Şili’de emekliliği yaklaşan çalışanların birikimlerini tutan fonlardaki kayıp, hükümetin önerisiyle yeni bir tartışma başlattı. El Mostrador’un haberine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Tomás Rau, emekliliği yaklaşanlara, imkânları varsa emekliliklerini birkaç ay ertelemelerini önerdi. Rau, “Aceleyle karar verilmemesini, mümkün olduğunca birkaç ay ertelenmesini istiyoruz. İhtiyatlı olmak iyidir” dedi.
Şili’de zorunlu bireysel emeklilik hesaplarını özel şirketler (AFP) yönetiyor. Bu şirketlerin ABD’de faizlerin düşeceğine bahse girdiği türev sözleşmeler ters gitti. Emekliliğe yaklaşanlara önerilen ve en düşük riskli sayılan E fonu, ocak–eylül döneminde reel olarak yüzde 10,39 değer kaybetti. D fonunun kaybı ise yüzde 6,38. E fonunda haziran itibarıyla yaklaşık 774 bin üye var ve bunların 64 bini 60 yaşın üzerinde.
Rau, kaybedilen birikimlerin geri ödenip ödenmeyeceğinin henüz belli olmadığını da söyledi: “Bu soruşturmanın sonucunu, yaptırım olup olmayacağını, kaybın tazmin edilip edilmeyeceğini öğrenmemiz gerekiyor.”
Emeklilik Denetim Kurumu’nun yedi AFP hakkında başlattığı soruşturmanın sonuçlanması aylar sürebilir.
“Faturayı mağdurlara ödetmek”
Bakanın önerisi muhalefetin tepkisini çekti. El Desconcierto’nun haberine göre bağımsız senatör Fabiola Campillai, “Yaşlılardan emekliliklerini ertelemelerini istemek, faturayı mağdurlara ödetmek demektir” dedi ve AFP’lerle yöneticilerinin cezalandırılmasını, çalışanların paralarının geri ödenmesini istedi. Şili Komünist Partisi (PC) milletvekili Luis Cuello, Rau’nun sözlerini “kabul edilemez” diye niteledi. Cuello, AFP’leri kayıpları geri ödemeye zorlayacak “Paramızı geri verin” adlı yasa teklifinin acilen kabul edilmesi çağrısında bulundu. PC’li milletvekili Daniel Núñez de AFP’lerin parayı iade etmesini ve sorumluluk almasını istedi.
Şirketler ise kaybı küçük göstermeye çalışıyor. Şirketlerden biri, üyelerine gönderdiği toplu e-postada E fonundaki yüzde 8,4'lük reel düşüşü ABD faizlerindeki artışa bağladı. Şirket, faizler yükseldiğinde aynı emekli maaşını finanse etmek için daha az para gerektiğini, bu yüzden bakiyedeki düşüşün maaşlara aynı oranda yansımayacağını savundu.