Yarım asır sonra Watergate’i hatırlamak: ‘Başkan düşüren’ skandalın perde arkası

Bundan 53 yıl önce, 17 Haziran 1972’de Washington D.C.’deki Watergate Kompleksi’ndeki bir ofise gece 2.30 sularında gizlice girmeye çalışan 5 kişi suçüstü yakalandı. Bu 5 kişinin girmeye çalıştığı ofis, Demokrat Parti’ye ait olan “Demokratik Ulusal Komite Karargâhı”ydı. Bu kişilerden biri “CIA için çalıştığını” iddia ediyordu. Amaçları, ofise ses kayıt cihazı yerleştirmekti.

15:19 3 dk okuma

Bundan 53 yıl önce, 17 Haziran 1972’de Washington D.C.’deki Watergate Kompleksi’ndeki bir ofise gece 2.30 sularında gizlice girmeye çalışan 5 kişi suçüstü yakalandı. Bu 5 kişinin girmeye çalıştığı ofis, Demokrat Parti’ye ait olan “Demokratik Ulusal Komite Karargâhı”ydı. Bu kişilerden biri “CIA için çalıştığını” iddia ediyordu. Amaçları, ofise ses kayıt cihazı yerleştirmekti. Beş kişinin suçüstü yakalanması, dönemin ABD Başkanı Richard Nixon’ın istifasıyla sonuçlanacak olan Watergate Skandalı’nı ortaya çıkaracaktı.

Nasıl başladı?

1972 yılında ABD’de başkanlık seçimleri yapılacaktı. 1968’de Lyndon B. Johnson’ın yerine başkan seçilen Cumhuriyetçi Richard Nixon, Vietnam’dan ABD askerlerini geri çekeceği vaadiyle Demokrat rakibi Hubert H. Humphrey’i yenmişti. 1972’de ise bu kez Richard Nixon ile George McGovern karşı karşıya gelecekti.

Nixon’ın yeniden başkan seçilmesini sağlamak için Beyaz Saray’da, İngilizce kısaltması CRP olan “Başkanı Yeniden Seçtirme Komitesi” kuruldu. Bu komitenin görevi, gerekirse illegal yolları da kullanarak Nixon’ın yeniden seçilmesini sağlamaktı. Watergate’te yakalanan kişiler de bu komiteye bağlı olarak çalışıyorlardı.

Olayın ardından başlatılan soruşturmada elde edilen ilk ciddi bulgu, Nixon’ın seçim kampanyası için tahsis edilen 25 bin dolarlık bir çekin, Watergate hırsızlarından birinin banka hesabında bulunmasıydı. 30 Ocak 1973’te açılan davada, Nixon’ın eski yardımcısı ve FBI ajanı olan G. Gordon Liddy ile CRP’nin eski güvenlik direktörü ve aynı zamanda CIA ajanı olan James McCord; Demokrat Parti Karargâhı’na kumpas düzenleme, casusluk, telefon dinleme ve hırsızlık suçlarından hüküm giydi. Howard Hunt dahil diğer dört kişi ise suçlarını zaten itiraf etmişti. 23 Mart’ta James McCord’un olayın arkasında daha geniş bir komplonun olduğunu itiraf ettiği mektubu, Yargıç Sirica tarafından açık mahkemede okundu.

İstifalar ve kovulmalar

30 Nisan’da Nixon, en yakınındaki isimler olan H. R. Haldeman ve John Ehrlichman’ın Beyaz Saray’dan istifa ettiğini duyurdu. Bunun dışında Başsavcı Richard Kleindienst de istifa etti; John Dean ise Nixon tarafından görevden alındı. Kleindienst’in yerine Başsavcı olarak Elliot Richardson atandı. Richardson, Archibald Cox’u Watergate Özel Savcısı olarak tayin etti.

Bu süreçte Senato’da bir Watergate Yargı Komitesi kuruldu. Komitenin oturumları televizyonlardan canlı yayınlandı. Komiteye ifade veren Nixon’ın eski sekreteri Alexander Butterfield, 1971’den bu yana Beyaz Saray’da gizli ve kapsamlı bir ses kayıt sistemi bulunduğunu açıkladı. Nixon, bu iddiayı kabul etti ve sistemin kesilmesi talimatını verdiğini söyledi. Daha sonra ortaya çıkan bilgiler, bu sistemin yalnızca Beyaz Saray’da değil, Camp David’de de kurulduğunu gösterdi.

Bu itiraf üzerine Savcı Archibald Cox, Nixon’dan bant kayıtlarını istedi. Nixon, kayıtları vermeyi reddetti. Cox talebini yineleyince Nixon, Başsavcı Elliot Richardson’dan Cox’u görevden almasını istedi. Richardson bunu reddedince Nixon, Cox’u bizzat görevden aldı. Bunun üzerine Richardson ve yardımcısı da istifa etti. Bu gelişmeler kamuoyu tepkisini daha da artırdı. Nixon bu baskılar karşısında bazı bant kayıtlarını “sansürlü” şekilde teslim etmeyi kabul etti. Ancak ABD Yüksek Mahkemesi, tüm bantların “sansürsüz” olarak teslim edilmesine hükmetti.

27 Temmuz 1974’te Senato Yargı Komitesi, Başkan Nixon’ın azledilmesi gerektiğini ilan etti. Nixon; adaleti engellemek, gücü kötüye kullanmak ve Kongre’ye karşı saygısızlıkta bulunmakla suçlanıyordu.

17 Haziran 1972’de başlayan ve iki yıl boyunca gittikçe derinleşen Watergate Skandalı, sonunda ABD tarihinde bir ilke yol açtı. Azledilme tehdidiyle karşı karşıya kalan Nixon, 8 Ağustos 1974’te yaptığı televizyon konuşmasında istifa ettiğini açıkladı. Böylece Richard Nixon, ABD tarihinin istifa eden ilk ve tek başkanı oldu. Nixon’ın ardından başkanlık görevine yardımcısı Gerald Ford getirildi ve Nixon dönemi resmen sona erdi.

ABD gibi “özgürlükler ülkesi” olarak sunulan bir yerde, başkanlık makamının hukuku, medyayı ve devlet aygıtını keyfî biçimde kullanarak muhalefeti bastırmaya çalışması, ‘demokrasi’ adı altında sunulan Amerikan sisteminin, aslında büyük sermaye çıkarlarının hizmetinde olduğunu gösteren bir olay olarak tarihe geçti.

Watergate, yalnızca bir “skandal” değil, ABD’de iktidarın bir avuç ‘elitin’ ellerinde nasıl konsolide edildiğinin en çarpıcı örneklerinden biri.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓