Türkiye üretimden uzaklaşıyor

Türkiye'de sanayisizleşme eğilimi derinleşiyor. İmalat sanayisinde faaliyetler daralırken istihdam kaybı hızlanıyor. Patronlar daha hızlı kâr getiren alanlara yönelirken plansızlık ve piyasa odaklı ekonomik sistem, Türkiye'nin geleceğini tehlikeye atıyor.

12:40 2 dk okuma

Türkiye ekonomisinde sanayisizleşme eğilimi derinleşiyor. İmalat sanayisinde faaliyetler 31 aydır kesintisiz daralma eğiliminde devam ederken üretimdeki gerileme istihdam kaybıyla birlikte ilerliyor. Bunun en büyük sebebi ise plansızlık ve özel sektöre bağımlılık.

İmalat sanayindeki satın alma yöneticileri ile yapılan anketlere dayanan PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) de düşüşü doğruladı.

Sanayide daralma işaretleri

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI anketinin Ekim 2026 dönemi sonuçlarına göre, eylülde 47,9 olan manşet PMI ekimde 47,3'e geriledi. Endekste eşik değer olan 50 seviyesinde. Bu değerin altındaki rakamlar sektörde kötüleşmeye işaret ediyor.

Faaliyet koşullarında aylık bazda belirgin bozulmaya işaret eden endeksteki bozulma 31. ayına ulaşmış durumda.

Türkiye'de sanayi üretiminin de düşmeye devam ettiği görülüyor. TÜİK verilerine göre Ağustos 2026'da takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 1,9, aylık bazda ise yüzde 1,0 azaldı ve yıllık düşüş dördüncü ayına girdi. Sanayinin lokomotifi olan imalat sanayisinde yıllık küçülme yüzde 2,5'i buldu.

Öte yandan sanayideki sert düşüş istihdama da yansıyor. TÜİK'in 2026 ikinci çeyrek verilerine göre, mevsim etkisinden arındırılmış istihdam edilenlerin sayısı bir önceki çeyreğe göre sanayi sektöründe 121 bin kişi azaldı.

Verilere göre sanayi sektöründe 6 milyon 392 bin kişi istihdam ediliyor. Bu rakam 3 yıl öncesine göre 500 bin kişilik azalış anlamına geliyor. İmalat sanayide ise bu düşüş 360 bin civarında.

Normal şartlarda gelişmekte olan ülkeler büyüme sürecinde sanayi payını ve üretimini artırır. Ancak son yıllarda Türkiye'de ters bir eğilim söz konusu.

Türkiye'de sanayisizleşmenin sebepleri

Peki neden böyle oluyor?

Bazı iktisatçılar buna erken sanayisizleşme diyor. Bunun sebepleri arasında Türkiye'deki kapitalist gelişimin kronik sorunları ve son yıllarda uygulanan makroekonomik politikalar yatıyor.

Bunun en büyük sebebi kuşkusuz Türkiye'deki özel sektöre ve ithalata bağımlı üretim yapısı.

Yüksek faizler ve ticari kredi maliyetlerinin artması nedeniyle patronlar üretim yerine gayrimenkul ve para piyasası araçlarında nakitlerini değerlendirmeyi tercih ediyor.

Ayrıca patronlar kendilerince pahalı bulduğu işçilik, enerji ve lojistik maliyetler nedeniyle üretimden çekilmeyi tercih ediyor.

Diğer taraftan kârlılık odaklı sistem ve ekonomideki plansızlık nedeniyle yatırımlar maliyetli görülen sanayi yerine inşaat, ticaret, turizm ve finans gibi daha hızlı kâr edilebilecek sektörlere kayıyor.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Kılıçdaroğlu'ndan tezkere yanıtı: "Askerimiz eğitim amacıyla bölgeye gidebilir"

    Butlan CHP’sinin Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, partisinin Mekke Anlaşması’na verdiği desteğin ardından “Askerimiz eğitim amacıyla bölgeye gidebilir” dedi. NTV’de katıldığı canlı yayında Kılıçdaroğlu, “Türk askerinin gönderilmesine ilişkin bir tezkere geldiğinde CHP ne yapacak?” sorusuna şu yanıtı verdi: “Tezkerenin geliş amacı önemli. Askerimiz orada var. Eğitim amacıyla gidebilir. Bölgedeki bir savaş için askerimizin orada olmasını istemeyiz."

  2. OYAK Libya petrol ihracatının yüzde 16'sını alıyor

    Bloomberg’e göre OYAK, ocakta başladığı Libya ham petrolü alımlarını ayda yaklaşık 6 milyon varile çıkardı. Bu miktar, Libya’nın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 16'sına denk geliyor. OYAK petrolü, Libya Ulusal Petrol Kurumu’ndan tedarik eden TPAO iştiraki TPIC üzerinden alıyor.

  3. Gaziosmanpaşa Belediyesi davası: Görevden uzaklaştırılan Hakan Bahçetepe ev hapsi ile tahliye edildi

    Görevden uzaklaştırılan Belediye Başkanı Hakan Bahçetepe ev hapsi kararıyla tahliye edildi. Bahçetepe'nin tutukluluğu 17 aydır devam ediyordu.

  4. Melenchon: Seçilirsem Netanyahu’yu tutuklatacağım

    Boyun Eğmeyen Fransa’nın (LFI) cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Melenchon, seçilmesi halinde Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Netanyahu hakkındaki tutuklama emrini uygulayacağını açıkladı. Bugün yayımlanan seçim programında Fransa’nın NATO’nun entegre komutasından çekilmesi de yer alıyor. Seçimler 18 Nisan ve 2 Mayıs 2027'de yapılacak.

  5. Bolu Kartalkaya'da yakınlarını kaybedenler yetkililerin hesap vermesini talep ediyor

    21 Ocak 2025 günü Bolu Kartalkaya'da yer alan Grand Kartal Otel yangınında hayatını kaybeden 78 kişinin yakınları Bolu Adliyesi'nin önünde bir araya geldi. Kartalkaya Aile Platformu adına yapılan açıklamada "Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı yetkililerinin yargı önünde hesap vermesi" talebi dile getirildi.

  6. Avrupa’da bir haftada 35 uçağa sahte bomba ihbarı

    Avrupa’da bu hafta ticari uçuşları hedef alan sahte bomba ihbarları nedeniyle en az 35 uçak arandı ya da rotası değiştirildi. Bugün Prag rotasındaki en az 8 uçuş etkilendi. Fransa ise uçaklara yönelik 4 yeni tehdit aldığını açıkladı. Macaristan da üç sivil uçuşu izlemek için savaş uçaklarını havalandırdı.

  7. CHP Milletvekili Gürsel Erol'dan Erdoğan'a fon vurgunu övgüsü

    CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın fon vurgununa ilişkin tutumunu övdü. Erol "Sayın Cumhurbaşkanı son derece duyarlı. Çok acele etmeden, hemen önlemler alınmadan sakinlikle bu sürecin yönetimiyle ilgili bir iradeyi görüyoruz" ifadesini kullandı.

  8. Sarıgül so­ruş­tur­ma­sın­da yeni gelişme: Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atandı

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ve ‘yurt içinde ve yurt dışında kurulan şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz yüksek miktarda paranın aklandığı’ iddiaları ile yürütülen soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Sarıgül tarafından kurulan Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atanırken aralarında yöneticilerin, akademisyenlerin ve okul personelinin bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı.

  9. Mekke İttifakı Meclis'ten geçti

    "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM'de kabul edildi. Teklife AKP, MHP ve CHP 279 kabul oyuyla destek verirken, red oyları ise 119'da kaldı. Ağustos ayında imzalanan anlaşma fiilen uygulanmaya başlamış olmasına karşın Meclis'te görüşülmesi Kasım ayını buldu. Bu kararla birlikte Suudi Arabistan'ın ya da Pakistan'ın herhangi bir saldırıya uğradığını iddia etmesi halinde Türkiye'nin de çatışma süreçlerine dahil edilmesi mümkün hale geldi.

  10. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı

    Fon soruşturması kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan AKP'li eski bakan ve milletvekili Fatma Betül Sayan Kaya hakkında tutuklama kararı verildi. Eşi İlyas Kaya ve eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise adli kontrolle serbest bırakıldı.

✓