Brezilya sandık başında: Sandıkta Lula ile Bolsonaro, arka planda Trump

Brezilya'da seçmenler bugün devlet başkanını belirlemek için sandık başında. Yarış Lula ile darbe girişiminden hüküm giyen eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Flávio Bolsonaro arasında geçiyor. Gümrük vergilerinden yargıçlara yaptırıma, "insan hakları" fonlarından açık desteğe uzanan ABD müdahalesi, seçimin ana gündemi.

Bugün sandık başına giden Brezilyalı seçmenler, yalnızca ülkenin önümüzdeki dört yılını değil, ABD'nin Latin Amerika'daki müdahaleci siyasetinin Brezilya'ya uzanıp uzanmayacağını da belirleyecek. Dördüncü kez devlet başkanlığına seçilmek için yarışan İşçi Partisi (PT) adayı Luiz Inácio Lula da Silva'nın karşısında, Trump yönetimiyle yakın ilişkileri bulunan Liberal Parti (PL) adayı Senatör Flávio Bolsonaro var. Anketler iki adayın başa baş gittiğini gösteriyor.

Flávio Bolsonaro, 2022 seçim sonuçlarını tersine çevirmeye yönelik darbe girişimini planlamaktan 27 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılan eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun en büyük oğlu. Baba Bolsonaro, geçen yıl aralıkta oğlunu cezaevinden aday olarak gösterdi.

"Yedi seçimde yedi zafer"

Seçim, ABD Başkanı Donald Trump'ın bölgedeki etkisini hızla genişlettiği bir döneme denk geliyor. Trump, ikinci başkanlık dönemi başladığından bu yana Latin Amerika'da yapılan yedi başkanlık seçiminin hepsini desteklediği adayların kazandığını söylüyor. Washington'ın öncülüğünde kurulan Amerikalar Kalkanı (Shield of the Americas) koalisyonu bölgedeki 15 sağ ve aşırı sağ hükümeti bir araya getiriyor.

Brezilya, Meksika ile birlikte bölgede hâlâ sol hükümetlerce yönetilen en büyük ülkelerden biri. Bu nedenle Flávio Bolsonaro'nun kazanması, bölgedeki sağa kayışta bir dönüm noktası olarak görülüyor.

Trump'ın bölgeye ilgisi yalnızca siyasi değil. Amerikalar Kalkanı toplantısında Latin Amerika'nın "muazzam doğal zenginliklerine" dikkat çeken Trump, bu kaynakların "düşman dış güçlerin" eline geçmemesi gerektiğini söyledi. Sözler Çin'e yönelik bir mesaj olarak okundu.

Gümrük yaptırımı ve açık destek

Washington'ın Brezilya üzerindeki baskısı bir yılı aşkın süredir tırmanıyor. Trump, Temmuz 2025'te Brezilya ürünlerine yüzde 50 gümrük vergisi uyguladı ve gerekçe olarak Bolsonaro'ya yönelik darbe davasını gösterdi. ABD Yüksek Mahkemesi bu vergiyi iptal etti. Washington ise bu yıl temmuzda birçok Brezilya ürününe yüzde 25 ithalat vergisi getirdi.

Davaya bakan Yüksek Federal Mahkeme (STF) Yargıcı Alexandre de Moraes de hedefe kondu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, De Moraes'i "baskıcı bir sansür kampanyası" yürütmekle ve Bolsonaro da dahil olmak üzere "siyasallaştırılmış kovuşturmalar" yapmakla suçladı. Yargıca Küresel Magnitsky Yasası kapsamında yaptırım uygulandı. Yaptırımlar, Trump ile Lula arasındaki görüşmelerin ardından geçen yıl aralıkta kaldırıldı. Financial Times ise, Trump yönetiminin yaptırımları yeniden uygulamayı değerlendirdiğini yazdı.

Flávio'nun kardeşi Eduardo Bolsonaro, ABD'yi Brezilya'ya yaptırım uygulamaya çağırdığı için haziranda gıyabında 4 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı. Flávio Bolsonaro ise bu yıl Washington'da Trump ve Rubio ile görüştü. Trump görüşmenin ardından birlikte çektirdikleri fotoğrafı paylaşarak genç senatörü övdü.

Brezilya hükümeti, seçime müdahale kaygısıyla temmuzda Trump yönetiminden iki yetkilinin vize başvurusunu reddetti.

Bir yanda "demir yumruk", öte yanda egemenlik

İki aday arasındaki en keskin ayrılık ABD ile ilişkilerde ortaya çıkıyor. Flávio Bolsonaro, Trump'ın bölgedeki güvenlik politikalarını ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele adı altında yürüttüğü operasyonları destekliyor. Seçilirse Amerikalar Kalkanı'na katılma ve suçla mücadelede "demir yumruk" uygulama sözü veriyor. Lula ise ABD'nin bölgedeki askeri faaliyetleri karşısında Brezilya'nın egemenliğini öne çıkarıyor.

Sandıkta neler var?

Brezilyalılar bugün yalnızca devlet başkanını değil; eyalet valilerini, Temsilciler Meclisi üyelerini ve Senato'nun üçte ikisini de seçiyor. 13 adayın yarıştığı ilk turda hiçbir aday geçerli oyların yüzde 50'sinden fazlasını alamazsa, en çok oy alan iki aday 25 Ekim'de ikinci turda karşılaşacak.

Kısa Kısa

  1. Adana ve çevresinde peş peşe üç deprem

    Adana ve çevresinde kısa aralıklarla üç deprem meydana geldi. Saimbeyli’de saat 14.19’da 4.8, saat 14.36’da ise 4.9 büyüklüğünde deprem kaydedildi. Saat 14.43’te Osmaniye’nin Sumbas ilçesinde 5.2 büyüklüğünde bir deprem daha meydana geldi. AFAD, olumsuz bir durum bildirilmediğini açıkladı.

  2. Okul saldırıları pazara dönüştü: Kurşun geçirmez öğrenci çantası

    Ankara’da bir savunma sanayi şirketi, öğrenciler için kurşun geçirmez sırt çantası üretti. Okullardaki silahlı saldırı endişesi, fırsatçıları da harekete geçiriyor.

  3. Brezilya genel seçimler için sandığa gidiyor

    Brezilya’da bugün genel seçimler düzenleniyor. Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva dördüncü dönem için yarışırken, en güçlü rakibi eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flávio Bolsonaro. Brezilyalı seçmenler bugün yalnızca devlet başkanını değil, eyalet valilerini, Temsilciler Meclisi üyelerini ve Senato üyelerinin üçte ikisini belirlemek için de sandık başına gidiyor.

  4. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin: "26 bin 920 mevsimlik tarım işçisi çocuk var"

    Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in 7 Ağustos’ta tarım işçisi ailelerin çocuklarına ilişkin TBMM Başkanlığı’na sunduğu soru önergesini yanıtladı. Tekin, “2025-2026 eğitim öğretim yılı sonu itibarıyla sistem üzerinden 26 bin 920 öğrencinin mevsimlik tarım işçisi aile çocuğu olarak hareketi tespit edilmiştir” dedi.

  5. AKP’li vekilden fon vurgunu çıkışı: “Toplum inanılmaz rahatsız. Reis partiyi kapatsa daha çok oy alır!”

    AKP İstanbul Milletvekili Serkan Bayram, fon krizine ilişkin açıklamalarda bulundu. “Partide bir sürü kişinin ismi geçiyor, top çevirmeye gerek yok” diyen Bayram, krizin çözümü için ise şu ifadeleri kullandı: “Reis alacak neşteri. Serkan sen mi yaptın; uçur, virüsleri temizlesin. Reis partiyi kapatsa daha çok oy alır. 25 yıllık emeği tüketmeye kimsenin hakkı yok.”

  6. Pezeşkiyan: ABD ekonomik savaşta hedefine ulaşamadı

    İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in ekonomik baskıyla hedeflerine ulaşamadığını söyledi. Pezeşkiyan, ülkesindeki döviz artışı ve ABD’nin deniz ablukasına işaret ederek ekonomik baskının arttığını, ancak halkın desteği ve hükümetin çabalarıyla “ekonomik savaşın” hedeflerine ulaşmasına izin vermediklerini belirtti.

  7. Pakistan: Mekke İttifakı genişleyebilir

    Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na altıdan fazla ülkenin katılmak istediğini açıkladı. Dar, anlaşma kapsamında kurulan Stratejik Siyasi Savunma Komitesi’nin gelecek hafta Riyad’da toplanacağını söyledi.

Önceki gün

  1. Portekiz'de Lajes Üssü soruşturması: ABD'ye verilen izin mercek altında

    Portekiz Başsavcılığı, merkez sağ hükümetin İran savaşı sırasında ABD'ye Lajes Hava Üssü'nü kullanma izni vermesinin yasallığına ilişkin soruşturma başlattı. Soruşturma, üssün kullanımını "uluslararası hukukun ağır ihlali" olarak nitelendiren Sol Blok'un şikâyeti üzerine açıldı. Sol Blok Koordinatörü José Manuel Pureza, savcılığın bu adımla şikâyetin haklılığını kabul ettiğini söyledi.

  2. "Çirkinler" örgütüne operasyon: 5 gözaltı

    İstanbul'da "Çirkinler" adlı silahlı suç örgütünün, Zen Pırlanta sahiplerine yurt dışı numaralardan yağma amaçlı tehdit mesajları gönderdiği belirlendi. Örgüt üyelerinin şirket ortağı Mehmet Diribaş'ın kaldığı otele kadar gittiği öğrenildi. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesindeki operasyonda 5 şüpheli gözaltına alındı.

  3. YÖK'ten üniversitelere "evlilik eğitimi" talimatı

    YÖK, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile imzaladığı protokol kapsamında tüm üniversitelere yazı gönderdi. Evlilik hazırlığındaki öğrenci ve personele "Evlilik Öncesi Eğitim Programı" verilmesi, AKP'nin "Aile ve Nüfus On Yılı" vizyonu doğrultusunda müfredata zorunlu ya da seçmeli yeni bir ders eklenmesi planlanıyor.

  4. Erdoğan'dan fon vurgunu için "sabotaj" çıkışı

    AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şanlıurfa Şehir Hastanesi'nin açılışında fon soruşturmasına değindi. Önceliğin "ekonomiye zarar gelmemesi" olduğunu söyleyen Erdoğan, mağdurların kayıplarının nasıl karşılanacağına ve denetim kurumlarının skandalı neden önleyemediğine dair somut bir açıklama yapmadı.

  5. Üsküdar'da AKP yönetiminde işten çıkarılan emekçilerin sayısı 56'ya ulaştı

    BirGün'den Melisa Ay'ın haberine göre, AKP'li Başkanvekili Dündar Ziya Gültekin yönetimindeki Üsküdar Belediyesi'nde 29 işçi daha "performans yetersizliği" gerekçesiyle işten çıkarıldı. Çıkarılanların tamamı Dedetaş döneminde işe alınmıştı. Toplam sayı ise 56'ya ulaştı.

  6. Bahçeli'den fon vurgunu açıklaması: "Risk yatırımcının takdiri"

    MHP lideri Devlet Bahçeli, fon vurgunu açıklamasında manipülasyon yapanların cezalandırılması gerektiğini, ancak fon yatırımının gönüllü bir tercih olduğunu ve riskin yatırımcıya ait olduğunu söyledi. CHP'li belediyelerde ise zorla işleyen bir rüşvet çarkı olduğunu öne sürdü.

  7. İspanya'da konut kararnameleri iptal edildi: 50 kentte binlerce kişi sokağa döküldü

    İspanya'daki konut krizine karşı hükümetin kararname çıkartarak aldığı önlemlerin iki gün içerisinde mecliste reddedilerek geçersiz sayılması binlerce İspanyolu sokaklara döktü. Kiracı Sendikaları Konfederasyonunun çağrısı ve işçi sendikaları ile sol görüşlü derneklerin desteğiyle İspanya'nın 50 kentinde konut krizine karşı gösteriler düzenlendi. Eylemlerde polis, halka karşı sert müdahalede bulundu.

  8. Pervin Buldan: Öcalan gazeteciler ve sivil toplum kuruluşlarıyla doğrudan görüşmelere başlayacak

    DEM Parti İmralı Heyeti Üyesi Pervin Buldan, sürece ilişkin açıklamalarda bulundu. Buldan, Abdullah Öcalan'ın ekim ayında gazeteciler ve sicil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle doğrudan görüşmelere başlamasının 'kaçınılmaz' olduğunu söyledi. Buldan ayrıca, “Sayın Öcalan hem silahsızlanma sürecinde hem de siyasal ve demokratik inşa sürecinde koordinatörlük görevini üstlenecek" açıklamasında bulundu.

  9. DEM Parti İmralı heyeti, Cevdet Yılmaz ile görüştü

    Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İmralı heyeti, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile görüştü. Görüşmeye İmralı heyetinden DEM Parti Milletvekilleri Mithat Sancar ve Pervin Buldan katıldı. Görüşmenin yaklaşık bir saat sürdüğü ve silahsızlanma adımlarını denetleyecek Takip ve Değerlendirme Kurulu'na dair bilgi alışverişinde bulunulduğu öğrenildi.

  10. Girne gemi faciasında bir naaşa daha ulaşıldı

    Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Başbakanlığı, 30 Ağustos'ta Girne açıklarında meydana gelen gemi kazasına ilişkin yürütülen dip arama çalışmalarında 1 kişinin daha naaşına ulaşıldığını açıkladı.

  11. Varank: "Bugün, 'Dünya yapay zekadan önce şöyleydi ama artık yapay zekadan sonra böyle' diyebiliyoruz"

    Meclis Sanayi Komisyonu Başkanı Mustafa Varank, TEKNOFEST Güneydoğu etkinliklerinde konuştu: "Bugün, 'Dünya yapay zekadan önce şöyleydi ama artık yapay zekadan sonra böyle' diyebiliyoruz. Çünkü bu alanda çok daha hızlı gelişmeler olacak. Nükleer teknolojiler dünyanın geleceğini, kaderini belirleyecek."

  12. İran Devrim Muhafızları Sözcüsü: ABD'nin İran'ın koşullarını kabul etmesi daha iyi olur

    İran Devrim Muhafızları Ordu Sözcüsü Hüseyin Muhibbi, ABD'nin Husilerle vardığı mutabakatı örnek göstererek, Washington'ın İran konusunda da benzer bir yaklaşım benimsemesinin akıllıca olacağını söyledi: "Yaklaşık 16 aydır İran'la çatışma halinde olmasına rağmen ilan ettiği hedeflerin hiçbirine ulaşamadığı gibi sayısız ekonomik, siyasi ve sosyal sorunla da karşılaştı. Bu nedenle geçmiş deneyimlerinden ders çıkararak İran'ın koşullarını kabul etmesi daha iyi olur."

  13. EasyJet kabin ekibi Portekiz'de grevde: 443 uçuş iptal edildi

    EasyJet havayolu şirketinin kabin ekibi Portekiz'de cuma günü beş günlük greve başladı. Grev nedeniyle 443 uçuş iptal edildi. Böylelikle havayolunun Lizbon, Porto ve Faro üslerinde planlanan operasyonlarının yaklaşık yüzde 80'i iptal edilmiş oldu.

  14. Ukrayna’nın Lviv Valisi, Nazi SS tümeni gazisini andı

    Ukrayna’nın Lviv Bölgesi Valisi Maksim Kozitskiy, Nazi Almanyası bünyesinde kurulan Waffen-SS Galiçya Tümeni’nin kısa süre önce hayatını kaybeden 99 yaşındaki gazisi Zenon Vrublevskiy’i andı. Kozitskiy, Telegram kanalından yaptığı paylaşımda Vrublevskiy’in ‘Ukrayna için savaştığını’ söyledi ve ‘bağımsız Ukrayna’yı görecek kadar yaşayan ve onun uğruna hayatını veren’ Galiçya Tümeni gazilerine teşekkür etti.

  15. A Haber'e konuşan gazeteci tarih verdi: "Cemil Tugay haftaya çarşamba AKP'ye katılacak"

    Bir süredir AKP'ye geçeceği iddialarıyla gündeme gelen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın gelecek hafta yapılacak AKP grup toplantısında partiye katılabileceği iddia edildi. A Haber'e konuşan gazeteci Zafer Şahin "Yani sanıyorum 7 Ekim ya da 8 Ekim, haftaya çarşamba günü Büyükşehir kulislerinde konuşulan, Cemil Tugay'ın önümüzdeki hafta, yani AK Parti'nin ilk grup toplantısında AK Parti'ye katılacağı yönünde" ifadelerini kullandı.

  16. Aleyna Çakır cinayeti: Ümitcan Uygun hakkında verilen beraat kararının gerekçesi açıklandı

    Kamuoyunda 'Aleyna Çakır' olarak bilinen Sema Esen'in ölümüne ilişkin 'intihara teşvik etme' ve 'intihar kararını kuvvetlendirme' suçlarından yargılanan Ümitcan Uygun'a verilen 4 yıl hapis cezası ve 'eziyet etme' suçundan verilen beraatın gerekçesi açıklandı. Beraat kararının 'birbirinden bağımsız suçların başka nedenlerle oluşan kavgalar nedeniyle rastlantısal biçimde tekrarlanmasının eziyet suçunun oluşmasına yeterli olmadığı' gerekçesiyle verildiği belirtildi.

  17. Kırıkkale Belediyesi'ne 'rüşvet' operasyonu: Üç belediye çalışanı tutuklandı

    Kırıkkale Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne yönelik 'rüşvet' operasyonunda gözaltına alınan üç belediye çalışanı tutuklandı.

  18. Deniz Göktaş’ın avukatı Kılıçdaroğlu görüşmesini anlattı

    Komedyen Deniz Göktaş’ın avukatı Mehmet Sinan Aslan, tutuklama kararının verildiği duruşma günü, müvekkili Göktaş’ın CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile nasıl görüştürüldüğünü anlattı. Fatih Altaylı’ya konuk olan Aslan, "Deniz’e, cezaevine geleceğim ama bir mesajın var mı diye sordum. O da bir, ‘Neşemizi çalamazlar, bunu deyin’ dedi. İki, ‘Beni Kemal Kılıçdaroğlu ile görüştürdüler’ dedi. ‘Şaka mı yapıyorsun?’ dedim" ifadelerini kullandı.

  19. Türkiye gazetesinden 'çözüm süreci' kulisi

    AKP hükümetine yakınlığıyla bilinen, Işıkçılar Cemaati bağlantılı Türkiye gazetesi, iktidarın 'Terörsüz Türkiye' olarak adlandırdığı sürece dair bir kulis haberi paylaştı. Yücel Kayaoğlu imzalı habere göre AKP kaynakları, “PKK’nın silah bıraktığı teyit edilirse İnfaz kanunu, Terörle Mücadele Kanunu ve Ceza Kanunu’nda değişiklikler de gündeme gelecektir" açıklamasında bulundu.

  20. Trump tehdit etmişti: G7, 100 milyon varillik petrol ve dizel rezervini dört ayda piyasaya sürecek

    G7 ülkeleri, enerji arzına ilişkin endişeler nedeniyle yükselen fiyatları hafifletmek amacıyla dört ay içinde 100 milyon varile kadar petrol ve dizel rezervini piyasaya sürme konusunda anlaştı. Karar, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa ülkelerinin rezervlerini piyasaya sürmemesi halinde ABD'nin dizel ihracatını yasaklayabileceği yönündeki açıklamalarının ardından geldi.

  21. ABD'den yeni provokasyon hamlesi: Ortadoğu'ya 3. uçak gemisini sevk ediyor

    ABD ordusu, Ortadoğu'ya üçüncü bir uçak gemisi görev gücü sevk ediyor. Özel bir amfibi saldırı grubunu da içeren bu sevkiyat, 7 binden fazla denizci ve 2 bin deniz piyadesi taşıyor.

  22. Sydney'de araç kalabalığa daldı: 2'si ağır, 10 yaralı

    Sydney'de bir aracın ragbi takımını karşılamak için toplanan kalabalığa dalması sonucu 10 kişi yaralandı. Yaralılar arasındaki 5 yaşındaki çocuk ile 67 yaşındaki kişinin durumu kritik; 18 yaşındaki sürücü gözaltına alındı, olayın terör bağlantılı olmadığı değerlendiriliyor.

  23. Fon so­ruş­tur­ma­sın­da 20 kişi daha tutuklandı: Toplam sayı 85'e yükseldi

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen fon soruşturmasında 20 kişi daha tutuklandı. Son tutuklamalarla birlikte, 3 Ekim Cumartesi sabahı itibarıyla soruşturmadaki tutuklu sayısı 85'e yükselmiş oldu.

  24. Trump: Erdoğan benim dostum ve onu her zaman mutlu edeceğim

    ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken Türkiye-ABD ilişkilerine ilişkin açıklamalarda bulundu. "Türkiye'yi seviyorum. Cumhurbaşkanı Erdoğan'la her zaman görüşüyorum. Bildiğiniz gibi o benim dostumdur" diyen Trump, CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasına ilişkin süreçte gecikme olup olmadığı yönündeki soruyu da "Herhangi bir gecikme yok. Cumhurbaşkanı Erdoğan benim dostum ve onu her zaman mutlu edeceğim" ifadeleriyle yanıtladı.

  25. Ataşehir Belediyesi'ne operasyon: Başkan vekili gözaltına alındı

    Ataşehir Belediye Başkan vekili Murat Güneş gözaltına alındı. Güneş, Ataşehir Belediye Başkanı Onursal Adıgüzel'in yaklaşık 6 ay önce düzenlenen bir operasyonla tutuklanmasının ardından 30 Nisan'da düzenlenen başkan vekilliği seçimini rakibinden 8 oy fazla oy alarak kazanmıştı.

  26. MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu tutuklandı

    Merkez Hakem Kurulu Başkanı Ferhat Gündoğdu, Ferdi Karadoruk, Yunus Yıldırım, Alican Sağlar ve Emre Kosif'in 'Hakemler dosyası' soruşturmasında tutuklanmalarına karar verildi.

✓