Hindistan’da bu yılın mayıs ayından bu yana, özellikle gençler arasında, Narendra Modi yönetimindeki Hindistan Halk Partisi (BJP) iktidarına karşı tepkiler ve protestolar giderek büyüyor. Protestoların genişlemesiyle birlikte, ABD’de eğitimine devam eden Abhijeet Dipke isimli öğrencinin çağrısıyla kurulan “Hamam Böceği Halk Partisi” hareketi de tartışmaların merkezine oturdu. Hükümet kanadı hareketi Soros ve Pakistan ile bağlantılı olmakla suçlarken Dipke bu iddiaları reddetti. Öte yandan protestolarda yalnızca Hamam Böceği hareketi yer almıyor. Hindistan Komünist Partisi (Marksist) ve Hindistan Komünist Partisi (Marksist-Leninist Kurtuluş) gibi partilerin gençlik örgütleri de bazı eyaletlerde ve büyük kentlerde hareketin öncülüğünü üstlendi.
Hindistan’da devam eden protestolara katılanlar neler talep ediyor, nelerden rahatsızlık duyuyor? Hareket nasıl doğdu ve gelişti?
- 15 Mayıs 2026’da Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant, bir duruşma sırasında işsiz gençleri ve bazı protestocuları “hamam böcekleri” ve “toplumun asalakları” olarak nitelendirdi. Bu hakarete tepki gösteren ABD’deki Boston Üniversitesinde eğitim gören 30 yaşındaki dijital iletişim stratejisti Abhijeet Dipke, sosyal medya üzerinden bir çağrı yaptı. Dipke, 16 Mayıs’ta iktidardaki Hindistan Halk Partisine (BJP) göndermede bulunarak “Hamam Böceği Halk Partisi”ni (Cockroach Janta Party – CJP) kurdu. CJP, kuruluşundan itibaren iki hafta içerisinde Instagram’da 22 milyondan fazla takipçiye ulaşarak iktidar partisinin resmî hesabını bile geride bıraktı.
- Bunların ardından, Hindistan’daki tıp fakültelerine giriş sınavı NEET ile üniversite düzeyindeki UGC-NET gibi son derece kritik sınavların sorularının sınav öncesinde sızdırıldığı ve büyük paralar karşılığında karaborsada satıldığı ortaya çıktı. Bunun üzerine hükümet Telegram’ın yasaklandığını duyurdu. Modi de yaptığı açıklamada, sınav sorularının sızdırılması vakalarıyla ilgilenecek hızlı yargılama mahkemelerinin (fast-track courts) kurulması çağrısında bulundu. Ancak üniversite kontenjanlarının yetersizliği, soruları çalınan sınavların iptal edilmesinin ardından onlarca öğrencinin intihar etmesi ve 25 yaş altındaki üniversite mezunları arasında işsizlik oranının yüzde 40’a dayanması üzerine Hindistan genelinde yaygın gençlik eylemleri patlak verdi. Başlangıçta mizahi bir hareket olma iddiasıyla kurulan Hamam Böceği Halk Partisi, Dipke’nin haziran ayında ABD’den Hindistan’a dönmesiyle birlikte protestolarda öne çıkmaya başladı.
- Yeni Delhi’deki eylemlerde öğrenciler ve CJP destekçileri, Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifası talebiyle parlamento binasına doğru yürüyüşe geçti. Polis, Jantar Mantar Gözlemevi çevresinde toplanan on binlerce gence göz yaşartıcı gaz, cop ve plastik mermilerle sert biçimde müdahale etti. Olayların büyümesini engellemek amacıyla başkentte metro istasyonları kapatıldı ve mobil internet erişimi kesildi. Hükümet cephesinden yapılan açıklamalarda, Hamam Böceği Halk Partisinin arkasındaki gücün Soros ve Pakistan olduğu öne sürüldü. Bütün bunlara rağmen eylemlerin Hindistan geneline yayılmasının önüne geçilemedi. Eylemler Ahmedabad, Goa, Jammu, Kalküta, Bengaluru ve Mumbai gibi pek çok kente yayıldı.
- Ana muhalefetteki Kongre Partisinin lideri, eski Hindistan Başbakanı Indira Gandhi’nin torunu ve Rajiv Gandhi’nin oğlu Rahul Gandhi, Yeni Delhi’de Başbakan Narendra Modi’nin konutu önünde düzenlenen protestolara bizzat katıldı ve burada gözaltına alındı. Gandhi’nin yanı sıra, haftalardır açlık grevinde olan aktivist Sonam Wangchuk da eylem alanında gözaltına alınarak hastaneye götürüldü. Ancak Modi yönetiminin sert tedbirleri işe yaramadı. Artan kamuoyu baskısı üzerine hükümet; Eğitim Bakanının istifasını ve intihar eden öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesini talep eden iki CJP temsilcisiyle resmî görüşme yapmayı kabul etmek zorunda kaldı. Talepler arasında ayrıca, sınav sızıntılarının merkezinde bulunan Ulusal Test Ajansının (NTA) lağvedilmesi ve sınav süreçlerinin merkezî yapıdan çıkarılarak eyaletlere ve yerel kurumlara devredilmesi de yer alıyor.
- Hindistan solu bu eylemlerde gücünü gösterdi. Her ne kadar CJP ön plana çıksa da Yeni Delhi ve Chennai gibi büyük şehirlerdeki kitlesel eylemlere, Hindistan Komünist Partisi (Marksist) destekli SFI ve DYFI (Hindistan Öğrenci Federasyonu ve Demokratik Gençlik Federasyonu) öncülük etti. Polisin sert müdahalesiyle karşılaşan çok sayıda SFI ve DYFI üyesi gözaltına alındı. Hindistan Komünist Partisi (Marksist-Leninist Kurtuluş) (CPI/MLL) önderliğindeki AISA (Tüm Hindistan Öğrenci Birliği) ise Yeni Delhi’deki Eğitim Bakanlığı binası önünde büyük yürüyüşler düzenledi. AISA, aynı zamanda Jharkhand eyaletinin birçok şehrinde ana yolları saatlerce trafiğe kapatarak sınav skandallarını protesto etti.
