Meta’ya yapay zekâyla işçi fişleme davası

Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın çatı şirketi Meta, işten çıkarılacakları bildirilen 26 çalışanının açtığı davayla karşı karşıya. Kaliforniya’nın kuzey bölgesindeki federal mahkemede açılan davada, şirketin yaklaşık sekiz bin kişiyi kapsayan işten çıkarma sürecinde çalışanları değerlendirmek, sıralamak ve işten çıkarılacak kişileri belirlemek için yapay zekâ sistemlerinden yararlandığı iddia ediliyor.

13:08 3 dk okuma

Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın çatı şirketi Meta, işten çıkarılacakları bildirilen 26 çalışanının açtığı davayla karşı karşıya. Kaliforniya’nın kuzey bölgesindeki federal mahkemede açılan davada, şirketin yaklaşık sekiz bin kişiyi kapsayan işten çıkarma sürecinde çalışanları değerlendirmek, sıralamak ve işten çıkarılacak kişileri belirlemek için yapay zekâ sistemlerinden yararlandığı iddia ediliyor.

Buna göre Meta’nın kullandığı yapay zekâ araçları, çalışanların üretkenlik göstergelerini belirlemek amacıyla iş faaliyetleriyle ilgili çeşitli veriler topladı. Davacılar, doğum veya hastalık izni kullanan çalışanlar hakkında bu dönemlerde yeterli faaliyet verisi oluşmamasının, söz konusu kişilerin sistem tarafından daha düşük performanslı olarak değerlendirilmesine yol açtığını savunuyor. Benzer biçimde engelli çalışanların ya da sağlık durumları nedeniyle çalışma koşullarında düzenleme talep edenlerin de kullanılan ölçüm kriterleri karşısında dezavantajlı duruma düşürüldüğü ileri sürülüyor. Böylece çalışanların yasal hakları olan izinlerden yararlanmaları, düşük performans puanı alma ve sonuçta işten çıkarma listesine girme riskini artıran bir unsura dönüştürülüyor.

Davacılar, işten çıkarma sürecinin durdurulmasını ve Meta’nın kullandığı yapay zekâ araçlarının bağımsız bir denetime tabi tutulmasını talep ediyor. Ayrıca işe iade edilmelerini, kaybettikleri ücretlerin, hisse haklarının ve diğer sosyal hakların karşılanmasını istiyorlar.

Şirketin kullandığı sistemlerin yalnızca genel performans verilerini değil, çalışanların klavye ve fare hareketleri, tarayıcı geçmişleri, mesajları, e-postaları ve şirket cihazlarındaki konum verileri gibi çok sayıda kişisel bilgiyi de takip edebilecek biçimde tasarlandığı öne sürülüyor. Böylece söz konusu uygulamaların çalışanlar üzerinde kapsamlı bir gözetim ve fişleme mekanizması yarattığı savunuluyor.

Meta ise suçlamaları reddederek şirketin iş gücü yönetiminin yapay zekâ tarafından değil insanlar tarafından yürütüldüğünü ileri sürüyor. Ancak Meta yönetimi yılın başında çalışanların faaliyetlerinden elde edilen verilerin yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde kullanılacağı bir program geliştirdiğini duyurmuştu. Gel gör ki program, çalışanların açık onayı alınmadan ve başlangıçta sistemden çıkma seçeneği sunulmadan uygulamaya konuldu.

Çalışanların özel hayatlarını ve kişisel verilerinin gizliliğini ihlal ettiği gerekçesiyle tepki gösterdiği programa karşı hazırlanan dilekçeyi 1.600’den fazla Meta çalışanı imzaladı. Tepkilerin ardından Meta yöneticisi Mark Zuckerberg, haziran ayında programın askıya alındığını açıkladı.

Meta’nın çalışanlarını denetlemek üzere yürürlüğe koyduğu bu uygulama, işçilerin kâğıt üzerinde sahip oldukları hakların çeşitli denetim mekanizmaları aracılığıyla nasıl fiilen kullanılamaz hâle getirilebileceğini de gösteriyor. Bir çalışan doğum veya hastalık iznine çıktığında faaliyet verisi üretemediği için düşük performanslı sayılıyorsa, söz konusu izin hakkı hukuken ortadan kaldırılmadan cezalandırılmış oluyor. Böylece işçiler, tarihsel mücadelelerin sonucunda elde edilen yasal haklarını kullanmak ile işlerini korumak arasında tercih yapmaya zorlanıyor.

Yapay zekânın, artı değer üretimini artırmak amacıyla işçileri sürekli ölçen, sıralayan ve sermaye açısından daha az verimli görülenleri ayıklayan bir denetim aracına dönüştürülmesi, teknolojinin toplumsal ilişkilerden bağımsız olmadığını bir kez daha ortaya koyuyor. Bütün teknolojik gelişmeler gibi yapay zekânın da insanlık için ilerici ya da gerici bir rol üstlenmesi, onun kimin elinde, kime karşı ve hangi amaçlarla kullanıldığına bağlı.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓