Köşe Yazısı

“Sünnet değil farzdır Cumhuriyet”

16:19 4 dk okuma

Evet, Can Yücel’in yazdığı gibi “sünnet değil farzdır cumhuriyet”. Yani vazgeçilmezdir. Bir nedenle yerine getirilmezse telafi edilmesi şarttır. Çünkü sonuçları ağırdır. Sünnet ise sıradandır. Yapılmazsa büyük sonuçlar doğurmaz. Bir nedametle işin içinden sıyrılmak mümkündür.

Türkiye, hadi sınırları biraz daraltalım, Türkiye solu Cumhuriyet tartışmasında “farz” ile “sünnet” ikilemini aşamamıştır. Daha doğrusu ne anlama geldiğini henüz idrak edememiştir. Bir başka ifade ile hatları karıştırmakta, kavram kargaşası yaşamakta, dahası Cumhuriyetsiz kalmanın kendisine alan açacağını düşünmektedir. Yanılmaktadır. Biliniyor, geçelim.

Bizi Cumhuriyetsiz bırakma potansiyeli taşıyan ve hatta bu noktada maalesef epey mesafe kat eden güçler ortadadır. Kim bunlar? Ahmet Hakan’ın “gerçek olamayacak kadar iyi” dediği ABD Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın etrafına kümelenenlerdir. Onun işaret ettiği “yeni Türkiye” modelinde, “yeni Osmanlı” demek daha doğru, kendisine yer bulacağını umanlardır. Yanılıyorlar. Sır değil, geçelim.

Tekrarlamaya gerek var mı? ABD’nin, kendisini haydut devlet mertebesine taşıyan suçları ortadadır. Dünyanın hemen her bölgesine kan, acı ve gözyaşı taşıyan devletin Türkiye vaadi barış, demokrasi, insan hakları vb. olacak, öyle mi? Bunu da geçelim.

Yazının başlığına çıkartılan Can Yücel dizesi “Yaşasın Cumhuriyet” şiirindendir. Bu şiirin yer aldığı “Rengâhenk” isimli kitap 1982 yılında yayımlanmıştır. Kitabı “Beynin Piri Reisi Gazi Yaşargil’e” diyerek Gazi Yaşargil’e ithaf etmiştir. Can Yücel ile Gazi Yaşargil ilişkisi bir açıdan Cumhuriyet tarihine dair bir öyküdür ve o yıllara öykünmemize vesiledir.

Devam edelim: “Yaşasın Cumhuriyet”in 12 Eylül günlerinde yazıldığını varsayabiliriz. Can Yücel 12 Eylül’e şiirle direnenler arasındadır ve ülkenin Cumhuriyetle bağını kesmeye dönük en sert darbelerin vurulduğu zamanlarda Cumhuriyete sahip çıkmanın farz olduğunu ifade etmiştir. Çünkü bilinmektedir ki 12 Eylülcü paşalar vakti zamanının tanımı ile “gardırop Atatürkçü”leridir ve Cumhuriyeti en fazla ve sadece “sünnet” olarak gören Türk-İslamcı şemsiyenin altına sığınarak iktidarlarını sağlamlaştıranlardır. Gardıropçularla 12 Mart yargılanmaları sırasında da hesaplaşılmıştır. Ulaş Bardakçı savunmasında “Şunu herkes öğrensin ki: Emperyalizm ve yöneticileri, zamanın büyük devrimcilerini aziz, evliya haline getirir, doktrinlerinin devrimci yanlarını küllendirir, statik, statükocu yanlarını ortaya atar, kendileri için kabul edilebilir yanlarını reklam eder (…)” demiştir.

12 Mart ve 12 Eylül’de Türkiye’nin devrimci geleneği büyük oranda tasfiye edilmiş, devrimcilerin devre dışı bırakılmasıyla gericilerin topluma nüfuz etme kanalları açılmış, uzun ve ayrı mevzu ama diğer taraftan “kimlikçilik” sosyalist saflarda etkisini artırmıştır.

Burada biraz duralım.

Irkçılık, gericilik ve kimlikçilik emperyalizm eliyle güçlenmiştir. Emperyalizm, ırkçılık ve gericiliği ki ikiz kardeş gibidir bunlar, halkları birbirine düşürmek için kullanmakta, teslim almak istedikleri ülkeleri dini ve etnik farklılıklar çomağıyla karıştırmakta ve çoğu yerde görüleceği üzere maalesef sonuç almaktadır. Bu girişimlerin “köpeksiz köyde değneksiz gezer” gibi kolayca hayata geçmesi için de devrimcilerin kafasından sopayı eksik etmemekte ve hatta safların kolay gedik vermesi için kimlikçiliği zerk etmektedir. Birbirimizi kandırmayalım. Durum şudur: Devrimciliğin temel kabullerinden küçük bir sapma, yalpalama ya da onları değişen şartlara ve “yeni insanın” ihtiyaçlarına istinaden “güncelleme” girişimi solun güçsüzleşmesiyle sonuçlanmıştır. Hadi burada “beton solculuk” yapalım: Temel kabullerimiz ve bizi diğer akım ve anlayışlardan ayırt eden hassasiyet hareketimizin anti emperyalist, anti kapitalist ve anti faşist olmasıdır.

Buradan kolayca Cumhuriyete geçebiliriz. Geçer geçmez de bizi yine Can Yücel karşılar. Can Yücel’in Mehmet Altan’ı konu ettiği bir şiiri vardır. Şiir “Mehmet Altan Eski Datça’daymış/ Yirmi yıl oluyormuş burayı mesken tutalı” diye başlar. Bitişi ise başta liberaller olmak üzere bilumum Cumhuriyet düşmanlarına verilen ültimatom niteliğindedir. Şiir şöyle biter: “Şunu da söyleyim: İkinci Cumhuriyet taraflısıdır kendisi/ Sayısını artırmakla düzelecekse Cumhuriyet/ ‘Onuncu Cumhuriyet’ diyelim en iyisi.”

İkinci Cumhuriyet denilen Barrack’ın “Türkiye için en iyi sistem Osmanlı millet sistemidir” demesidir. Erdoğan’ın Türklerin, Kürtlerin, Arapların birlikteliği üzerinden yeni bir ülke ve toplumsal hayat tarifidir. Bahçeli’nin Cumhurbaşkanı olarak değil ama iki yardımcılık için bir Kürt ve bir Alevi atanabileceğine dair sözleridir. Hatırlanacaktır: 2013 yılında Öcalan Türklerin ve Kürtlerin İslam bayrağı altına bin yıldır yaşadığını ve geleceğin bu minvalde ortaklaştırılabileceğinden söz etmişti. Bunlar ikinci Cumhuriyetin sözcüleridir.

Biz ise devrimci Cumhuriyetin neferleriyiz. “Küçük burjuvazinin en sol, en radikal kesiminin” nasıl başardığını biliyoruz. Başaracağız.

Lafı dolandırmanın gereği yok. Açık ve net olarak bunlar Cumhuriyeti, laikliği, yurttaşlığı devre dışı bırakarak yerine ümmeti koymak istiyorlar.

Direneceğiz tabii. “Etimiz ne budumuz ne demeden” direneceğiz. “Sayımızın azlığına, düşmanın çokluğuna” bakmadan direneceğiz.

Lakin direnirken Cumhuriyeti, kurtuluş ve kuruluş hassasiyetlerine uygun bir rotaya sokacağız. Bağımsızlıkçı, laik, kamucu, eşitlikçi bir zemine oturtmaya çalışacağız. Bu konularda surda epey gedik açıldığının farkındayız. Gedikleri kapatacağız. Şunun bilincindeyiz: Ortada bir Cumhuriyet kalmazsa, ayaklarımızı basacak zemin de kalmayacaktır. Mahir Çayan da bu minvalde bir şeyler söylemişti, vakti zamanında. Neydi o? “Zaman gerçekten çok kısadır. Toprak hepimizin hissettiği gibi hızla ayağımızın altından kaymaktadır.” Evet toprak hızla ayağımızın altından kaymaya devam etmektedir. Şu açık ki ayaklarımızı hala ülke topraklarında hissetmemizi sağlayan, Cumhuriyet değerlerinden, kazanımlarından eser kalmamış olsa da, örneğin Gezi’de yürüyen yüz binlerce Cumhuriyetçinin varlığıdır. Dolayısıyla bakmayın “sayımızın azlığına” dediğime. Çok olduğumuzu biliyoruz. Nazar değmesin, göz düşmesin diye…

Adettendir, şiirle başlayan yazılar şiirle biter. Can Yücel’le başlayan İlhan Berk’le bitebilir. İlhan Berk aşk şiirinin orta yerinde böyle yazar: “Cumhuriyetin ilk günleri gibiydi yüzün.”

Derdimiz budur. Selam olsun.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓