Avrupa Birliği (AB) ile Nijerya arasında düzensiz göçmenleri sınırdışı etmeyi kolaylaştırmayı hedefleyen bir geri kabul anlaşması imzalandı. İmzalanan anlaşma, Türkiye ile AB arasındaki 2013 tarihli geri kabul anlaşmasıyla benzerlikler taşıyor.
AB İçişleri ve Göç Komiseri Magnus Brunner ile Nijerya Dışişleri Bakanı Bianca Odumegwu-Ojukwu anlaşmayı 10 Kasım’da Nijerya'nın başkenti Abuja’da imzaladı. Anlaşma, Nijerya’da ya da bir AB ülkesinde yasal kalış izni olmayan kişilerin tespit edilip geri gönderilmesi için daha hızlı usuller getiriyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu’nun onayı ve AB Konseyi’nin onaylaması gerekiyor.
Anlaşmanın kurgusu tanıdık
Anlaşmanın kurgusu, Türkiye ile AB arasındaki geri kabul anlaşmasına benziyor. Türkiye anlaşması 16 Aralık 2013'te Ankara’da imzalanmıştı. İki taraftan birinden diğerine düzensiz yollarla geçen kişilerin hızlıca geri alınmasını karşılıklılık esasına bağlıyordu. Nijerya anlaşması da kâğıt üzerinde karşılıklı. Hem Nijerya’dan AB’ye hem de AB’den Nijerya’ya geri göndermeyi kapsıyor. Ancak AB Konseyi belgesine göre metnin asıl amacı, yasal kalış hakkı olmayan Nijeryalıların ülkelerine geri gönderilmesi.
İki anlaşmanın ikinci ortak noktası, geri kabulün karşılığında sunulan teşvikler. Türkiye’ye anlaşmanın imzalandığı gün vize serbestisi diyaloğu açılmış ve Türk vatandaşlarına vizesiz seyahat anlaşmanın tam uygulanmasına bağlanmıştı. Anlaşmanın üzerinden 13 yıl geçmesine rağmen vize serbestisi konusunda adım atılmadı. Nijerya’ya ise vize serbestisi yerine para ve yasal göç yolları vaat ediliyor. Nijerya, anlaşma karşılığında AB pazarına daha fazla erişim ve sağlık alanında 288 milyon avro fon elde ediyor. Nijerya devlet yayıncısı Voice of Nigeria’ya göre AB, Abuja’nın yasal göç yolları talebini Frontex desteğini de içeren “yetenek ortaklıkları” çerçevesinde ele almayı önerdi.
24 ülkeyle anlaşma
AB ile Nijerya arasındaki görüşmeler 2016'da başladı ve 14 tur sürdü. AB’nin şu anda Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 18 ülke ve bölgeyle geri kabul anlaşması, Afganistan, Bangladeş ve Etiyopya gibi altı ülkeyle de bağlayıcı olmayan geri kabul düzenlemesi bulunuyor. AB ile anlaşmaya sahip ülke ve bölgelerin listesi şu şekilde:
Geri kabul anlaşması: Hong Kong, Makao, Sri Lanka, Arnavutluk, Rusya, Ukrayna, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek, Karadağ, Sırbistan, Moldova, Pakistan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Türkiye, Yeşil Burun Adaları ve Belarus.
Bağlayıcı olmayan geri kabul düzenlemesi: Afganistan, Gine, Bangladeş, Etiyopya, Gambiya ve Fildişi Sahili.
