Arama

Site İçi Arama

Doğrudan arama yapın Aranıyor... Detaylı Arama
Sonuçlar aranıyor...
Kategorilere Göz Atın
Türkiye Dünya Emek Ekonomi Gençlik Kadın Yaşam
© ideo. Anlatılan senin hikayendir
Dünya

Seçime üç gün kala soruşturma talebi: ABD, Brezilya’ya fonla müdahale mi ediyor?

Guardian'ın ortaya çıkardığı belgelere göre Trump yönetimi, “insan hakları” için ayrılan fonlardan 1 milyon doları Brezilya Yüksek Federal Mahkemesi'ni hedef alan bir projeye yönlendirdi. Seçime üç gün kala Brezilya hükümeti federal polis ve savcılığı harekete geçirdi.

Dış Haberler

11:04 4 dk okuma
Paylaş Facebook'ta paylaş X'te paylaş WhatsApp'ta paylaş Telegram'da paylaş E-posta ile paylaş Kopyalandı

Brezilya, 4 Ekim'deki cumhurbaşkanlığı seçimine sayılı günler kala ABD'nin ülkenin iç siyasetine parasal yollarla müdahale ettiği iddiasıyla sarsılıyor. Federal hükümetin hukuki temsil kurumu olan Başhukuk Müşavirliği (AGU), Perşembe günü federal polis ve savcılıktan, ABD'nin Brezilya'daki siyasi tartışmaya müdahale etmek ve Yüksek Federal Mahkeme'nin (STF) meşruiyetini sarsmak amacıyla yerel grupları finanse edip etmediğinin soruşturulmasını talep etti.

Talep, İngiliz Guardian gazetesinin Çarşamba günü yayımladığı araştırmanın ardından geldi. Guardian'ın incelediği belgelere göre Trump yönetimi, Dışişleri Bakanlığı'na bağlı İnsan Hakları ve Demokrasi Fonu'ndan (HRDF) yaklaşık 177 milyon doları, mali yıl kapanışından hemen önce, yurt dışında aşırı sağcı ve muhafazakâr gündemleri savunan 43 girişime aktardı. Bu girişimlerden biri, Beyaz Saray'ın "yargı aşırılığı" olarak nitelediği STF kararlarına karşı çıkan örgütleri finanse etmeyi amaçlayan 1 milyon dolarlık bir proje. Guardian, fonun hangi örgütlere gideceğini belirtmedi.

İnsan hakları fonundan antikomünizme ve apartheid'ın mirasçılarına

Belgeler, "insan hakları" adı altında dağıtılan kaynağın nereye aktığını da gözler önüne seriyor. En büyük tek hibe olan 40 milyon dolar antikomünist bir örgüte gitti. "Batı Medeniyetinin Müttefiklerini Destekleme" adlı 2 milyon dolarlık bir program, yalnızca Polonya, Slovakya, Çekya, Macaristan ve Balkanlar'daki antikomünist gruplarla sınırlandırıldı. Listede Güney Afrika'da apartheid döneminin ayrıcalıklı kesimini oluşturan Hollanda kökenli beyaz azınlığa yönelik savunuculuk faaliyetleri, Avrupa'da göç ve uluslarüstü mevzuatla bağlantılı "demokratik gerileme"yi belgeleyecek bir proje, bazı medya kuruluşlarının "güvenilir kaynak" sınıflandırmasına itiraz edecek 1 milyon dolarlık bir gazetecilik konsorsiyumu ve Nijerya'daki Hristiyan toplulukları için 2 milyon dolarlık erken uyarı ağları da yer alıyor.

"Brezilya'nın egemenliği için alarm"

AGU'nun başındaki Jorge Messias, Guardian'ın haberinin Brezilya'nın egemenliği açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. Kurum, ABD kamu fonlarının Brezilya içinde siyasi tartışmaya müdahale etmeyi ve yargı kurumlarını istikrarsızlaştırmayı amaçlayan ağlara yönlendirilmiş göründüğünü vurgulayarak, sorumluların ve fonların Brezilya'daki alıcılarının tespiti için acil soruşturma istedi. AGU'ya göre iddiaların doğrulanması halinde, ulusal egemenliğe ve kurumların işleyişine yönelik koordineli saldırılar için yabancı sermaye alınması, Brezilya'nın iç işlerine daha geniş bir dış müdahale yapısına işaret edebilir.

Sandıkta kimler karşı karşıya?

Brezilya'da 4 Ekim Pazar günü yapılacak ilk turda hiçbir aday geçerli oyların yüzde 50'sinden fazlasını alamazsa, en çok oy alan iki aday 25 Ekim'de ikinci turda yarışacak. Seçimde 13 aday bulunsa da yarış fiilen iki isim arasında geçiyor: dördüncü dönemi için yarışan İşçi Partisi (PT) adayı, 80 yaşındaki Lula da Silva ile eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun en büyük oğlu, Liberal Parti (PL) adayı Senatör Flávio Bolsonaro.

Anketler, sonucun büyük olasılıkla ikinci turda belirleneceğine işaret ediyor. Yüz yüze anketlerin referans kurumu Datafolha'nın 22-24 Eylül tarihli araştırması, ilk turda Lula'yı yüzde 40, Flávio Bolsonaro'yu yüzde 36 olarak gösterirken ikinci tur senaryosunda farkı 47'ye 45'e indiriyor. Quaest'in eylül anketinde ise ikinci turda Bolsonaro yüzde 42, Lula yüzde 41 ile başa baş görünüyor.

Seçimin sonucu Brezilya sınırlarının ötesinde de belirleyici olacak: Bolsonaro Vaşington'la yakınlaşmayı öne çıkarırken Lula Brezilya'nın egemenliğini vurguluyor; sonuç, ülkenin ABD ve Çin'le ticaret ve kritik mineraller dahil ilişkilerini doğrudan etkileyecek.

Darbeci baba, Vaşington'daki oğullar

Flávio Bolsonaro'nun adaylığı, babasının cezaevinden verdiği destekle şekillendi. Jair Bolsonaro, 2022 seçim sonuçlarını tersine çevirmeye yönelik darbe girişimini planlamaktan suçlu bulunarak Yüksek Federal Mahkeme tarafından 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Bu kararla birlikte Bolsanaro, Brezilya tarihinde darbe girişiminden mahkûm olan ilk eski devlet başkanı oldu. Cezaevindeki Bolsonaro, geçen aralıkta oğlu Flávio'yu aday olarak işaret etti.

Trump, Bolsonaro davasına aylarca doğrudan müdahale etti. ABD Başkanı, Brezilya'ya suçlamaları düşürmesini talep eden ve yüzde 50 gümrük tarifesi tehdidi içeren bir mektup gönderdi. Temmuz 2025'te Brezilya ürünlerine uygulanan yüzde 50'lik tarifeyi, Bolsonaro'ya yönelik yargılamaya tepki olarak gerekçelendirdi. Mahkûmiyet kararının ardından Trump karardan çok rahatsız olduğunu söyleyip Bolsonaro'yu övdü. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise süreci "cadı avı" olarak nitelendirdi ve ABD’nin buna karşılık vereceğini açıkladı. Vaşington, Eduardo Bolsonaro'nun lobi faaliyetlerinin ardından davaya bakan STF yargıcı Alexandre de Moraes'e ve mahkemenin diğer üyelerine de yaptırım uyguladı. Ayrıca Brezilya hakkında haksız ticaret uygulamaları iddiasıyla soruşturmalar başlattı.

Bolsonaro ailesi de Vaşington'ın baskısını kendi ülkesine karşı bizzat talep etti. Flávio'nun kardeşi Eduardo Bolsonaro, babasının darbe davası sürerken ABD'yi Brezilya'ya yaptırım uygulamaya çağırdığı için haziranda Yüksek Mahkeme tarafından gıyabında 4 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı. Flávio Bolsonaro ise bu yıl Washington'da Trump ve Rubio ile görüştü. Trump ardından onunla çektirdiği bir fotoğrafı paylaşarak genç senatörü ülkesini seven zeki bir genç olarak tanımladı. Görüşmenin ardından ABD'nin yeni tarife tehdidi gündeme gelince Lula, Flávio'yu ABD'yi Brezilya'ya karşı önlem almaya çağırarak ülkesine ihanet etmekle suçladı ve yeni tarifeleri "TariFlávio" olarak adlandırdı. Flávio Bolsonaro ise Trump'a yeni tarife uygulamamasını tavsiye ettiğini ve tarifelerin Lula'nın politikalarından kaynaklandığını savundu.

Köşe Yazıları

Kısa Kısa

  1. Boğaziçi'nde yemekhaneye bir zam daha: 20 ayda yüzde 112,5 artış

    Boğaziçi Üniversitesi, temmuzda zam yaptığı yemekhane ücretlerini dönem başlar başlamaz yeniden arttırdı. Öğle ve akşam yemeği 85 liraya, kahvaltı 70 liraya çıktı. Şubat 2025'te 40 lira olan öğle yemeğinin fiyatı yüzde 112,5 arttı.

  2. ABD, Suudi ve Katar enerji tesislerini korumak için yeni Patriot füzeleri göndermiş.

    Axios'un haberine göre geçtiğimiz haftalarda Amerikan ordusu 2 yeni Patriot füze bataryasını Suudi Arabistan ve Katar'a gönderdi. Bu kararın nedeninin olası yeni operasyonlar sırasında bu ülkelerin enerji tesislerinin korunacağına ilişkin ek güvence vermek olduğu öne sürülüyor.

  3. İstanbul'da Eyüpsultan Belediyesi'ne operasyon

    Eyüpsultan Belediye Başkanı Mithat Bülent Özmen dahil toplam 28 kişi gözaltına alındı. Operasyon Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülüyor. Eyüpsultan ile birlikte İstanbul'da muhalefet tarafından yönetilen ve operasyona uğrayan ilçe belediye sayısı 16'ya çıktı. 2 ilçenin belediye başkanı ise doğrudan AKP'ye transfer olmuştu.

Önceki gün

  1. Hakem Yasin Kol gözaltına alındı

    Merkez Hakem Kurulu'na (MHK) yönelik soruşturmada Süper Lig hakemi Yasin Kol ile yardımcı hakem Göktuğ Hazar Erel, 7258 sayılı kanuna muhalefet, evrakta sahtecilik ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla gözaltına alındı.

  2. Fon skandalında oğlu soruşturulan Hayati Yazıcı, 'AKP kurucularından' olduğunu hatırlattı

    AKP Siyasi ve Hukuki İşlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada fon soruşturması kapsamında yurtdışına çıkış yasağı verilen oğlu Mustafa Yazıcı'yla ilgili 'kuşkusu olmadığını' kaydetti. Yazıcı ayrıca, "Soruşturma bahane edilerek şahsımıza ve hazırlık evresinden bu yana kurucularından birisi olduğum AK Parti’mizi karalama çabası içinde olanlara da geçit vermeyeceğimizin bilinmesini istiyorum" diye yazdı.

  3. Bülent Arınç'tan fon skandalı açıklamaları: Utanıyorum

    Eski TBMM Başkanı Bülent Arınç, TBMM'deki yeni yasama yılı resepsiyonunda fon kriziyle ilgili konuştu: • Bu olayları anlatırken, utanıyorum, sıkılıyorum, üzülüyorum. Türkiye bunları hak etmiyor. • Biz böyle bir hikaye yazmamıştık, böyle günleri yaşayacağımızı hiç düşünmemiştik. • Fon krizi veya buna benzer birtakım yanlış işler bizleri gerçekten üzüyor. • Türkiye'nin sorunu sadece ekonomik kaynaklı sorunlar değil, bir toplumsal çürüme yaşıyoruz. Halk bunun farkında."

  4. Maden ocağındaki göçükte can kaybı ikiye yükseldi

    Manisa’nın Soma ilçesindeki maden ocağında meydana gelen göçükte can kaybı ikiye yükseldi. Göçük altında kalan işçilerden ikisinin cansız bedenine ulaşıldı. Üç işçiyi kurtarmak için çalışmalar sürüyor.

  5. Bahçeli, Buldan'la konuşurken Öcalan'a selam söyledi

    MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin DEM Partili Pervin Buldan ve Mithat Sancar ile sohbetinde "Seyahatiniz oluyor mu? Gidip geliyor musunuz?" sorusu üzerine Buldan, "13 Eylül'de gittik en son. Bir ay dolmadı ama bir ay dolduktan sonra gideriz herhalde" diye yanıt verdi. Bahçeli ise, "Maşallah. Selamımı söylersiniz olur mu?" ifadelerini kullandı. Bahçeli'nin selamı Öcalan yerine Demirtaş'a da yolladığı iddia edilse de, heyetin 13 Eylül'de İmralı'ya gittiği biliniyor.

  6. ABD, Orta Doğu’ya bir uçak gemisi daha gönderiyor

    ABD’nin Orta Doğu’ya bir uçak gemisi daha göndermeye hazırlandığı bildirildi. İsrail merkezli i24’ün ABD’li bir yetkiliye dayandırdığı habere göre, “USS Theodore Roosevelt” uçak gemisi ile bir deniz piyade tümeni bölgeye sevk edilecek. Böylece ABD’nin Orta Doğu’daki uçak gemisi sayısı üçe çıkacak.

  7. AKP Genel Başkan Yardımcısı Yazıcı'dan fon krizi yanıtı: "Açıklayacağım"

    AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, fon krizi soruşturmasında oğlu Mustafa Yazıcı hakkında verilen yurt dışına çıkış yasağına ilişkin soruyu yalnıca "Açıklayacağım" ifadeleriyle yanıtladı.

  8. Yük asansörü kazasında yaralanan öğrenci dokuz gün sonra hayatını kaybetti

    Bingöl’ün Solhan ilçesinde Hüseyin Artunç Lisesi pansiyonunun yemekhanesindeki yük asansöründe meydana gelen kazada ağır yaralanan 15 yaşındaki Abdülkerim Demir, dokuz günlük yaşam mücadelesinin ardından hayatını kaybetti. Demir, 23 Eylül’de asansörde kafasının sıkışması sonucu ağır yaralanmıştı.

  9. Sosyalist Enternasyonal, CHP'nin üyeliğini dondurdu

    Sosyalist Enternasyonal, CHP'nin örgütteki üyeliğini dondurma kararı alırken, YENİ Parti'nin üyelik başvurusunu kabul etti. Sosyalist Enternasyonal, 1951 Frankfurt Bildirgesi'nden itibaren kendisini komünizmden ayırarak, sosyal demokrasiyi savunmaya başladı.

  10. Soma'da maden ocağında 4 işçi göçük altında

    Manisa'nın Soma ilçesinde faaliyet gösteren bir maden işletmesinde göçük meydana geldi. Manisa Valiliği, ilk belirlemelere göre göçük altında kaldığı değerlendirilen 7 maden işçisinden 3'ünün sağ olarak kurtarıldığını, 5 işçinin ise göçük altında olduğunu duyurdu.

  11. Fon so­ruş­tur­ma­sın­da­ki AKP'lilerin sayısı artıyor: Eski milletvekili Ertan Aydın'a yurt dışına çıkış yasağı

    Fon vurgununda daha önce ismi geçen Hayati Yazıcı, Fatma Betül Sayan Kaya ve Nihat Zeybekçi'nin yanına AKP'den bir siyasetçi daha eklendi. Sözcü TV'de İsmail Saymaz, daha önce partide seçim kampanyalarında da görev alan eski milletvekili Ertan Aydın hakkında yurt dışına çıkış yasağı kararı verildiğini aktardı. Aydın'ın 2025 yılında yaklaşık dört ay süreyle Tera'nın yönetim kurulu üyeliğini yaptığı öğrenildi.

  12. İstanbul'un enflasyonu eylülde hızlandı

    İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre, İstanbul'da bir önceki ay yüzde 1,66 olan aylık enflasyon eylülde yüzde 2,11'e çıktı. Yıllık enflasyon ise yüzde 34,96'dan yüzde 33,55'e geriledi. Eylül ayının zam şampiyonu yüzde 22,59'luk artışla eğitim grubu oldu.

  13. Fransa'da sağcı aday, sol partinin kapatılmasını istedi

    Eski İçişleri Bakanı ve merkez sağcı Cumhuriyetçiler (LR) Partisi'nin cumhurbaşkanı adayı Bruno Retailleau, liselerde şiddet olaylarının yaşandığı eylemlerden solcu Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) partisini sorumlu tutarak partinin kapatılmasını talep etti. Ancak Retailleau, lise öğrencilerinin okul koşullarının kötüleşmesiyle ilgili talepleri hakkında yorum yapmadı.

  14. İzmir'de fabrikada patlama: İşçiler yaralandı

    İzmir'in Torbalı ilçesinde İki-El Metal fabrikasında meydana gelen patlamada 7 işçi yaralandı. Olayda 3'ü ağır 7 işçi yaralandı. Yaralılar, ambulanslarla çeşitli hastanelere kaldırıldı.

  15. Can Atalay 24 saatlik açlık grevine başladı

    Anayasa Mahkemesi kararlarına rağmen tutukluluğu devam eden seçilmiş Hatay Milletvekili Can Atalay, TBMM’nin yeni yasama yılının başladığı 1 Ekim’de 24 saatlik açlık grevi kararı aldı. Türkiye İşçi Partisi Hatay Milletvekili Atalay'ın X hesabı üzerinden paylaşılan mesajda karar, "Hatay halkı beni, kendisi adına söz söylemem ve hesap sormam için seçti. O görevden vazgeçmeyeceğim. Artık bıçak kemiğe dayanmıştır" ifadeleriyle duyuruldu.

  16. Fon skandalında iade bilmecesi

    Gazeteci İsmail Saymaz, Fatma Betül Sayan Kaya'nın hisselerden kazandığı 2,2 milyar lirayı iade etmediği iddia ediliyor. Gazeteci İsmail Saymaz katıldığı televizyon yayınında iade iddiasının doğru olmasını ileri sürdü. Dün de Nagehan Alçı benzer bir iddiada bulunmuştu. Ekonomim'in iddiasına göre Kaya ve eşi, söz konusu tutarı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından bildirilen banka hesabına aktarmıştı.

  17. Tera Portföy yöneticileri hakkında tutuklama kararı

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen 'fon soruşturması' kapsamında dün adliyeye sevk edilen Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel ve Tera Portföy CEO'su Emir Münir Sarpyener hakkında tutuklama kararı verildi.

  18. Vahap Seçer gözaltına alındı

    Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer dahil 59 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında aynı zamanda Vahap Seçer'in yanı sıra Vahap Seçer'in yanı sıra Yenişehir Belediye Başkanı Abdullah Özyiğit ve Mezitli Belediye Başkanı Ahmet Serkan Tuncer de bulunuyor.

  19. Akaryakıta zam geldi

    ÖTV artışı nedeniyle benzinin satış fiyatına 4,20, motorine ise 3,70 lira zam geldi. Resmi Gazete'de yayınlanan karara göre, eşel mobil sisteminin sona ermesiyle başlayan yeni dönemde benzindeki ÖTV artışı kasım ve aralık aylarında da kademeli olarak uygulanacak. Böylece benzinde eşel mobil öncesine dönüş nedeniyle beklenen 12,47 liralık fiyat artışı, ÖTV'nin tek seferde değil, kademeli olarak geri getirilmesiyle engellenmiş oldu. LPG'de ise eşel mobil öncesi sisteme dönüldü.

  20. Fon vurgunu: AKP Genel Başkan Yardımcısı Hayat Yazıcı’nın oğlunun malvarlığına konulan tedbir kararı kaldırıldı

    Fon soruşturması kapsamında yönelik kapsamında, eski ticaret bakanı ve AKP Siyasi ve Hukuki İşlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı’nın tüm mal varlığına hakkında verilen tedbir kararı saatler içinde kaldırıldı. İfadesi alınan Mustafa Yazıcı hakkında, yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol kararı verildi.

✓