Sermayenin yeni saldırısı hafta tatiline: Turizmde kölelik yasası geçti

Resmi Gazete’de yayınlanan düzenlemeyle turizm işçileri 10 gün kesintisiz çalışmak zorunda kalacak, fazla mesai ücreti ve ek izin hakkı ise olmayacak. Patronlar “esneklik” derken, işçiler ağır sömürüye mahkûm ediliyor. Turizm sektörü, dövizin yanında ucuzlatılmış emekle de kazandırıyor. TBMM’den geçen yeni düzenlemeyle, turizm sektöründeki işçilere yönelik sömürü derinleştirilmiş oldu.

15:22 4 dk okuma
75032a2dbd81bb28185d1ce8a8ae1c99

Resmi Gazete’de yayınlanan düzenlemeyle turizm işçileri 10 gün kesintisiz çalışmak zorunda kalacak, fazla mesai ücreti ve ek izin hakkı ise olmayacak. Patronlar “esneklik” derken, işçiler ağır sömürüye mahkûm ediliyor. Turizm sektörü, dövizin yanında ucuzlatılmış emekle de kazandırıyor.

TBMM’den geçen yeni düzenlemeyle, turizm sektöründeki işçilere yönelik sömürü derinleştirilmiş oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgesi almış otellerde emekçiler artık 6 gün yerine 10 gün kesintisiz çalıştırılabilecek. 11. günde ise yalnızca bir gün hafta tatili yapılabilecek. Bu değişiklikle, Anayasa ve İş Kanunu’nun yıllardır tanıdığı “7 günde 1 gün tatil” kuralı turizm sektörü için askıya alınmış oldu.

Üstelik, 11. günde bile tatil hakkı fiilen tanınmayabiliyor. Yeni düzenlemeye göre, hafta tatilinde çalıştırılan işçilere bu çalışma “fazla mesai” sayılmayacak. Dolayısıyla, ne zamlı ücret ödenecek ne de ek izin verilecek. Bu da turizm patronlarına işçileri neredeyse sınırsız çalıştırma olanağı sunarken, sömürünün büyüdüğü bir tabloyu yaratıyor.

Yasa gereği, işçinin onayı olmadan hafta tatilinde çalıştırılması yasak. Ancak uygulamada bu rıza, işe alım sırasında dayatılıyor. Yeni düzenleme, patronun insafına bırakılmış bir sistem yaratıyor. Ayrıca, biriken tatillerin nasıl ve ne zaman telafi edileceğine dair hiçbir hüküm yok. Bu da sezon boyunca işçilerin hiç dinlenmeden çalıştırılabilmesinin önünü açıyor.

Dünyada haftalık çalışma süresi birçok ülkede 40 saatin altına düşürülürken, Türkiye’de 45 saati aşan süreler normalleşiyor. Üstelik bu düzenleme sadece turizmle sınırlı kalmayabilir. İnşaat başta olmak üzere farklı sermaye çevrelerinden de benzer talepler yükseliyor. Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) avukatı Esin Çetinkaya, AKP’ye bu düzenleme için teşekkür ederek, aynısını inşaat sektörü için de talep etti.

Anayasa ne diyor?

Oysa Anayasa’nın 50. maddesi açık: Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta tatili, bayram izni ve yıllık izinler kanunla güvence altındadır. Turizmde on gün kesintisiz çalışmayı mümkün kılan yeni düzenleme, bu hakkı fiilen ortadan kaldırıyor. İşçiye neredeyse iki hafta boyunca tatilsiz çalışma dayatılıyor. Bu sadece yasa ihlali değil, doğrudan Anayasa’ya aykırı.

Patronlar memnun

Türkiye’de sermayenin talepleri hızla yasalaşıyor. Tatil değil, insanca yaşam isteyen turizm işçileri için bu düzenlemeyle turizm artık daha da açık bir sömürü alanı. Patronlar, yapılan düzenlemeyi “iş barışını sağlayan” ve “işverenin planlama özgürlüğünü artıran” bir adım olarak değerlendiriyor. Haftalık iznin 7 yerine 10 güne yayılmasının, özellikle 7/24 hizmet veren otellerde uygulamada yaşanan zorlukları giderdiğini savunuyorlar.

Denetimlerin artmasıyla işletmelere kesilen cezaların “haksız” olduğunu öne süren patronlar, bu yasal değişiklikle birlikte mali yüklerden kurtulduklarını ve sektörün “nefes aldığını” dile getiriyor. İşçilerin dinlenme hakkı geri plana itilirken, sermaye bu düzenlemeyi kârlılığı ve esnekliği arttıran bir “reform” olarak sunuyor.

Türkiye Otelciler Birliği (TÜROB) Başkanı Müberra Eresin, Habertürk’te yayınlanan röportajında, “Hiçbir hak kaybı yok, sadece izin günü esnekleştirildi” dedi. Ancak düzenleme, işçilerin en temel haklarından birinin sermaye çıkarları uğruna feda edilmesi anlamına geliyor.

Eresin’in “çalışan onayıyla 10. güne kaydırılabilir” dediği tatil hakkı, gerçekte işverenin tek taraflı planlamasıyla belirlenecek. Yazılı onay ise güvencesiz koşullarda işçiye dayatılan bir formalite. Üstelik bu çalışma karşılığında fazla mesai ücreti ya da ek izin de ödenmeyecek. Yani emekçiler, hem daha uzun çalışacak hem de karşılığını alamayacak.

TÜROB Başkanının açıklamalarında vurguladığı “çalışma barışı”, işçinin değil patronun huzurunu esas alan bir kavram. Gerçekte bu “barış”, işçinin haklarından feragat etmesi, dinlenme hakkını patronun çıkarına göre kullanması ve fazla mesai ücreti dahi almadan daha uzun süre çalışması koşuluyla sağlanan ve hak gaspına razı olmuş bir iş gücünün olduğu düzenin yaratılmasını hedefliyor.

Turizm tesadüf mü?

Türkiye’de turizm sektörü, döviz getirisi ve cari açığı kapatma hedefiyle yıllardır “kurtarıcı” ilan ediliyor. Ancak bu sektör aynı zamanda en yoğun sömürünün, en düşük ücretlerin ve en güvencesiz çalışma koşullarının adresi.

Yeni çıkarılan yasa da bu sömürü düzeninin planlı bir parçası. Turizm; tekstil ve inşaat gibi, emeğin en ucuza geldiği alanlardan biri olarak sermayeye büyük kâr sağlıyor. O yüzden emekçilere yönelik böyle bir saldırının turizmden başlaması tesadüf değil.

Sanayileşmeden koparılan, üretimden uzaklaştırılan Türkiye’de emekçiler, “turist memnuniyeti” adına tatil hakkından bile ediliyor. Halkın sahillere erişimi engellenirken, mevsimlik ve sigortasız çalışan milyonlarca emekçinin turistlerin konforu için emeği daha ağır bir şekilde sömürülüyor.

Çıkarılan bu yasa açıkça anayasaya aykırı olsa da işverenler insanlık dışı çalışma düzenini ve hukuka aykırı davranış ayrıcalığını kendine bir hak olarak görüyor. Düzen ise sermaye lehine çalıştığı sürece bu pervasızlığa göz yumuyor. Kanun yoluyla işçilere yapılan bu saldırının da olası bir yargı kararıyla geri püskürtülmesi başta turizm işçileri olmak üzere tüm işçilerin mücadelesine bağlı.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓