Yemen’de neler oluyor?

Arap “Baharı”nın pençesinden kurtulamayan Yemen, 2014’ten beri bir iç savaşın içerisinde. Ensarullah Hareketi'nin ABD-İsrail ve Suudi Arabistan destekli askeri koalisyona karşı gösterdiği direniş sürerken Yemen’deki savaşta son gelişmelerle beraber yeni bir safhaya girmiş oldu. 4 yıllık ateşkesi bozarak saldırılarını artıran Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon ile Yemen arasında süregelen savaş nasıl başladı, nasıl gelişti ve son durum ne?

22:21 4 dk okuma
Yemen Güçleri

Arap dünyasında 2010'lu yıllarda başlayan ve emperyalist müdahalelerle iktidar değişikliklerine yol açan "Arap Baharı" süreci Yemen’i de derinden etkiledi. Ülke genelinde örgütlenen protestolar ve Körfez ülkelerinin arabuluculuğuyla yürütülen siyasi geçiş süreci sonucunda, dönemin Devlet Başkanı Ali Abdullah Salih 2012 yılında görevinden ayrılmak zorunda kaldı.

Salih’in devrilmesinin ardından bir türlü istikrara kavuşamayan Yemen’de Ensarullah hareketi -yaygın bilinen adıyla Husiler- 2014 yılında başkent Sana’yı ele geçirdi. Bunun üzerine Suudi Arabistan liderliğinde, Suudilerin desteklediği Yemen hükümetini ayakta tutabilmek amacıyla bir uluslararası askeri koalisyon kuruldu ve bu koalisyon 2015 yılından itibaren Husilere saldırmaya başladı.

İç savaş sırasında IŞİD ve Güney Geçiş Konseyi (GGK) de Yemen’de belli bölgeleri kontrolü altına aldı. Zamanla Yemen’deki IŞİD güçleri zayıfladı, BAE destekli GGK ise bundan kısa bir süre önce kendisini lağvettiğini duyurdu.

Ateşkesin bozulması ve saldırılar

Birleşmiş Milletler (BM) BM arabuluculuğunda 2022’de ilan edilen ateşkes ise 2 Ekim 2022’de sona erdi. Ancak taraflar sonrasında tam ölçekli savaşa dönmedi; Yemen’de cephe hatlarında uzun süreli bir fiili sükunet dönemi yaşansa da, Eylül 2026’da bu denge bozuldu.

Filistin Direnişinin 7 Ekim 2023’te başlattığı Aksa Tufanı Operasyonunun ardından İsrail'in Gazze ve bölge ülkelerine yönelik saldırılarını artırması üzerine ise Ensarullah Hareketi, Kızıldeniz’i ablukaya alarak ABD ve İsrail gemilerine ve İsrail’e giden ticari gemilere yönelik askeri operasyonlar düzenledi.

Eylül 2026’ya gelindiğinde Suudi destekli askeri güçler, Sana’yı işgal etmek için Ensarullah Hareketi'ne karşı bir taarruz başlattı, koalisyon da Husilere saldırılara yeniden başlayarak ateşkesi bozdu. Buna rağmen Suudi destekli Yemen güçlerinin Sana’ya yönelik taarruzu başarısızlıkla sonuçlandı.

Yemen karşı taarruzu

Bunun ardından Yemen güçleri karşı taarruza geçti. Başarılı geçen Husi taarruzunun ardından Yemen’in batı kıyısında yer alan stratejik önemdeki Muha, Hoha ve Hays ile Kızıldeniz’deki Perim ve Züreyk adalarını ele geçirdi. Böylece Husiler, Babülmendep Boğazı üzerindeki hakimiyetini arttırdı.

Yaşanan gelişmeler üzerine Suudi destekli Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Reşad Alimi, Babülmendep Boğazı'ndaki gelişmeleri gerekçe göstererek uluslararası aktörlere “yardım çağrısı”nda bulundu. Bunun yanında, Suudi Arabistan veliaht prensi Muhammed bin Selman’ın ABD Başkanı Trump’tan “Husilerin bombalanması”nı istediği haberi medyaya yansıdı.

ABD ise, Selman’ın bu talebini geri çevirse de, Ensarullah Hareketi'ne karşı Suudilere istihbarat ve gerçek zamanlı hedef belirleme desteği sağlıyor. Dolayısıyla Washington, sıcak çatışmaların doğrudan tarafı olmaktan kaçınırken, Suudi savaş kapasitesini destekleyen konumunu sürdürüyor.

Avrupa Suudi Arabistan'ın yanında

Avrupa da sürece Suudileri destekleyerek dahil oldu. Çatışmalar devam ederken, İngiltere’nin Suudilere hava yakıt desteği sağlayacağı belirtildi. Fransa Cumhurbaşkanı Macron ise Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı açısından stratejik öneme sahip Yanbu Limanı’nı korumak üzere asker, radar ve savunma sistemleri göndereceklerini açıkladı.

Mevcut durumda bölgedeki çatışmalar devam ediyor. Suudi Arabistan, Yemen’de özellikle sivilleri hedef alırken Ensarullah Hareketi ise başta Arabian American Oil Company (ARAMCO)’ye bağlı petrol tesisleri ve Doğu-Batı boru hattı olmak üzere Suudi Arabistan’daki önemli ekonomik hedeflere İHA ve balistik füze saldırıları düzenliyor.

Yemen'e karşı din silahına da başvuran Suudi Arabistan başmüftüsü Salih Fevzan, yayımladığı bir fetvayla Husileri “kafir” ilan etti.

"Mekke Anlaşması" gündemde

Yemen güçlerinin Suudi Arabistan’a karşı gösterdiği meşru müdafaa, Geçtiğimiz ay Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Antlaşması’nı da gündeme getirdi. Pakistan cephesinden gelen açıklamalarda Suudi Arabistan’a tam destek verildiği belirtildi, Mekke İttifakına atıfta bulunuldu, antlaşmanın NATO’nun 5. maddesine benzeyen “taraflardan birine yapılan saldırı bütün taraflara yapılmış sayılır” hükmünü içeren maddesi hatırlatıldı. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da NTV’ye verdiği bir röportajda “Suudi Arabistan'ın toprak bütünlüğüne, egemenliğine çok ciddi saldırılar olduğunu görüyoruz, Mekke İttifakı olarak yakından takip ediyoruz. Bizim anlaşmamızda da müttefiklik anlaşması var, sözümüzün eriyiz. Askeri ihtiyaçları özellikle belli teknik konularda olabilir, bunu da karşılama yönünde sıkıntımız olmaz” ifadelerini kullanarak Suudi Arabistan’a destek sinyali verdi.

Husi saldırılarının Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’ı da hedef almasının ardından Mekke İttifakının askeri kanadı geçtiğimiz cuma günü Riyad’da toplandı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanlarının katıldığı toplantıda “bölgedeki güvenlik durumu ve Suudi Arabistan'a yönelik tehditlerin gözden geçirildiği” belirtilerek “istihbarat paylaşımının artırılması, askeri koordinasyon ve savunma kabiliyetlerinin entegrasyonu” konuları görüşüldü.

Çatışmalar devam ediyor

Çatışmalar özellikle Yemen’in iç kesimindeki Taiz, El-Cevf ve El-Beyda vilayetlerinde şiddetlenmiş durumda. Husiler son olarak Taiz vilayetinin el-Vaziye bölgesindeki Naman Dağı ve çevresini hedef almaya çalışan Suudi destekli güçlerin püskürtüldüğünü duyurdu.

Yemen savaşının yeniden büyümesinin ardında yalnızca Yemen içindeki iktidar mücadelesi bulunmuyor. Babülmendep’in dünya ticaretindeki konumu, Suudi petrolünün Kızıldeniz üzerinden taşınması ve Avrupa ile Asya arasındaki enerji hatları düşünüldüğünde, çatışmaları doğrudan küresel sermayenin ve emperyalist güçlerin çıkar alanına yönelik bir operasyon olarak değerlendirmek mümkün.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓