İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 9 Kasım’da meydana gelen patlamada 17 işçi hayatını kaybetti. Son yıllarda yaşanan iş cinayetleri, işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yetersizliğini ve denetim mekanizmalarının etkisizliğini bir kez daha gündeme getirdi.
İSİG (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği) Meclisi'nin 2023 yılının kasım ayında yaptığı açıklamaya göre AKP iktidarı döneminde en az 32 bin, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden Kasım 2023'e kadar ise en az 20 bin emekçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. 2025 yılında Türkiye’deki 2 milyon 290 bin 160 işyerinden yalnızca 8 bin 161’inin iş sağlığı ve güvenliği açısından denetlendiği belirtilmişti.
İSİG Meclisi'nin son yıllardaki raporlarında değerlendirdiği iş cinayetlerinin sayısı ile birleştirildiğinde AKP'nin iktidara geldiği 2002 yılından 2026'nın kasım ayına kadar Türkiye'de en az 37 bin işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti.
İSİG Meclisi'nin 2025 yılı raporuna göre, iş cinayetlerinde hayatını kaybeden 2 bin 105 emekçinin 691'i sanayi, 521'i inşaat, 478'i hizmet ve 415'i tarım sektöründe çalışıyordu. Buna göre ölümlerin yüzde 32,8'i sanayi, yüzde 24,8'i inşaat, yüzde 22,7'si hizmet ve yüzde 19,7'si tarım sektöründe meydana geldi. Veriler, 2025 yılında iş cinayetlerinin en fazla sanayi sektöründe yaşandığını, bunu inşaat, hizmet ve tarım sektörlerinin izlediğini ortaya koydu.
MESEM'le çocuklar iş cinayetlerinde yaşamını yitiriyor
İSİG Meclisi'nin raporuna göre, Türkiye'de 2013-2024 yılları arasında en az 742 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybetti. AKP'nin iktidarda olduğu 2002 yılından itibaren ise bu sayı en az 978'e ulaştı. Raporda, 2024 yılının 71 çocuk işçi ölümüyle kayıt tutulan dönemin en yüksek ölüm sayısına sahip yılı olduğu belirtiliyor.
İşkollarına göre çocuk işçi ölümlerinin oransal dağılımında en yüksek ölümün oranı tarım ve orman sektöründe olduğu görülüyor. Tarım ve orman sektörünün ardından ise inşaat sektörü ölüm oranlarında ikinci sırada.
Günümüzde tarım sektörü çocuk işçi cinayetlerinde ilk sırada yer alsa da çocuk işçi cinayetlerinin sektörel dağılımı yıllar içerisinde değişiyor.
Tarımdaki ölümlerin oranı 2014'te yüzde 61 iken 2024'te yüzde 31'e gerilemekte. Bununla beraber sanayideki çocuk işçi cinayetlerinin oranı ise 2024'te yüzde 25'e yükselmiştir.
Trafik ve servis kazalarında 201 çocuk, zehirlenme ve boğulma sonucu 125 çocuk, ezilme ve göçük altında kalma sonucu 103 çocuk hayatını kaybetmiştir.
Öldürülen çocukların 2013-2024 verilerine göre cinsiyet dağılımları ise 638 erkek çocuk ve 104 kız çocuğudur.
17 yaşında 231 çocuk, 16 yaşında 142 çocuk, 15 yaşında 113 çocuk, 14 yaşında 71 çocuk, 13 yaşında 47 çocuk iş cinayeti sonucu hayatını kaybetmiştir.
4 yaşında 5 çocuğun, 5 yaşında 6 çocuğun öldürüldüğü de veriler arasındadır.
2013-2024 döneminde en az 86 göçmen çocuk işçi hayatını kaybetmiştir. Göçmen çocukların toplam çocuk ölümleri içindeki oranı yüzde 12 olarak görülmekte.
Çocuk işçi ölümleri Türkiye'nin 77 şehrinde İSİG Meclisi'nin raporuna göre tespit edildi.
Rapora göre Milli Eğitim Bakanlığına bağlı MESEM (Mesleki Eğitim Merkezi) kapsamında yaklaşık 1,5 milyon öğrenci bulunuyor. Bunların yaklaşık 300 bini 18 yaşın altında.
Çocuk işçiliği tarım ağırlıklı geleneksel yapısından sanayi, inşaat ve kent merkezlerine doğru yayılıyor. MESEM uygulaması bu dönüşümün önemli unsurlarından biri olarak gösteriliyor. İSİG Meclisi; çocuk işçiliğinin yasaklanmasını, parasız eğitimin güvence altına alınmasını ve çocukların gelişimine uygun sosyal yaşam alanlarının oluşturulmasını talep ediyor.
Madenciler ölürken patronlar serbest
İş cinayeti davalarında verilen cezalar, sorumluların aldığı hapis süreleri ve bu cezaların uygulanma biçimi arasındaki farkı da ortaya koyuyor. Soma’da 301 madencinin yaşamını yitirdiği davada şirketin yönetim kurulu başkanı Can Gürkan’a 20 yıl, iki maden mühendisine ise 12 yıl 6’şar ay hapis cezası verilmişti.
Ancak Gürkan 2019’da tahliye edildi ve Mayıs 2025 itibarıyla davada hüküm giyen hiçbir sanık cezaevinde değildi.
İş cinayeti davalarında cezasızlık tablosu
Torun Center’da 10 işçinin öldüğü asansör faciasında dokuz sanığa verilen 8 yıl 4’er aylık hapis cezaları iyi hâl indirimiyle 60 bin 800’er lira adli para cezasına çevrilmişti. Şirket sahipleri ise yargılanmadı.
Ermenek’te 18 madencinin öldüğü faciada maden sahibi Saffet Uyar, teknik nezaretçi Ali Kurt ve ruhsat sahibi Abdullah Özbey’in cezaları istinafta 19 yıl 3’er aya çıkarıldı.
Hendek’te yedi işçinin öldüğü havai fişek fabrikası patlamasında fabrika sahibi Yaşar Coşkun’a 16 yıl 3 ay hapis cezası verilmişti. Dosya Yargıtay'da yeniden görüldü ve Coşkun 2025’te ev hapsiyle tahliye edildi.
Amasra’da 43 madencinin hayatını kaybettiği faciada ise 20 sanığa hapis cezası verildi; işletme müdürü Cihat Özdemir 17 yıl, işletme müdür yardımcısı Selçuk Ekmekci ve başmühendis Mehmet Tural 16 yıl 6’şar ay hapis cezasına çarptırıldı.
HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda 19 işçinin hayatını kaybettiği patlamaya ilişkin soruşturmada 11 şüpheliden dokuzu tutuklanırken, şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran ev hapsi şartıyla adli kontrol kararı verilerek serbest bırakıldı; olayla ilgili yargılama süreci ise henüz başlamadı.
