Bir süredir İmralı Süreci ile ilgili pek yeni haber alamıyoruz. Bu durum, sürecin tıkanıp tıkanmadığı konusunda da sorgulamalara neden oldu. Bu durumun iki ana nedeni var. Bunlardan ilki, sürecin halkı ikna etme kaygısı taşımadan ilerleyen yapısı. Bu nedenle kapalı kapılar arkasında yürütülen pazarlıklar belirli bir olgunluğa ulaştığında, gelinen aşama bir anda biz yurttaşlara duyurulabiliyor. İkinci neden, sürecin Türkiye’nin iç dinamiklerinden çok dış dinamiklere yaslanan yapısı. Dolayısıyla bölgesel tıkanmalar süreci de bekleme durumuna alabiliyor.
Halksız yürütülen süreç
İlk durumun somut örneklerini sürecin başından itibaren atılan tüm adımlarda görmek mümkün. Devlet Bahçeli’nin TBMM açılışında DEM Partili vekillerle el sıkışmasından Meclis grup kürsüsünden Abdullah Öcalan’a Meclis’te konuşma çağrısı yapmasına kadar pek çok adım, dönemi için sürpriz gelişmelerdi. Sürecin diğer tarafında yer alan İmralı cephesinin, özellikle Suriye Kürtlerinin HTŞ rejimine entegrasyonu yönündeki adımlar ve Türkiye’de AKP-MHP bloğuyla kurulan ilişkilerin İdris-i Bitlisi gibi referanslara dayandırılması da kendi kamuoyunun yeterince hazırlanmadığı açılımlardı. (Bunlardan ikincisi konusunda, AKP ile daha önce yürütülen sürecin yayımlanmış tutanaklarında da benzer bir eksenin savunulduğu söylenebilir. Ancak bu eksenin toplumsal tabanda içselleştirilme düzeyinin düşük olduğunu vurgulamak gerekir.)
Bölgesel denklemde pat durumu
İkinci eksendeki tıkanmanın temel nedeni ise İran’ın beklenmedik direncinin ABD-İsrail ittifakı üzerindeki etkisiydi. Buna ABD ve İsrail’de birbirine yakın tarihlerde yapılan seçimlerin yarattığı belirsizlik de eklenince bölgesel denklemde bir pat durumu oluştu. AKP liderliğindeki Yeni Osmanlı cephesinin bu tabloya yanıtı ise Mekke İttifakı üzerinden Amerikancı blok içinde Netanyahu’dan ve İsrail’den alan kazanacak bir bölgesel güç merkezi oluşturmak ve İran’ın kuşatılmasında farklı bir stratejiyi temsil ederek İsrail’den rol çalmaya girişmek oldu. Önümüzdeki günlerde hem İsrail’de Netanyahu’nun durumunun netleşmesiyle hem de Trump iktidarının seçim sonrası politikalarını belirginleştirmesiyle pat durumunu aşacak hamlelerin gelmesini bekleyebiliriz.
Irak ve Suriye’de belirsizlik sürüyor
Bölgesel denklemdeki bir diğer önemli nokta, hem Irak’ta hem de Suriye’de Kürt siyasi hareketlerini ilgilendiren belirsizlikler. Irak’ta Barzani liderliğindeki KDP çizgisi ile Talabani liderliğindeki KYB çizgisi arasındaki hükümet kurma gerilimi fiilî bir çift başlılığa doğru ilerliyor. Suriye’de ise Şara yönetimini Yemen’deki savaşa sokmaya yönelik girişimler, bu ülkede oluşan dengeyi de kırılganlaştırıyor. Bu tabloya, SDG’nin feshi ve Mazlum Abdi’nin Şara’nın danışmanı olmasıyla sonuçlanan sürecin, uzun bir döneme yayılan ABD müttefikliğinin SDG’yi kayda değer bir kazanım elde edemeden ortada bıraktığını göstermesini ve İsrail’in Suriye ile Lübnan’ı kapsayan bölgesel planlarını da ekleyelim. Dolayısıyla Suriye’deki mevcut yapı henüz kapanmış bir tartışmayı ifade etmiyor.
“Tıkanma” tartışması
Süreçteki tıkanma yalnızca dışarıdan gözlenen bir durum değil; sürecin aktörleri de bu konudaki soruların muhatabı oluyor. Geçtiğimiz günlerde DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, “Süreç tıkandı falan değil. Onu söyleyeyim. Süreç bir biçimiyle ilerliyor” dedi. Ancak Bakırhan, sürecin hızı konusunda serzenişte bulunarak “Süreç bu kadar önemliyken önemine denk düşen bir yaklaşım ve ağırlık henüz ortada yok” ifadesini kullandı. İktidar cephesinden ise Akın Gürlek’in Barış Anneleri ile yaptığı görüşmede “Hayır, süreç tıkanmamış; Öcalan ile görüşme sürüyor. Korkmayın, barış gelecek” dediği aktarıldı.
Yeni konut, belirsiz statü
Süreçle ilgili basına yansıyan son adım, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın İmralı’da kendisi için hazırlanan konuta taşınmasıydı. Konut konusu daha önce de gündeme gelmiş, ancak Öcalan’ın hukuki statüsü netleşmeden bu konuta geçilmeyeceği öne sürülmüştü. DEM Parti’den gelen açıklamalar, konuta geçiş için statü değişikliğinin beklenmediğini ortaya koyuyor. DEM Parti Van Milletvekili Pervin Buldan, mekân değişikliğinin tek başına bir statü değişikliği anlamına gelmediğini vurgulayarak Öcalan’ın sürece “Barış ve Siyasallaşma Koordinatörü” olarak katkı sunmak istediğini, ancak henüz bu tanımın yapılmadığını açıkladı. “Kadınlar Yan Yana Geleceği Konuşuyor” konferansında konuyla ilgili soruları yanıtlayan Buldan, “Bu yeni yer cezaevinin dışında bir yer değil. Cezaevinin içinden oraya geçiliyor. Sadece çalışma koşullarını düzenleyen bir mekân olarak tarif etmek daha mantıklı” ifadesini kullandı.
Aynı konferansta Rudaw’ın sorularını yanıtlayan DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları da Öcalan’ın İmralı Cezaevi’nden yeni bir konuta nakledilmesiyle ilgili “Bu konut henüz bütün statü meselesi çözülmüştür anlamı taşımaz. Çünkü henüz bir konutla bir statünün fiziken böyle bir şeyle çözülemeyeceğini bilmeliyiz. Bunun bir siyasi adı, bir siyasi adı sanı olmalı” dedi.
Hatimoğulları, sürecin tıkanmasıyla ilgili soruya ise “Tabii süreçte çok ciddi bir yavaşlama, kimine göre tıkanma, kimine göre dondurma hali, kimine göre başka bir şey var. Ama sonuçta bir şeyde netiz: Hakikaten süreç ilerlemesi gerektiği gibi ilerlemiyor. Bu konuda herkes hemfikir. Hangi kelimeyle ifade ederseniz edin, ana fikri bu” yanıtını verdi.
Gözler MGK’da
Çerçeve Yasa’nın uygulanmasının Millî Güvenlik Kurulu kararına bağlı olduğunu belirten Hatimoğulları, “Fakat bir süreç aksın ve ilerlesin diye de bu yasaya zaten Türkiye’de en büyük destek gelmişti parlamentodan, hatırlayacaksınız. Şimdi neredeyse milletvekillerinin yüksek bir çoğunluğuyla çıkmış olan bir yasayı uygulamamak da Millî Güvenlik Kurulu’nun insafına kalamaz. Orada siyasi partilerin temsiliyeti toplumun kendisi demektir. Ve toplum bu yasa bir an önce uygulansın istiyor. Yine olması gereken bir noktaya değinerek sözümü tamamlayayım” ifadesini kullandı.
Çerçeve Yasa, 10 Ağustos 2026’da TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Yasanın kabulünün ardından 30 Eylül’de yapılan tek MGK toplantısında, yasanın uygulanmasına ilişkin bir karar alınmadı. Bir sonraki MGK toplantısının tarihi ise henüz açıklanmadı.
Kandil: Tek taraflı adımlar attık
Kandil cephesinden yapılan açıklamalarda, örgütün Türkiye’de ve Irak’ın kuzeyindeki Metina bölgesinde silahlı varlığına son verdiği, Türkiye’deki metropollerde bulunan “gizli güçlerin” de çekildiği duyuruldu.
Murat Karayılan, 13 Ekim 2026’da Stêrk TV’ye verdiği röportajda Türkiye’deki süreci, örgütün güçlerini çekme kararını, Abdullah Öcalan’ın süreçteki rolünü ve silahsızlanmanın ardından gerillanın ne yapacağına ilişkin beklentilerini anlattı. Sürecin yaklaşık iki yıldır devam ettiğini belirten Karayılan, Kürt tarafının bugüne kadar tek taraflı adımlar attığını savundu. Çatışmaları durdurduklarını, ateşkes ilan ettiklerini, PKK 12. Kongresi’ni gerçekleştirdiklerini, örgütün feshedilmesi ve silahlı mücadele stratejisinin sonlandırılması yönünde karar aldıklarını ifade eden Karayılan, son olarak Türkiye’deki ve Metina’daki güçlerin çekilmesi yönünde adımlar attıklarını kaydetti. Karayılan, “Baktık süreç tıkanmaya doğru da gidebilir. Biz de süreç tıkanmasın, önü açılsın ve devlet de adım atsın diye bu üç adımı gerçekleştirdik” dedi.
Duran Kalkan ise 20 Ekim 2026’da, fesih girişimlerinin üzerinden iki yıl geçmesine rağmen somut bir adım atılmadığını öne sürdü; silah bırakma çağrılarını “zaman kazanma hamlesi” olarak nitelendirerek sürecin iç siyasete alet edildiğini iddia etti. “Silahları tamamen bıraksınlar” şeklindeki söylem ve taleplerin anlamsız olduğunu savunan Kalkan, tehdit oluşturabilecek hiçbir silahlı gücün kalmadığını, bu tür açıklamaların yalnızca örgüt üzerinde baskı kurmak, zaman kazanmak ve sürecin hayata geçirilmesini geciktirmek amacı taşıdığını sözlerine ekledi.
Kalın: “Bize ne olacak?” kaygısını anlıyorum
Öte yandan 9 Kasım’da Ankara’da ORSAM ile Oxford Üniversitesi’nin düzenlediği “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” konferansı, hem AKP cephesinden hem de düzen muhalefetinden katılımlara sahne oldu.
Konferansın açılış konuşmasını yapan TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, sürecin bölgesel niteliğini vurgulayarak Suriye, Irak, Lübnan ve Türkiye’deki gelişmelerin birbirini doğrudan etkilediğini söyledi.
Özel oturumda konuşan MİT Başkanı İbrahim Kalın ise sürecin istedikleri hızda ilerlemediğini belirterek örgütün lider kadrosundan bir miktar direnç geldiğini söyledi. Kalın, “‘Bize ne olacak?’ sorusu ve sürecin nasıl sonuçlanacağı konusunda bazı meseleler, kaygılar var. Bu kaygıları anlıyorum. Ama konuşuyoruz. Bu meseleleri ele almaya ve aşmaya çalışıyoruz” dedi.
Silahsızlanma aşamalarının tamamlanmasının ardından MGK onayının alınacağını belirten Kalın, mevcut yasal paketin kapsamında bulunmayan PKK mensuplarını da içerecek ek yasaların çıkarılmasının planlandığını söyledi.
Düzen muhalefeti sürece hizalandı
“Siyasi Uzlaşının İnşası: Barış Yolunda TBMM’nin Rolü” başlıklı oturum ise CHP, Yeni Parti, DEVA Partisi, AKP ve DEM Parti’yi buluşturdu. Oturuma CHP Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, AKP Milletvekili Abdülhamit Gül, DEM Parti Milletvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, Yeni Parti Milletvekili Okan Konuralp ve DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Emin Ekmen katıldı.
Kandil’in endişeleri pratikte ne anlama geliyor?
Kandil cephesinin endişelerini dile getirmesi alışılmadık bir durum değil. Suriye’deki entegrasyondan silah bırakmaya, oradan da Öcalan’ın serbest bırakılmasına ve statüsüne kadar pek çok konuda bugüne kadar Kandil tarafından dile getirilen kaygılar, genellikle Öcalan’ın açıklamaları ve hamlelerinin ardından geri çekilmişti.
Bölgesel denklemdeki belirsizlikler netleştiğinde sürecin yeniden ilerlemeye başlayacağını ve iç siyasete yansımalarının da hızlanacağını varsayabiliriz. Öte yandan halka sürpriz olarak sunulan gelişmeler, siyasi aktörleri hazırlıksız yakalamamalı. İktidar ve İmralı çizgisi cephesinden gelecek, sürecin arkasında hizalanmaya yönelik siyasal ve ideolojik basınca şimdiden hazırlıklı olmak gerekiyor.
