İki hukuklu Türkiye

Sokaklar organize suç şebekelerinin, uyuşturucu trafiğinin ve silahlı çetelerin hesaplaşma alanına dönüşürken Türkiye’de yargı mekanizması; suçlular yerine iktidarı eleştiren, yoksulluğa karşı çıkan yurttaşları, gazetecileri ve öğrencileri hedef alan bir baskı aygıtı olarak işletiliyor.

10:42 4 dk okuma
yargı

Türkiye bugün taban tabana zıt iki adalet manzarasına sahne oluyor: Bir yanda lüks ciplerle sokak ortasında çatışan çeteler, yurt dışından ülkeye uzanan kokain rotaları, mahalle aralarına kadar inen metamfetamin ticareti ve siyasi protokollerde ağırlanan mafya liderleri... Diğer yanda ise attığı bir tweet, haberleştirdiği bir yolsuzluk dosyası ya da sokak röportajındaki iki cümlelik eleştirisi nedeniyle sabah baskınlarıyla gözaltına alınan, adli kontrol kıskacına sokulan ve cezaevine gönderilen yurttaşlar...

Resmi adalet istatistikleri, sivil toplum raporları ve uluslararası suç endeksleri yan yana getirildiğinde ortaya çıkan tablo şu: Türkiye’de yargı, suçla ve çeteleşmeyle mücadele etmekten ziyade, iktidarın toplumu denetleme ve sindirme aracına dönüştü.

Türkiye’nin organize suç istatistiği

Cenevre merkezli Küresel Organize Suçlara Karşı Sivil Toplum Girişimi’nin (GI-TOC) yayımladığı Küresel Organize Suçlar Endeksi verileri, Türkiye’nin organize suç alanında 190’dan fazla ülke arasında ilk sıralarda yer aldığını ortaya koyuyor.

Türkiye, uyuşturucu maddelerin Avrupa ve Orta Doğu’ya transferinde kritik bir lojistik merkez haline geldi. Ülke içinde sentetik uyuşturucu ve metamfetamin kullanımının hızla yayılması ile her geçen gün derinleşen yoksulluk, mahalle düzeyindeki uyuşturucu çetelerinin kontrolsüzce büyümesine zemin hazırladı. Uyuşturucu ve ruhsatsız silah ticareti ile insan kaçakçılığı gibi suçları meslek edinen çeteler, büyükşehirlerin göbeğinde silahlı çatışmalara giriyor.

Siyasetin gölgesinde yeraltı dünyası

2020 yılında yürürlüğe giren ve kamuoyunda "örtülü af" olarak nitelendirilen infaz düzenlemeleriyle; organize suç örgütü yöneticiliği, tehdit, gasp ve cinayete azmettirme gibi ağır suçlardan hüküm giymiş yeraltı figürleri peş peşe tahliye edildi. Özellikle Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin bizzat cezaevinde ziyaret ederek "dava arkadaşım" olarak nitelendirdiği Alaattin Çakıcı ve Kürşat Yılmaz gibi isimlerin serbest bırakılması adaletin iki yönlü işlediğini gösterdi.

Cezaevinden çıkan suç örgütü liderleri siyasi parti genel merkezlerinde ağırlandı, yerel yöneticilerle ve siyasetçilerle basına fotoğraflar verildi. Muhalif siyasetçiler, gazeteciler ve öğrenciler ise kapasitesinin çok üstünde dolu olan yerlere karton sererek uyudukları cezaevlerinde tutuldu.

140 bin kişilik "açık hava cezaevi": Adli kontrol rejimi

Suç örgütlerine karşı alabildiğine esnek işleyen ceza hukuku, asgari insan hakları dahi elinden alınan, açlığa mahkum edilen yurttaşlara karşı adeta siyasi bir kalkan gibi devreye sokuluyor. Bunun en somut göstergesi, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesinde düzenlenen "adli kontrol" tedbirlerinin uygulanma biçimi.

Adalet Bakanlığı ve adli sicil verilerine göre, bugün Türkiye’de hakkında adli kontrol kararı uygulanan kişi sayısı 140 bin 280’e ulaşmış durumda. Üstelik bu kişilerin 10 binden fazlasını çocuklar oluşturuyor.

Haftanın belirli günlerinde karakola imza verme zorunluluğu, ev hapsi ve elektronik kelepçe gibi uygulamalar, kişilerin mesleki ve gündelik yaşamlarını felç ediyor. Gazeteciler, akademisyenler, avukatlar ve öğrenciler yurt dışı çıkış yasaklarıyla izole ediliyor, uluslararası mesleki faaliyetleri ve eğitim hakları engelleniyor.

TCK 299: Cumhurbaşkanına hakaret

Yargının iktidar eliyle bir korkutma aygıtına dönüştürülmesinin en belirgin yasal aracı ise Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesi, yani "Cumhurbaşkanına hakaret" suçu.

Geçmiş dönemlerde yılda birkaç dosyayı geçmeyen bu suçlama, 2014 yılından itibaren devasa bir cezalandırma fabrikasına dönüştü.

Son yıllara ait resmî adalet istatistikleri incelendiğinde, bu madde kapsamında açılan soruşturma sayısının 200 bine dayandığı, on binlerce yurttaşın ise mahkeme salonlarında sanık sandalyesine oturduğu görülüyor.

Sosyal medya beğenileri, sokak röportajları ve ekonomik krize dair eleştiriler dahi doğrudan bu suçun konusu haline getiriliyor.

Dosyalar arasında yüzlerce çocuğun yargılanması, ceza hukukunun caydırıcılık amacını aşarak toplumsal bellekte bir korku duvarı örmek için kullanıldığını kanıtlıyor.

İki farklı tahliye pratiği

Bu politikanın doğal sonucu, infaz kurumlarında yaşanan kriz oldu. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) verileri ve resmî kurum raporları, Türkiye cezaevlerindeki doluluk oranının yüzde 145 seviyelerine ulaştığını belgeliyor. Cezaevlerinin doluluk oranını, yalnızca gazetecilik yaptığı suçlamasıyla 75 gün tutuklu kalan İsmail Arı savunmasında şu sözlerle anlatmıştı: “Kapasitenin çok üstünde dolu olan bir koğuştayım ve 75 gündür yerde yatıyorum.”

Kadına karşı şiddet yargının konusu edilmiyor

Bir yanda sosyal medyada paylaştığı bir eleştiri yazısı nedeniyle tutuklanan öğrenciler varken, diğer yanda eşinden gördüğü şiddet sebebiyle can güvenliği tehlikede olan kadınlar bulunuyor. Bu kadınlar, kendilerini darp eden eşleriyle karakol odalarında barıştırılmaya çalışılıyor; şikayetleri işleme dahi alınmadan şiddet failleriyle tekrar aynı eve gönderiliyor. Yargının siyasi suçlarda cömertçe dağıttığı adli kontrol tedbirleri ve tutuklama kararları, kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri söz konusu olduğunda ise akla dahi getirilmiyor.

Hatırlamak gerekiyor ki bu yılın mart ayında Fatmanur Çelik, Kur'an'a Hizmet Vakfı yöneticisi tarafından kendisinin ve üç yaşındaki çocuğunun istismar edildiğini belirterek adalet mücadelesi verirken, alınmayan koruma tedbirleri yüzünden kızıyla birlikte ölü bulunmuştu.

Gezi davası tutukluları, gazeteciler ve öğrenciler; infaz rejiminin en katı yorumlarına tabi tutularak idare ve gözlem kurullarının soyut "iyi halli olmama" gerekçeleriyle cezaevinde tutulmaya devam ediyor. Gezi davasında yargılanan Can Atalay ve Tayfun Kahraman hakkında Anayasa Mahkemesi tarafından verilen hak ihlali kararları dahi yerel mahkemelerde karşılık bulmuyor.

Bir yanda uluslararası raporlara yansıyan organize suç ve uyuşturucu trafiğini besleyen, AKP ve MHP ile olan dostlukları ile koruma altına alınan ve sokakları tedirgin eden çete yapılanmaları; diğer yanda ise tek bir eleştirisiyle adli kontrol kıskacına alınan, yüz binleri bulan hakaret soruşturmalarıyla sindirilmek istenen ve cezaevlerine hapsedilen yurttaşlar...

Yargının organize suçla mücadele etmek yerine iktidarın siyasi pozisyonunu koruma görevini üstlendiği gerçeği, resmî istatistikler ve verilerle bir kez daha somut biçimde ortaya konuyor.

yargı

Kısa Kısa

  1. COP31 zirvesi anlaşma sağlanamadan sona erdi

    Antalya'da düzenlenen BM İklim Konferansı (COP31), fosil yakıtlar konusunda uzlaşma sağlanamadan sona erdi. Türkiye ve Avustralya'nın sunduğu taslakta fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün yer almaması AB'nin tepkisini çekti. Petrol üreticisi ülkeler ise bu yöndeki ifadelere karşı çıktı. Böylece 2009'daki Kopenhag zirvesinden bu yana ilk kez bir BM iklim konferansı ortak siyasi anlaşma olmadan tamamlandı.

  2. Emekli Albay Orkun Özeller Kastamonu'da gözaltına alındı

    Kitap fuarı için gittiği Kastamonu'da emekli Albay Orkun Özeller sabaha karşı gözaltına alındı. Avukatı Doğukan Kozan'a göre gözaltının gerekçesi X'teki bir paylaşım. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının başlattığı soruşturmada Özeller hakkında Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 217/A maddesi kapsamında "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçlamasıyla işlem yapılıyor. Özeller, Eylül 2025'te Devlet Bahçeli'ye yönelik paylaşımları nedeniyle tutuklanmış, sonra beraat etmişti.

  3. François Ruffin: Le Pen'in kazanma riskine karşı çekiliyorum

    François Ruffin, Fransa'da 2027 cumhurbaşkanlığı seçimi için adaylıktan çekildi. Boyun Eğmeyen Fransa'dan (LFI) ayrılıp kendi partisini kuran Ruffin, aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) adayı Marine Le Pen'e karşı daha güçlü bir blok oluşturmak istediğini söyledi. Anketler, ilk turda yarışın Le Pen ile LFI adayı Melenchon arasında geçeceğini gösteriyor.

  4. Belçika'da kemer sıkmaya karşı ulusal grev: Tüm uçuşlar iptal

    Hükümetin kemer sıkma politikalarına karşı Belçika'da yarın ülke çapında grev yapılacak. Üç büyük sendikanın çağrısıyla düzenlenen eylem, Başbakan Bart De Wever hükümeti göreve geldiğinden bu yana 11'inci ulusal grev olacak. Hava trafik kontrol kurumu Skeyes, eyleme katılacak personel nedeniyle hava trafiğini 07.00-21.00 arasında durduracak.

  5. DEM Parti heyeti, Öcalan'la görüşmek için İmralı'ya gitti

    Abdullah Öcalan'la görüşmek üzere DEM Parti İmralı Heyeti bugün İmralı Adası'na gitti. Heyette Pervin Buldan, Mithat Sancar ve avukat Özgür Faik Erol var. Ziyareti partinin basın bürosu duyurdu. Heyet, Öcalan'la son olarak 13 Eylül'de görüşmüştü. Yaklaşık 10 haftalık aradan sonra yapılan ziyaretin gündemine ilişkin açıklama yapılmadı. DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, 17 Kasım'da Öcalan'ın yeni konutuna taşındığını ve çalışma koşullarının değiştirildiğini açıklamıştı.

  6. Pendik'te doğal gaz zehirlenmesi şüphesi: 16 kişi hastanede

    Doğal gaz zehirlenmesi şüphesiyle İstanbul Pendik'te dokuz katlı bir binada oturan 16 kişi tedaviye alındı. Anadolu Ajansının haberine göre Esenler Mahallesi Sedir Sokak'taki binadan gelen ihbar üzerine bölgeye polis, sağlık, itfaiye ve İGDAŞ ekipleri gitti. İlk incelemeden sonra dört kişi ambulansla hastaneye kaldırıldı, 12 kişi de kendi imkânıyla hastaneye başvurdu. Ekipler binayı tahliye etti.

  7. Kepez Belediyesi'ne operasyon: 10 gözaltı

    Rüşvet soruşturması kapsamında Antalya'daki Kepez Belediyesine sabah saatlerinde operasyon düzenlendi. İlk bilgilere göre aralarında belediye bürokratlarının da olduğu 10 kişi gözaltına alındı. DHA'nın aktardığına göre Belediye Başkanı Mesut Kocagöz gözaltı listesinde yok.

  8. Yunanistan ile İsrail arasında 1 milyar avroluk silah pazarlığı iddiası

    Yunan gazetesi Kathimerini, Yunanistan ile İsrail'in yaklaşık 1 milyar avroluk yeni bir silah paketi için müzakereye başladığını öne sürdü. Pazarlık üç başlığı kapsıyor: Kalamata'daki uçuş eğitim merkezinde ders saatlerinin artırılması, elektronik harp sistemleri ve uzun menzilli hassas füzeler. Habere göre Atina, Türkiye'nin "büyük ilerlemeler kaydettiği" elektronik harpte İsrail'in uygulamalarına erişmek istiyor.

  9. İran hava sahası ihlali nedeniyle Bahreyn'deki ABD üslerini hedef aldı

    Hava sahasının ihlal edildiğini öne süren İran Devrim Muhafızları Ordusu, Bahreyn'deki iki ABD üssünde Patriot hava savunma sistemlerine ait iki radarı İHA ve füzelerle hedef aldığını duyurdu. Bildiriye göre saldırı, ABD'ye ait MQ-1 ve MQ-9 tipi iki İHA'ya karşılıktı. Bildiride ihlallere kararlılıkla yanıt verileceği uyarısı da yer aldı. Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise "potansiyel tehdit" nedeniyle halktan en yakın güvenli noktaya geçmesini istedi.

Önceki gün

  1. Araç kiralama davasında Tanju Özcan'a tahliye

    Bolu Belediyesi'ndeki araç kiralamada usulsüzlük davasında tutuklu Belediye Başkanı Tanju Özcan, Başkan Yardımcısı Gülden Özaydın, müdür vekili Basri Baytekin ve şirket yetkilisi Faruk Güner adli kontrolle tahliye edildi. Savcı tutukluluğun devamını istemişti. Duruşma 22 Mart'a ertelendi.

  2. TGRT'den iddia: 5 belediye başkanı AKP'ye geçiyor

    TGRT Ankara Temsilcisi Fatih Atik, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu ve Bodrum Belediye Başkanı Tamer Mandalinci'nin AKP'ye geçeceğini, Menteşe ve Marmaris belediyelerinin de temasta olduğunu öne sürdü. Aras ve Dutlulu iddiaları daha önce reddetmişti.

  3. Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore'ye siber saldırı tehdidi

    Britanya Siber Güvenlik ve Özel Harekat Komutanı Orgeneral Rob Magowan, Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore'nin İngiltere'ye yönelik siber operasyonlar düzenlediğini açıkladı. Ülkesinin de karşı saldırılar gerçekleştirdiğini belirten Magowan, İngiltere'nin savaş ile barış arasında hibrit bir mücadele yürüttüğünü ve yapay zekanın yeni bir tehdit oluşturduğunu söyledi.

  4. İzmir'de otizmli çocuklara şiddet so­ruş­tur­ma­sın­da 2 tutuklama

    İzmir'in Narlıdere ilçesinde bir spor kulübünde eğitim alan otizmli çocuklara kötü muamele ve şiddet uygulandığı iddiasına ilişkin yürütülen adli süreçte, gözaltına alınan iki kulüp ortağı mahkemece tutuklandı.

  5. ABD'de 'Kocaayak' efsanesi yeniden 'hortlatıldı'

    ABD Orman Servisi, halk arasında 'Kocaayak' (Bigfoot) olarak bilinen efsanevi yaratığa ilişkin üç belgeyi kamuoyuyla paylaştı. Kurumun internet sitesinde yayımlanan dosyalar arasında, Kocaayak'a ait olduğu ileri sürülen ayak izlerinin fotoğrafları, ölçümleri ve inceleme notları da yer aldı.

  6. Ankara'da anne bozayı ve yavrusu vurularak öldürüldü

    Ankara'nın Kızılcahamam ilçesindeki Soğuksu Milli Parkı'nda, "Kar" ve "Kış" isimleriyle anılan bozayı çiftinin yavrusu, annesiyle birlikte silahla öldürüldü. Kar isimli bozayı ve yavrusunun, şehre sık sık indiği ve çöpleri karıştırdığı gerekçesiyle öldürüldüğü iddia edilirken, olayın Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü'nün (DKMP) onayı ve yetkililerinin katılımıyla gerçekleştirildiği öne sürüldü.

  7. İmamoğlu'ndan 'Amerikan barışına' destek açıklaması: "Hükümeti des­tek­le­mi­yo­rum ama barışı destekliyorum"

    Tutuklu bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu kaleme aldığı "Yan yana" başlıklı yazısında hükümetle PKK arasındaki 'Amerikan barışı' sürecine destek açıklamasında bulundu. “Ben iktidarı desteklemiyorum, ama evet barışı ve huzuru destekliyorum” diyen İmamoğlu, demokratik güvenceler olmadan kalıcı bir barışın kurulamayacağını vurguladı.

  8. Fon vurgunu so­ruş­tur­ma­sın­da 108 kişinin mal varlığına yönelik işlem takibi

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yürütülen "fon soruşturması" sürüyor. Sermaye piyasalarında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin yürütülen "fon soruşturması" kapsamında, 108 kişinin mal varlığı üzerinde işlem yapmaları halinde ilgili kurumlardan başsavcılığa bildirimde bulunulması istendi.

  9. CHP'den Mansur Yavaş'a yeşil ışık: Cumhurbaşkanı adaylığında kendini ancak burada ifade edebilir, kapımız açık

    CHP Ankara İl Başkanı Fahri Yıldırım, bağımsız olarak siyasi hayatına devam etme kararı alan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın partiyle ilişkisinin kesilmediği savundu. Yıldırım, "Kapımız kendisine açık. Cumhurbaşkanı adaylığında ancak CHP’de kendini ifade edebilir. Çünkü CHP kamucudur, devletçidir; Mansur Bey’in dokusuna da uygun bir partidir" dedi.

  10. ABD'de sabıka bilgi veri tabanına siber saldırı

    FBI'ın federal, eyalet ve yerel kolluk kuvvetleri arasında hayati bir bağ görevi gören ABD'deki sabıka bilgi veri tabanına yönelik olası bir siber ihlali araştırdığı bildirildi. Ulusal Suç Bilgi Merkezi'ne (NCIC) bilgisayar korsanları tarafından gerçekleştirildiği düşünülen bu sızma, son aylarda yaşanan ikinci benzer ihlal niteliğinde.

  11. Marmara Üniversitesi'nin eski kampüsü lüks konut projesine dönüştü: Kira bedeli 500 bin TL'nin üzerinde

    Nişantaşı'nda bir dönem Marmara Üniversitesi İletişim ve Diş Hekimliği fakültelerinin bulunduğu yaklaşık 26 dönümlük arazi, lüks konut projesine dönüştürüldü. Cumhuriyet'ten Ufuk Sepetci'nin haberine göre, Nişantaşı Koru'da kiraya çıkarılan 4,5+1 daire için aylık 580 bin TL talep edildiği öğrenildi.

  12. Yurdun birçok bölgesinde kuvvetli yağış ve fırtına bekleniyor

    Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 21 Kasım Cumartesi günü için kuvvetli yağış ve rüzgar uyarısı yaptı. Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu'nun kuzeyi ve bazı illerde sağanağın kuvvetli olması beklenirken Ankara, Eskişehir ve Kırıkkale'nin kuzey ilçeleri için de uyarı yapıldı. Rüzgârın saatte 40-60 kilometre hızla esmesi bekleniyor.

  13. ABD polisinden GTA uyarısı: "Suçları gerçek hayata taşımayın"

    ABD'deki polis departmanları, oyuncuları oyundaki suçları gerçek hayata taşımamaları konusunda uyardı. Atlanta Polis Departmanından paylaşılan uyarıda, "Oyunu oynayın ama kendinizi oyuna kaptırıp hapse girmeyin. Sanal eğlenceyi gerçek hayattaki kararlarla karıştırmayın. Alkollü araç kullanma, dikkatsiz sürüş, araba hırsızlığı ve şiddet, gerçek hayatta ciddi sonuçlar doğurur. Bunları oyunun içinde tutun. Sokaklarımıza taşımayın" ifadelerine yer verildi.

  14. ABD'den 4 kişiye petrol yaptırımı

    ABD yönetimi, İran'ı hedef alan 'Ekonomik Tecrit Operasyonu'nun kapsamını genişletti. ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın yurt dışındaki petrol satışlarının gerçekleştirilmesi ve bu satışlardan elde edilen gelirlerin tahsil edilmesinde rol oynayan 4 İran vatandaşının yaptırım listesine eklendiğini duyurdu.

✓