pek de beklenmeyen bir hayali uğrak” haline getiriliyor. Bu durum, bütünlüklü toplumsal ve siyasal altüst oluşların insanlık tarihi boyunca karşılaşılan sorunların tek gerçekçi çözümü olduğunu ve bundan dolayı devrimci siyasetin aynı zamanda güncel sorunlara devrimci yanıtlar üretme işi olduğunu unutturuyor.

İkincisi, bugünün siyasal olanaklarının görülememesi. Kuramsal bakış açısı yalnızca geçmişin birikimini bugüne taşıması açısından işlevli değil. Aynı zamanda, bugünün siyasal olanaklarını kavramak açısından da hayati önemde. Çünkü olgulara yönelik kaba gözlemlerle yetinmek, çoğunlukla mevcut yapının tutarlılığını ve egemenlerin gücünü abartmaya yol açıyor. Birbirinden koparılmış halleriyle olgular, gerçekliği olduğundan daha katı gösterebiliyor. Oysa olguların birbiriyle ilişkilerine ve çelişkilerine odaklandığımızda gerçekliğin daha isabetli bir tablosunu bulabiliyoruz.

Olguların iç ilişkileri ve bu ilişkilerdeki çelişki, gerilim ve boşluklar; değişimin yalnızca olanaklı değil, zorunlu olduğunu da gösteriyor.

Öte yandan, siyasal görevleri karmaşıklaştıran toplumsal ve siyasal süreçler, kimi tarihsel sıkışma uğraklarında bir “sis” etkisi yaratabiliyor. Bu etki, görüş ve hamle alanını daraltarak olguları kabaca gözlemlemeyi bile zorlaştırabiliyor.

Düzen muhalefetinin dağınıklığı ve hamlesizliğinin geniş kitleler üzerinde yarattığı umutsuzluk ve çıkışsızlık psikolojisinden kurtulmak için de bu sisi tarihin ve mücadelenin bilgisine yaslanarak dağıtmamız gerekiyor.

Kısa Kısa

  1. Avrupa’da bir haftada 35 uçağa sahte bomba ihbarı

    Avrupa’da bu hafta ticari uçuşları hedef alan sahte bomba ihbarları nedeniyle en az 35 uçak arandı ya da rotası değiştirildi. Bugün Prag rotasındaki en az 8 uçuş etkilendi. Fransa ise uçaklara yönelik 4 yeni tehdit aldığını açıkladı. Macaristan da üç sivil uçuşu izlemek için savaş uçaklarını havalandırdı.

  2. CHP Milletvekili Gürsel Erol'dan Erdoğan'a fon vurgunu övgüsü

    CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın fon vurgununa ilişkin tutumunu övdü. Erol "Sayın Cumhurbaşkanı son derece duyarlı. Çok acele etmeden, hemen önlemler alınmadan sakinlikle bu sürecin yönetimiyle ilgili bir iradeyi görüyoruz" ifadesini kullandı.

  3. Sarıgül so­ruş­tur­ma­sın­da yeni gelişme: Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atandı

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ve ‘yurt içinde ve yurt dışında kurulan şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz yüksek miktarda paranın aklandığı’ iddiaları ile yürütülen soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Sarıgül tarafından kurulan Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atanırken aralarında yöneticilerin, akademisyenlerin ve okul personelinin bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı.

  4. Mekke İttifakı Meclis'ten geçti

    "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM'de kabul edildi. Teklife AKP, MHP ve CHP 279 kabul oyuyla destek verirken, red oyları ise 119'da kaldı. Ağustos ayında imzalanan anlaşma fiilen uygulanmaya başlamış olmasına karşın Meclis'te görüşülmesi Kasım ayını buldu. Bu kararla birlikte Suudi Arabistan'ın ya da Pakistan'ın herhangi bir saldırıya uğradığını iddia etmesi halinde Türkiye'nin de çatışma süreçlerine dahil edilmesi mümkün hale geldi.

  5. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı

    Fon soruşturması kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan AKP'li eski bakan ve milletvekili Fatma Betül Sayan Kaya hakkında tutuklama kararı verildi. Eşi İlyas Kaya ve eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise adli kontrolle serbest bırakıldı.

Önceki gün

  1. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklamaya sevk edildi

    Fatma Betül Sayan Kaya, eşi İlyas Kaya ve eski Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül fon soruşturmasında savcıya ifade verdi. Fatma Betül Sayan Kaya, tutuklamaya sevk edildi.

  2. Bakan Şimşek: Listelerin açıklanmasını tercih ederim

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon krizine dair açıklamalarda bulundu. İsim listesinin açıklanmamasına değinen Şimşek, "Listelerin açıklanıp açıklanmamasında benim dahlim yok, ben şahsen açıklanmasını tercih ederim" dedi.

  3. Emekliye 'seyyanen zam' açıklaması

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekliliklere ilişkin düzenlemenin tüm emeklilikleri kapsayacağını belirterek “Yapılacak artış yaş ve ödenen prime göre farklılaşacak” dedi.

  4. Fransa bankasına siber saldırı: Yaklaşık 100 milyon euro çalındı

    Fransız bankası Credit Mutuel Arkea, siber korsanların düzenlediği saldırı sonucu yaklaşık 100 milyon euro çalındığını ve paranın kurtarılması için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Müşteri varlıklarının etkilenmediği belirtilen olayla ilgili Paris Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

  5. Afyonkarahisar'da silahlı saldırı: 7 kişi hayatını kaybetti

    Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesinde iki farklı noktada 7 kişi silahla öldürülmüş halde bulundu. 2 kişi ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Öte yandan Afyonkarahisar merkezde bir adreste de bir kadının silahla vurulduğu ve ağır yaralı olduğu öğrenildi.

  6. Kredi kartı borçları 3,5 trilyon liraya dayandı

    BDDK’nin 30 Ekim haftasına ilişkin verilerine göre, bireysel kredi kartı borçları bir haftada 82,1 milyar lira artarak 3 trilyon 496 milyar liraya yükseldi. Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar ise 983,1 milyar liraya ulaştı.

  7. Almanya’dan Türkiye’de vize süreci açıklaması

    Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Türkiye’den Almanya’ya seyahat edecek iş insanlarının vize işlemlerinin kolaylaştırılması için hazırlıkların sürdüğünü ve uygulamanın kısa sürede hayata geçirileceğini açıkladı. Wadephul, vize süreçlerini hızlandırmak amacıyla Türkiye’de yeni bir şube açılmasının da değerlendirildiğini belirtti.

  8. Merkez Bankası rezervleri düştü

    TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Açıklanan verilere göre, 30 Ekim itibarıyla brüt döviz rezervleri 2 milyar 955 milyon dolar azalışla 56 milyar 90 milyon dolara geriledi. Altın rezervleri de 1 milyar 129 milyon dolar düşüşle 103 milyar 146 milyon dolardan 102 milyar 17 milyon dolara geriledi.

  9. Fransa'da liselilere polis müdahalesi

    Fransa'da sendikaların çağrısıyla yapılan genel grev kapsamında eğitim koşullarını protesto etmek için lise ve üniversitelerin önünde kuşatma eylemi düzenleyen öğrencilere polis müdahale etti. Sendikaların bugün için genel grev çağrısı yaptığı ülkede, hükümetin eğitim taahhütlerini yetersiz bulan öğrencilerin lise ve üniversitelerdeki kuşatma eylemleri birçok şehirde devam ediyor.

  10. İngiltere Merkez Bankası faiz artırdı

    İngiltere Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4'e yükseltti. BoE Başkanı Andrew Bailey, faiz kararına ilişkin "Bugünkü faiz artışı, kaçınılmaz olarak uzun bir faiz artırımı sürecinin ilk adımı olarak görülmemeli. Ancak Ortadoğu'daki çatışma sona ermediği sürece, bunun son faiz artışı olması da pek olası görünmüyor" değerlendirmesinde bulundu.

  11. Muhittin Böcek ve oğlunun tutukluluğuna devam kararı

    Antalya Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik 'rüşvet' ve 'yolsuzluk' iddiasıyla başlatılan soruşturması kapsamında tutuklanıp, belediye başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Muhittin Böcek'in de aralarında olduğu 2'si tutuklu 50 sanığın yargılandığı davanın 6. duruşması görüldü. Mahkeme heyeti, Muhittin Böcek ve oğlu Gökhan Böcek'in tutukluluk halinin devamına hükmetti. Bir sonraki duruşmanın karar duruşması olması bekleniyor.

  12. İran Deniz Kuvvetleri: Hürmüz'de mayına çarpan 2 tanker alev aldı

    İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusundaki güvensiz bölgede 2 petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını bildirdi. Açıklamada, tankerlerin denizcilik uyarılarını dikkate almadığı öne sürüldü; ülke ve can kaybı bilgisi verilmedi.

  13. Bahçelievler'de iş cinayeti: Göçüğün altında bir işçinin cansız bedenine ulaşıldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana gelmiş, 2 işçi toprak altında kalmıştı. İşçilerden birisi yaralı olarak kurtarılabilirken diğeri ise hayatını kaybetti.

  14. Havacılık devi KLM, 5 bin kişiyi işten çıkartıyor

    Hollandalı havayolu KLM, küresel istikrarsızlık, yüksek yakıt fiyatları ve havacılık sektörü üzerindeki artan baskılar nedeniyle 5 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Bu durum, KLM bünyesindeki pozisyon sayısının yaklaşık yüzde 15 azaltılması anlamına geliyor. İşten çıkarmalarla ve küçülmeyle şirketin yıllık kazancının 1 milyar euro artmasının hedeflendiği ileri sürüldü.

  15. İmbat Madencilik işçileri TKİ önünde eylemde

    Manisa Soma’daki İmbat Madencilik’te çalışan madenciler, aylardır ödenmeyen maaşları ve TİS alacakları için TKİ binası önünde eylem başlattı.⁠ İşçiler baretlerini dizerek oturma eylemi yaptı. Bağımsız Maden İş Sendikası, ücretlerin düzenli ödenmesini, bayram ve prim alacaklarının verilmesini, çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve İSİG denetiminin işçilere açılmasını istedi. Sendika, “TKİ ve İmbat, batık Torku’yu işaret ediyor. Bu oyuna gelmiyoruz” açıklamasında bulundu.

  16. Eskişehir'de Arçelik-Beko fabrikasında işçi kıyımı sürüyor

    Eskişehir'de yer alan ve Arçelik-Beko ürünlerinin üretildiği fabrikada yeni işten çıkarmaların olacağı iddia edildi. Fabrika'da Ekim ayında siparişlerdeki düşüşler gerekçe gösterilerek 600 çalışan işten çıkarılmıştı. Yeni ekleneceklerle birlikte çıkarılan işçilerinin sayısının 800'ü bulması bekleniyor.

  17. Bahçelievler'de inşaat göçtü, 2 kişi göçük altında kaldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana geldi. 2 kişi toprak altında kalırken göçük altında kalanların kimliklerine dair henüz bir açıklama yok. Arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

  18. Erdoğan: 8 Kasım'da Azerbaycan'a gideceğim

    Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore dönüşü uçakta açıklamalarda bulundu. Azerbaycan'la yaşanan gerilime değinmeyen Erdoğan bu ülkeyi ziyaret edeceğini belirterek, "8 Kasım’da Azerbaycan'ın Zafer Günü var. Ben de, fevkalade bir durum söz konusu olmazsa, 8 Kasım günü bir Azerbaycan ziyareti yapmayı düşünüyorum" dedi. Çözüm süreci ile ilgili de konuşan Erdoğan, "Silah bırakmanın tam anlamıyla gerçekleşmesi, tespit ve teyit süreçlerinin tamamlanması ile yeni aşamaya geçeceğiz" dedi.

  19. Numan Kurtulmuş'tan açıklama: "Bir önceki süreç terör ve savaş baronları bu sorunun devam etmesini istediği için sonuç vermedi"

    AKP'li TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş katıldığı bir programda "Sayın Cumhurbaşkanımızın 2013-2014'te çok ciddi çabalarına rağmen sürecin akamete uğradığını da gayet iyi biliyoruz" ifadelerini kullandı. Konuşmada gerekçe olarak "eski Türkiye'nin bazı derin unsurları" ile "terör ve savaş baronları" işaret edildi. Öte yandan Erdoğan, bir önceki çözüm sürecinin bitmesinin ardından "Çözüm sürecini buzdolabına koyduk" ve "O iş bitmiştir, o işi gömdük" ifadelerini kullanmıştı.

  20. Fatma Betül Sayan Kaya yeniden adliyede

    AKP'li eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, fon soruşturması kapsamında ifade vermek üzere Çağlayan Adliyesi'ne geldi. Kaya çifti, adliyeye girişi sırasında gazeteciler tarafından kendilerine sorulan "163 milyon lirayı nereden temin ettiniz" sorusuna yanıt vermediler.

  21. Antalya'da 11-12 Kasım'da eğitim uzaktan

    Antalya'da COP31 İklim Zirvesi'nin gerçekleşeceği 11-12 Kasım'da yüz yüze eğitim gerçekleşmeyecek. Antalya Valiliği tarafından yayımlanan genelgeye göre bu tarihlerde Aksu, Döşemealtı, Konyaaltı, Kepez, Manavgat, Muratpaşa ve Serik ilçelerinde eğitim uzaktan gerçekleşecek.

  22. ABD'den yeni İran yaptırımları: Kapsamda Türkiye'den bir şirket de yer alıyor

    ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın "gizli filosu"nu desteklediği iddiası ile Hindistan merkezli bir organizasyonu hedef aldığını açıkladı. Açıklamaya göre yaptırım listesine alınan şirketler arasında Türkiye'den Fugo Yer Hizmetleri A.Ş. de yer alıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent ise konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Daha önce birçok kez söylediğimiz gibi, ya bizdensiniz ya da bize karşı."

  23. İsrail devlet te­le­viz­yo­nun­dan ABD casus uçağı iddiası

    İsrail devlet televizyon Kan'da yer alan habere göre ABD Ortadoğu'ya bir casus uçağı gönderdi. Gönderilen stratejik casus uçağının RC-135U Combat Sent tipi olduğu ve ABD ordusunun envanterinde yalnızca iki adet bulunduğu iddia edildi.

  24. Mekke Anlaşması teklifinin birinci maddesi Meclis'te kabul edildi

    Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ‘Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin birinci maddesi TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.

✓