Dört duvarın ötesinde: Barınma krizinin sınıfsal yüzü

Kentler büyüyor, konutlar çoğalıyor, ancak milyonlar için barınmak giderek imkansızlaşıyor. Bir yanda konut üzerinden biriken servet ve rant, diğer yanda kiralara, yurtlara ve yollara sıkışan hayatlar… Barınma krizi, emekçilere ve gençlere dayatılan geleceksizliğin ve giderek derinleşen sınıfsal eşitsizliklerin en görünür yüzlerinden biri.

13:38 5 dk okuma
barınma

Türkiye'de milyonlarca emekçi için çalışmak artık barınmaya yetmiyor. Gençler açısından ev sahibi olmak neredeyse ulaşılmaz bir hedefe dönüşürken yüksek kiralar, düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşulları insan olmaya yaraşır bir yaşam kurmanın önündeki en büyük engellerden birini teşkil ediyor. Bir yanda konut üzerinden rantla servet biriktirenler, diğer yanda ise yaşamının giderek daha büyük bölümünü yalnızca barınabilmek için harcamak zorunda kalan milyonlar var.

Türkiye'de barınma krizi, kuşkusuz yalnızca kiraların yükselmesinden ibaret değil. Ücretlerin erimesi, sermayenin ve dolayısıyla mülkiyetin belirli ellerde yoğunlaşması ve kentlerin emekçilerin ihtiyaçlarından çok sermayenin talepleri doğrultusunda şekillenmesi, krizi giderek daha bütüncül olarak derinleştiriyor.

AKP iktidarı boyunca inşaat sektörünün ekonomik büyümede üstlendiği rol, konutun bir barınma hakkından çok yatırım ve rant aracına dönüşmesiyle birlikte değerlendirilmeyi gerekli kılıyor.

2026 yılında net asgari ücret 28 bin 75 lira olarak belirlenirken BETAM'ın Ekim 2026 verilerine göre İstanbul'da kiralık konut ilanlarının ortalama metrekare fiyatı 460 liraya ulaştı. Bu rakam üzerinden 100 metrekarelik bir evin aylık kirası ortalama 46 bin lirayı buluyor. Başka bir ifadeyle, tek bir asgari ücretlinin bütün gelirini kiraya ayırması bile böyle bir konutta yaşamasına yetemiyor.

Üstelik açıklanan enflasyon rakamları da emekçilerin yaşadığı geçim sıkıntısının boyutları üzerine tartışmaları beraberinde getiriyor. Ekim 2026'da TÜİK yıllık enflasyonu yüzde 29,77 olarak açıklarken Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) aynı dönemde yüzde 45,12 hesapladı. İki kurum arasındaki belirgin ayrışma resmi göstergelerin güvenirliğine ilişkilerin soruların daimi olarak gündemde kalmasını beraberinde getiriyor. Kaldı ki, TÜİK verilerinde dahi konut, su, elektrik ve yakıt grubundaki yıllık fiyat artışının yüzde 40'ı aşması, temel ihtiyaçların ücretler üzerindeki baskısını açıkça ortaya koyuyor. Nihayetinde bu iki kurumun verilerinin ortalaması alındığında bile söz konusu durumun emekçiler açısından vehameti çok açık bir biçimde kendisini gösteriyor.

TEPAV'ın araştırmasına göre 2025 yılında kira ve diğer konut giderleri düşüldüğünde kiracıların yüzde 37,2'si yoksulluk sınırının altında kalıyor. Barınma harcamaları emekçilerin gelirlerinin büyük bir paydasını eritirken, beslenme, sağlık, eğitim ve sosyal yaşam için ayırabileceği kaynakları da azaltıyor.

Ancak mesele konut üretiminin yetersizliğine indirgenemeyecek kadar kapsamlı. TEPAV'ın TÜİK verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre 2024 yılında hanelerin yalnızca yüzde 16,7'sini oluşturan birden fazla konut sahibi haneler, hanehalklarının sahip olduğu konutların yüzde 47,1'ini elinde bulunduruyor. En yüksek gelirli yüzde 20'lik kesim ise toplam kira gelirinin yüzde 62,2'sini elde ediyor. Bu tablo, birileri için barınmanın giderek ağırlaşan bir gider, başkaları içinse önemli bir servet biriktirme aracı olduğunu somut olarak gösteriyor.

Barınma krizinin emekçiler açısından bir başka sonucu da zaman kaybı. İş olanaklarının yoğunlaştığı kent merkezlerinde kiraları karşılayamayanlar, daha ucuz konut bulabilmek için kentin çeperlerine yöneliyor. Böylece kira yüküne ulaşım masrafları ve yollarda geçen saatler ekleniyor. Günde iki saatini işe gidip gelerek geçiren bir çalışan, haftada on saatini, yani bir iş gününden fazlasını, ücret almadan işine ulaşmak için harcıyor.

Üniversite kapısından barınma krizine

Geleceksizliğin en belirgin hissedildiği kesimlerden bir diğeri gençler. Üniversiteyi kazanmak artık barınma sorununu doğrudan beraberinde getiriyor.

Gençlik ve Spor Bakanlığının Kasım 2026 açıklamasına göre KYK yurtlarının kapasitesi 1 milyon yatağı aşmış, 2026-2027 döneminde başvuran öğrencilerin yaklaşık yüzde 96'sı yerleştirilmiş durumda. Ancak yaklaşık 4 milyon örgün yükseköğretim öğrencisiyle karşılaştırıldığında kamusal yatak kapasitesinin sınırlılığı dikkat çekiyor. Tüm öğrencilerin yurda ihtiyaç duymadığı gerçeğiyle birlikte özellikle büyükşehirlerdeki kapasite dağılımı, barınma sorununun önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Kamu yurtları dışında kalan öğrenciler yüksek kiralarla, özel yurt fiyatlarıyla veya vakıf ve derneklerin sunduğu barınma olanaklarıyla karşı karşıya kalıyor. 2026 yılında İstanbul'daki özel yurt fiyatları üzerine yapılan araştırmalarda aylık ücretlerin 15 bin liradan başlayarak bazı odalarda 76 bin liraya kadar çıktığı görülüyor. Buna karşılık lisans öğrencilerine verilen KYK bursu yalnızca 4 bin lira.

Özel yükseköğrenim yurtları üzerine yapılan araştırmalarda ise incelenen 225 bin yataklık kapasitenin en az 40 bininin tarikat bağlantılı kuruluşlarda bulunduğu tespit edildi. Kamusal barınma olanaklarının öğrencilerin ihtiyaçlarını karşılamadığı koşullarda, gençlerin ekonomik güçlükler nedeniyle denetlenmeyen ve ne tür bir barınma olanağı sunduğu bilinmeyen şaibeli yurtlara bağımlı hale gelebiliyor.

Üstelik eğitimden sonra da tablo köklü biçimde değişmiyor. Eylül 2026'da resmi verilere göre, aktif iş arama sürecinde olan ve henüz iş bulabilme umudunu kesmemiş gençler için işsizlik oranı yüzde 14,8 düzeyindeyken çalışan gençler açısından da ev sahibi olmak neredeyse imkansız. İstanbul'da ortalama satılık konut ilan fiyatları üzerinden hesaplanan 100 metrekarelik bir evin bedeli yaklaşık 6,8 milyon liraya ulaşıyor. Bir asgari ücretlinin hiçbir harcama yapmadan bu parayı biriktirmesi yaklaşık 20 yıl sürüyor.

Barınma krizi sınır tanımıyor

Söz konusu barıma krizi yalnızca Türkiye'ye özgü değil, daha bütünlüklü bir biçimde doğrudan sistemin yapısal krizlerinden biri haline gelmiş durumda. Almanya'da 2025 yılında nüfusun yüzde 11,2'si gelirinin yüzde 40'ından fazlasını konut giderlerine ayıran hanelerde yaşarken üniversite eğitimi gören öğrencilerin benzer biçimde gerek yurt gerekse de barına ihtiyacını karşılayabileceği nitelikli bir ev bulabilmesinin ne kadar zor olduğu biliniyor. İngiltere'de ise 2024-2025 verilerine göre 16-34 yaş grubundaki özel sektör kiracısı haneler gelirlerinin ortalama yüzde 36'sını kiraya harcıyordu. Ölçümler farklı olsa da kapitalizmin merkez ülkelerinde de barınmanın özellikle gençler ve emekçiler açısından ciddi bir yük oluşturduğu görülüyor.

Türkiye'de yüksek enflasyon, düşük ücretler, gelir eşitsizliği ve AKP döneminin rant merkezli kentleşme politikaları krizi özgün biçimlerde ağırlaştırıyor. Ancak farklı ülkelerde ortaya çıkan benzer sorunlar, konutun temel bir insan ihtiyacı olmasına rağmen piyasa içinde kar ve servet birikiminin konusu haline gelmesindeki daha kapsamlı çelişkiye işaret ediyor.

Dolayısıyla ortada insanların ev sahibi olamamasından çok daha derin bir sorun var. Konut sorunu, çalışmasına rağmen barınamayanların, okuyabilmek için yüksek bedeller ödeyenlerin, daha düşük kira uğruna yaşamından saatler kaybedenlerin giderek ortaklaşan bir deneyimini ifade ediyor.

Bir tarafta sürekli büyüyen kentler, yükselen binalar ve konut üzerinden biriken servet; diğer tarafta bu kentleri emeğiyle ayakta tutmasına rağmen içinde yaşayacak bir yer bulmakta zorlanan milyonlar.

Barınma krizi, tam da bu nedenle emeğin, mülkiyetin ve toplumsal kaynakların nasıl bölüşüldüğünü ifade eden bütüncül bir kriz olarak karşımıza çıkıyor. Gençlere sunulan geleceksizlik ise bu krizin en görünür sonuçlarından biri.

Kısa Kısa

  1. Menzil’de miras kavgası sokağa taştı: Mübarek Elhüseyni Uşak ve Alaşehir’de protesto edildi

    Menzil tarikatında eski şeyh Abdülbaki Elhüseyni’nin ölümünün ardından oğulları arasında başlayan miras ve vakıf malı kavgası sokaklara taştı. Tarikatın Semerkand kolunun başındaki Mübarek Elhüseyni, Uşak ve Alaşehir ziyaretlerinde kendisine tepkili müritlerin “Binlerce kişinin hakkını yediniz” pankartlarıyla karşılandı. Rakip kardeş Saki Elhüseyni’ye bağlı Serhendi Vakfı ise olaylarla ilgisi olmadığını öne sürdü.

  2. Ali Emre Ballı’nın ölümüne ilişkin dosya İstanbul Başsavcılığı’na gönderildi

    Fon soruşturmasında adı geçen Ali Emre Ballı’nın 6 Ekim’de Çekmeköy’de boş bir arazideki otomobilde ölü bulunmasına ilişkin soruşturma el değiştirdi. Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı, dosyayı yetkisizlik kararıyla İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderdi. Soruşturma kapsamında otopsi raporu ve baz kayıtlarının istendiği öğrenildi.

  3. Sarıgül ailesine yönelik soruşturmada 15 şüpheli adliyede

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın Sarıgül ailesine yönelik yürüttüğü “suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama” soruşturmasında 17 şüpheli hakkında örgüt üyeliği, aklama ve rüşvet suçlamalarıyla gözaltı kararı verildi. Gözaltına alınan 15 şüpheli, emniyetteki işlemlerinin ardından İstanbul Adalet Sarayı’na sevk edildi.

  4. Jensen Huang, ABD Kongresi’nde ifade verecek

    12 Kasım’da görevinden ayrılan eski Nvidia CEO’su Jensen Huang, Çin’e yönelik ihracat kısıtlamalarının ihlal edildiği iddiaları kapsamında Temsilciler Meclisi komitelerinde kapalı oturumda ifade vermeyi kabul etti. Bilgiyi Çin Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar CBS News’e doğruladı.

  5. Fatih Altaylı, HABAŞ patronunu savundu

    Fatih Altaylı, 19 işçinin hayatını kaybettiği HABAŞ Aliağa fabrikasındaki patlamaya ilişkin yazısında, medyanın Başaran’a linç kültürüyle yaklaştığını öne sürdü. Başaran’ın yalıda ev hapsine ilişkin eleştirilere tepki gösteren Altaylı, "Türkiye’nin en zenginlerinden biri gecekonduda mı kalsın?" dedi.

  6. Akit TV’de yerel seçimlerin kaldırılması çağrısı yapıldı, 12 Eylül övüldü

    Akit TV’de yayınlanan “Erkan Tan ile Konuşalım” programında konuk Ece Sevim, belediyelerin neden siyasi partilerce yönetildiğini anlamadığını söyleyerek yerel seçimlerin kaldırılmasını önerdi. Sunucu Erkan Tan da 12 Eylül darbesiyle belediye başkanlarının görevden alınıp yerlerine kaymakam atanmasını örnek göstererek bunun “müthiş bir hizmet” olduğunu öne sürdü.

  7. ABD, Ortadoğu’ya üçüncü uçak gemisini gönderiyor

    New York Times’ın bir askeri yetkiliye dayandırdığı habere göre, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi birkaç gün içinde Ortadoğu’ya ulaşarak bölgedeki diğer iki ABD uçak gemisine katılacak. Sevkiyat, Trump’ın Washington’un artık Tahran’la bir anlaşmaya ihtiyaç duymadığını söylemesinin ardından geldi. Pentagon ve CENTCOM’dan henüz resmi açıklama yapılmadı.

  8. Arhavi’de KYK yurdunda 300 öğrenci üç haftadır soğukta

    ANKA’nın haberine göre, Artvin’in Arhavi ilçesindeki KYK’ye bağlı Nedime Lütfiye Günal Öğrenci Yurdu’nda üç haftadır kaloriferler yanmıyor, yurtta kalan yaklaşık 300 üniversite öğrencisi sıcak suya erişemiyor. Elektrikli ısıtıcı kullanımına izin verilmeyen yurtta öğrenciler, vize haftasında battaniyelere sarılarak ders çalıştıklarını söylüyor.

  9. Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, YENİ Parti PM’ye seçilince görevinden ayrıldı

    Eğitim-İş, YENİ Parti Parti Meclisi üyeliğine seçilen Genel Başkan Kadem Özbay’ın genel başkanlık görevinden ve sendika üyeliğinden ayrıldığını duyurdu. Sendika, kamu emekçilerinin siyaset yapma hakkını savunduğunu belirterek Özbay’a teşekkür etti. Sendikanın tüzük gereği yeni görev dağılımına gideceği bildirildi.

  10. Sıradaki NATO zirvesi Arnavutluk’ta

    NATO, bu yıl Türkiye’de düzenlenen zirvenin ardından bir sonraki zirvenin Arnavutluk’ta yapılacağını duyurdu. Zirvenin tarihi henüz belirlenmedi; Arnavutluk Başbakanı Edi Rama toplantının 2028'de yapılabileceğini söyledi. ABD'nin zirvelerin iki yılda bir düzenlenmesini istediği belirtildi.

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓