ABD'nin Çin'in yapay zekadaki ilerleyişini frenlemek için yürürlüğe koyduğu ihracat yaptırımları beklenen sonucu vermedi. Bloomberg Intelligence (BI) kıdemli analisti Robert Lea'nın haberine göre, ABD'li yapay zeka şirketlerinin Çinli rakipleri karşısındaki performans üstünlüğü rekor düşük seviyeye geriledi. DeepSeek'in eylülde V4.1 Flash modelini piyasaya sürmesinin ardından Çin'in en iyi modelleri, test puanlarında ABD'li rakiplerinin yalnızca yüzde 3 gerisinde kaldı. Bu fark mayısta yaklaşık yüzde 9, yılın başında ise yüzde 15'ti.
Çip kısıtlamaları sorgulanıyor
Vaşington, Çin'in yapay zekada ilerlemesini engellemek ve Huawei gibi şirketlerin kendi alternatiflerini geliştirmesinin önüne geçmek amacıyla Nvidia çipleri başta olmak üzere ileri teknolojilerin Çin'e ihracatını kısıtlamıştı. Ancak rapora göre Çin, derinleşen yapay zeka uzmanlığı ve araştırmacılarının modelleri yerli donanıma göre optimize edebilmesi sayesinde bu engelleri aşmayı başardı. Lea, Çin'in ilerlemesinin ABD'nin yapay zekadaki teknolojik üstünlüğünün uzun vadede sürdürülebilirliğine "daha fazla şüphe düşürdüğünü" belirtti.
İki süper güç, ekonomik verimlilikten askeri liderliğe ve küresel nüfuza kadar belirleyici olan bu teknolojide üstünlük için yarışıyor. Daha düşük maliyetli Çin modelleri kullanıcı sayısında ABD'li rakiplerine yaklaşırken, Anthropic ve OpenAI üstün yeteneklerini öne çıkararak trilyon dolarlık değerlemelerle halka arz peşinde koşuyor. Lea, performanstaki iyileşmenin Çinli şirketlere pazar payında yeni kazanımlar getireceğini öngörüyor.
DeepSeek zirveye yaklaştı
Modelleri soru, bulmaca ve görevlere verdikleri yanıtlara göre puanlayan LiveBench sıralamasında V4.1 Flash, eylülde dünyada altıncı sıraya yükseldi. Bu, DeepSeek'in 2025'te R1 modeliyle ses getirmesinden bu yana en üst sıraya çıkan Çin modeli oldu. DeepSeek'in 81,1 puanı, listenin zirvesindeki Anthropic'in 83,4 puanına yakın; Lea'ya göre bu, Anthropic ve OpenAI'ın önde gelen sistemleriyle kıyaslanabilir bir performans anlamına geliyor. Yine de LiveBench'in ilk 15 modelinden yalnızca üçü Çin'e ait.
Kârlılık tartışması
Lea, sıralamaların değişebileceği ve liste başarısının gelire dönüşmesinin kolay olmayabileceği uyarısında da bulundu. Çin modelleri, ABD'de artan düzenleyici denetimle ve olası yasaklarla karşı karşıya. Lea'ya göre Çin'in yapay zeka sektörü 2030'a kadar kâra geçemeyebilir.
Ancak kârlılık sorunu yalnızca Çin'e özgü değil. Sızan mali verilere göre ABD'nin önde gelen yapay zeka şirketlerinden OpenAI, 2025'te 13 milyar dolarlık gelire karşılık 20,9 milyar dolar faaliyet zararı açıkladı. Anthropic'in basına sızan halka arz izahnamesine göre ise şirket geçen yıl 4,6 milyar dolar gelire karşılık 8,06 milyar dolar faaliyet zararı ve 42 milyar dolar net zarar etti.