Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın KYK yurtlarına ilişkin disiplin yönetmeliğinde yaptığı değişiklikle, ideolojik veya politik amaçlı gösteri ve eylemleri dijital ortamda yaygınlaştırmak yurttan çıkarma cezası kapsamına alındı. Böylece öğrenciler yalnızca yurt binası içindeki davranışları nedeniyle değil, sosyal medyada paylaştıkları içerikler nedeniyle de barınma haklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. Öğrencilerin barınma koşullarına ilişkin sorunları ve nitelikli yurt ihtiyacı gündemdeki yerini korurken gelen düzenleme, barınma hizmetini iyileştirmek yerine öğrencilerin iletişimi ve dijital faaliyetleri üzerindeki denetimi genişletmesiyle dikkat çekiyor.
Basına ve fiziki alana dair hükümler sosyal medyaya taşındı
Yönetmelik değişikliğinin temel yönlerinden biri, daha önce fiziki ortamları ve basını kapsayan disiplin hükümlerine sosyal medya ve dijital yayın platformlarının da eklenmesi oldu. Daha önce yurtta fiilen gerçekleştirilen eylemlere yönelik olan yaptırım, artık bu eylemlerin çevrim içi ortamda duyurulmasını, paylaşılmasını ve yaygınlaştırılmasını da kapsıyor.
Hangi paylaşımın “ideolojik veya politik amaçlı eylemi yaygınlaştırma” sayılacağının yönetmelikte açıkça tanımlanmaması ise önemli bir belirsizlik yaratıyor. Bir eylem çağrısını paylaşmak, bir basın açıklamasını yeniden göndermek ya da yurt koşullarına dair bir protestoyu duyurmak gibi gündelik dijital faaliyetlerin dahi soruşturma konusu yapılıp yapılmayacağı, idarenin yorumuna bırakılmış durumda. Bu durum, öğrencilerin barınma hakkını idarenin takdirine bağlarken, hak arama ve örgütlenme faaliyetlerini disiplin tehdidi altına sokuyor.
Afiş paylaşmaya kınama, yöneticileri eleştirmeye disiplin
Dijital alana genişletilen hükümler yalnızca siyasi eylemlerle sınırlı kalmadı. Yurt binalarına izinsiz afiş ve ilan asmak zaten yasak kapsamındayken, bunları dijital platformlarda yaygınlaştırmak da kınama cezası gerektiren fiiller arasına eklendi. Yurt idaresinin duyurularını koparmak veya değiştirmek şeklindeki mevcut yasağa, elektronik ortamda yayımlanan duyuruları silmek, değiştirmek ya da erişimi engellemek de dahil edildi. Yurt yönetimi ve görevlilerine yönelik küçük düşürücü ifadelerin dijital iletişim araçları üzerinden kullanılması da disiplin hükümlerine açıkça eklendi.
Böylece yurtlarda yalnızca fiziki davranışlar değil, öğrencilerin dijital ortamda gerçekleştirdiği paylaşımlar ve faaliyetler de disiplin yaptırımlarının konusu haline getirildi.
Özel hayat verileri de kapsamda, sınırlar yine belirsiz
Düzenlemeyle öğrencilerin özel hayatına ilişkin görüntü, ses ve verileri hukuka aykırı biçimde kaydetmesi, paylaşması veya dijital ortamlarda erişilebilir hale getirmesi de yurttan çıkarma cezası kapsamına alındı. Ancak özel hayata ilişkin verilerin kapsamı yönetmelikte açık ve somut biçimde tanımlanmazken, bu kapsamın değerlendirilmesi tamamen yurt idaresine bırakılıyor. Sınırların belirsizliği, öğrencilerin gündelik yaşamlarına dair paylaşımlarının dahi disiplin soruşturmasına konu edilmesi riskini beraberinde getiriyor.
Giriş çıkışlar yakınlara bildirilecek
Yönetmelik değişikliği öğrencilerin yurt dışındaki yaşamlarını da kapsıyor. Bakanlık tarafından belirlenen yurda giriş saatleri dışında yurtta bulunmadığı tespit edilen öğrencilerden kendilerine makul süre içerisinde ulaşılamayanların durumu, sistem üzerinden yakınlarına bildirilecek.
Savunma için beş gün
Yeni düzenlemeyle disiplin soruşturmalarının yürütülme biçimi de değişti. Disiplin işlemlerine ilişkin bilgi ve belgelerin Bakanlık bilişim sistemi üzerinden yürütülmesi ve kayıt altına alınması öngörüldü.
Öğrencinin savunmasını sunması için tebliğ tarihinden itibaren beş günlük süre belirlendi. Bu süre içerisinde yazılı veya elektronik ortamda savunma sunmayan öğrencinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı düzenlendi. Disiplin cezasına itiraz süresi ise fiziki tebligatta 10 gün, elektronik tebligatta 5 gün olarak belirlendi.
Yurttan çıkarma cezalarının öğrencinin kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumuna bildirilmesi de hükme bağlandı. Reşit olmayan öğrencilere verilen tüm disiplin cezalarının ise veli veya vasilerine bildirilmesi öngörüldü.
Kapsamı belirsiz bırakılan siyasi paylaşım hükümleri, ağır yaptırımlar ve daraltılan savunma ve itiraz süreleri bir araya geldiğinde, düzenleme öğrencilerin haklarını korumaktan çok idarenin denetim ve yaptırım yetkisini genişleten bir tablo ortaya koyuyor.
Bir milyon yatak kapasitesi, nitelikli barınma güvencesi anlamına gelmiyor
Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 2025 yılı faaliyet raporuna göre KYK yurtları, 2025 sonu itibarıyla 875 yurtta 1 milyon 3 bin 259 yatak kapasitesine ulaştı. Bakanlık, 2025-2026 eğitim öğretim döneminde yurt başvurusu yapan 374 bin 20 öğrencinin yüzde 97'sinin yerleştirildiğini açıkladı.
Ancak kapasite ve yerleştirme oranları, öğrencilerin hangi koşullarda barındığını tek başına ortaya koymuyor. Faaliyet raporunda yurtlarda temizlik, 24 saat sıcak su, internet ve sosyal alanların bulunduğu belirtilirken, öğrencilerin kamuoyuna yansıyan şikâyetleri bu hizmetlerin niteliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Kapasiteyi artırmak için yeni yurtlar inşa etmek yerine mevcut odalara ek yataklar konularak dört kişilik tasarlanan odaların altı, hatta sekiz kişilik hale getirilmesi de barınma hizmetinin niteliğinden ne ölçüde uzaklaşıldığını gösteriyor.
Özel yurt ve ev kiralarının ekonomik olarak erişilemez hale geldiği binlerce öğrenci için KYK yurtları yalnızca bir tercih değil, eğitim hayatını sürdürebilmenin temel koşullarından biri. Bu tabloda, barınma koşullarına dair şikâyetlerini dile getiren, bir araya gelen ve bunu sosyal medyada duyuran öğrencilerin yurttan çıkarılma riskiyle karşı karşıya bırakılması, yurtları bir barınma alanı olmaktan çıkarıp idari denetimin öncelendiği kurumlara dönüştürme riskini taşıyor.
FKF: “Gösteri hakkı barınma hakkından mahrum bırakmanın gerekçesi yapılamaz”
Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF), KYK yurtlarına ilişkin disiplin yönetmeliğinde yapılan değişikliğe tepki gösterdi. Açıklamada, ideolojik ve politik amaçlı eylemlerin dijital ortamda yaygınlaştırılmasının yurttan atılma gerekçeleri arasına eklendiği hatırlatılarak, hangi paylaşımın disiplin suçu sayılacağının belirsiz bırakılmasının öğrencilerin gündelik yaşamlarını, iletişimlerini ve düşüncelerini yurt idarelerinin keyfi değerlendirmelerine açık hale getirdiği belirtildi.
Düzenlemenin öğrencilerin haklarını korumaktan çok gençliğin dayanışmasını ve örgütlü mücadelesini baskı altına almanın yeni bir aracı olma tehlikesi taşıdığını vurgulayan FKF, şu ifadelere yer verdi:
“Öğrencilerin güvenliğini ve özel hayatını koruma bahanesiyle yaşamlarımızı, iletişimimizi ve düşüncelerimizi denetim altına alamazsınız. Yurtlarda öğrencilerin sorunlarını dile getirmesi, bir araya gelmesi, haklarını savunması ve sesini duyurması disiplin tehdidiyle bastırılamaz. Anayasal güvence altındaki gösteri ve yürüyüş hakkı, öğrencilerin barınma hakkından mahrum bırakılmasının gerekçesi yapılamaz.”
Açıklamada, milyonlarca öğrencinin artan kiralar, fahiş özel yurt ücretleri ve niteliksiz KYK yurtları arasında eğitimini sürdürmeye çalıştığına dikkat çekilerek kalabalık odalar, yetersiz yaşam alanları, sağlıksız yemekler ve aksayan hizmetlerin barınma düzeninin parçası haline geldiği ifade edildi. FKF, öğrencilerin ihtiyacının daha fazla disiplin soruşturması, dijital takip ve yurttan atılma tehdidi değil; sağlıklı yemek, temiz ve güvenli barınma, yeterli yurt kapasitesi ve insanca yaşam koşulları olduğunu belirterek şöyle devam etti:
“Barınma, öğrencilerin ekonomik gücüne ya da yurt idarelerinin takdirine bırakılabilecek bir ayrıcalık değil, eğitim hakkının ayrılmaz bir parçasıdır. Öğrencilerin yaşamını denetim altına alan, hak mücadelesini belirsiz disiplin hükümleriyle tehdit eden bu düzenlemeyi kabul etmiyoruz. Parasız ve nitelikli barınma hakkımızı savunmak, gençliğe yönelik keyfi yasaklara ve baskılara karşı sesimizi yükseltmek için tüm sıra arkadaşlarımızı birlikte mücadele etmeye çağırıyoruz.”
