Dünyayı kana bulayanlar: Silah tüccarı tekeller

Özellikle son zamanlarda yaşanan çatışmalarda Batılı silah şirketlerinin hisselerindeki artışlardan da görüldüğü üzere, emperyalizmin savaş çığırtkanlığı ile bu kar odakları arasında incelenmesi kıymetli bir ilişkiyi de ortaya çıkarıyor. Özellikle son dönemde NATO üyesi ülkelerin önemli kısmındaki silahlanma artışı, beraberinde bu silah tedariğinin geri planında yatan silah tekellerini sahneye çıkarıyor.

17:00 2 dk okuma

Özellikle son zamanlarda yaşanan çatışmalarda Batılı silah şirketlerinin hisselerindeki artışlardan da görüldüğü üzere, emperyalizmin savaş çığırtkanlığı ile bu kar odakları arasında incelenmesi kıymetli bir ilişkiyi de ortaya çıkarıyor. Özellikle son dönemde NATO üyesi ülkelerin önemli kısmındaki silahlanma artışı, beraberinde bu silah tedariğinin geri planında yatan silah tekellerini sahneye çıkarıyor.

2023 yılı itibarıyla Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI)’nın verilerine göre dünya silah satışlarının toplamı 632 milyar dolara ulaştı. Bu, bir önceki yıla göre reel olarak yüzde 4,2’lik bir artış anlamına geliyor. En büyük 100 savunma şirketinden 73’ü bu dönemde gelir artışı kaydetti.

Katliamın ‘en’leri

En büyük beş savunma firması ise tamamen ABD merkezli: Lockheed Martin (~60,8 milyar USD), RTX (~40,7 milyar), Northrop Grumman (~35,6 milyar), Boeing (~31,1 milyar) ve General Dynamics (~30,2 milyar). Bu şirketler yalnızca kendi gelirlerinde değil, aynı zamanda savaş teknolojilerinin stratejik ve siyasi rolünde de başat konumdalar.

Kim alıyor, nasıl kullanıyor?

Beş büyük firmanın silah satışlarının en yoğun olduğu ülkeler arasında NATO üyeleri, Orta Doğu (özellikle Suudi Arabistan, İsrail, Katar) ve Asya–Pasifik (Japonya, Güney Kore) bölgesi yer alıyor. Bu silahların büyük bölümü Gazze, Yemen ve Ukrayna gibi sıcak çatışma bölgelerinde doğrudan kullanılıyor.

Kullanım alanları ve etkileri

Gazze ve İsrail: Birleşmiş Milletler insan hakları raportörleri, silah ticaretinin siviller üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında ABD menşeili savaş sistemleri aktif biçimde kullanılıyor.

Yemen: Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Yemen’deki hava saldırılarında ABD yapımı savaş uçakları ve mühimmat kullanıyor.

Ukrayna: HIMARS roket sistemleri, Patriot hava savunma sistemleri, Bradley zırhlı araçları gibi Batılı savunma sanayii ürünleri çatışmanın hem savunma hem taarruz safhalarında kullanılıyor.

Emperyalist düzende sermaye-savaş ilişkisi

Açıklanan raporlar, küresel askeri harcamalardaki artışın ve silah satışlarındaki yoğunlaşmanın, savaşların sürekliliğini besleyen ekonomik ve politik bir yapıya işaret ettiğini ortaya koyuyor. 2014’ten bu yana askeri harcamalar reel olarak yüzde 27 artmış durumda.

Silah tekellerinin yalnızca savaşların tedarikçisi değil, savaş siyasetinin üreticisi haline geldiği ortada. Özellikle son dönemde kimi NATO üyesi ülkelerin “savunma” harcamalarındaki artış, bu şirketlerin savaş çığırtkanlığının ve kar odaklarının doğrudan sonucu olarak karşımıza çıkıyor.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓