Köşe Yazısı

Üç Tarz-ı Emperyalizm

21:32 6 dk okuma

David Fromkin Avrupa’da Son Yaz kitabında Birinci Dünya Savaşı eşiğindeki Avrupa’nın son yazını anlatmıştı. Bu huzurlu yazın Birinci Dünya Savaşı ile birdenbire nasıl sona erdiğini kaleme alıyordu. Peki, nükleer silahlara başvurulması ihtimalinin konuşulduğu günümüzde biz hangi yazı yaşıyoruz? Başka deyişle bir dünya savaşı öncesinde miyiz? Dünya toplumları birkaç dünya savaşı yaşadılar. İlk ikisi sıkça ele alındı ve tarihleri ayrıntısıyla yazıldı. Üçüncü dünya savaşı tespiti ise henüz literatürde yer almıyor. Üçüncü savaşın tarihi bir dünya savaşı olarak da kitap sayfalarına geçirilmiş değil. Ergun Türkcan’ın Deniz Mecmuası Yayınları’nca yayımlanan Üç Tarz-ı Emperyalizm çalışması işte bu tartışmayı ele alıyor. “Kaç dünya savaşı var?” diye soruyor.

Türkcan’ın ele aldığı “dünya savaşı” meselesi kuşkusuz, sadece savaşların tarihine dikkat çekme amacını taşımıyor. Bu konuyla Türkcan hem bir periyodizasyon sorununa, hem de geride bıraktığımız dönemden bugüne miras kalan çelişkilere ya da kavgalara da işaret ediyor. Çalışmasında tartışmalı bir tezle, ‘dünyanın üç dünya savaşı yaşadığını ve bir dördüncüsünün ise ufukta olduğunu’ yazmaktadır. Bunlardan birinci ve ikincisi biliniyor. Üçüncüsü ise Soğuk Savaş olmaktadır. Türkcan’ın formülasyonunda Soğuk Savaş bir dünya savaşı, daha net bir formülle, kazanan tarafın ABD olduğu üçüncü dünya savaşıdır. Yaklaşık olarak 1945’ten 1989 yılına dek süren, 50 yıllık bir dönemi kapsayan uzun, yorucu ve daha çok vekalet savaşlarıyla işleyen bir yıpratma savaşıdır.

Bununla birlikte, bu üçüncü savaşın bir özelliği var. Savaşın sonunda kazanan ve kaybeden taraflar arasında Versailles Antlaşması türünden bir teslimiyet antlaşması imzalanmıyor. Türkcan’ın da kitabında değindiği üzere, kazanan taraf, ABD, masa başında SSCB’ye verdiği, “NATO’nun doğuya, Sovyet ülkelerine ve Varşova Paktı ülkelerine doğru genişlemeyeceği” sözünü ise yerine getirmiyor. ABD diplomasi masasından kalktığı anca SSCB’ye vermiş olduğu sözleri öylece ortada bırakıveriyor. NATO ile Avrupa Birliği hızla; eski Yugoslavya ile Varşova Paktı üyelerini ve eski Sovyet ülkelerini (Letonya, Litvanya, Estonya) yutuyorlar. Ama sıra Ukrayna ve Gürcistan’a geldiğinde, Türkcan’ın sözleriyle, “Rusya uyanıyor”. Bugün tanık olduğumuz savaşlar (2008 Gürcistan ve 2022 Ukrayna savaşları) başlıyor. Soğuk Savaş ertesinde kurulan ABD düzeninde Rusya’ya “parya” olmak ve küçülerek yutulmak dışında bir olanak tanınmaması, Rusya’yı Soğuk Savaş sonrasında kendisini içinde bulduğu “Pax Americana” düzeniyle çatışmaya zorluyor. Yeni bir dünya savaşı iklimi doğuyor. Böylece Dördüncü Savaş’ın kıyılarında dolaşmaya başlıyoruz. Türkcan’ın periyodizasyonu ve Dördüncü Savaş savının gerisinde bu tarihsel arka plan ve Soğuk Savaş değerlendirmesi yatıyor.

ABD Emperyalizmi: Kovboyun Yükselişi

Ergun Türkcan’ın bakışında ABD, Rusya, Çin ve Avrupa’nın dahil olduğu ihtilaflı süreç emperyalizmin geçmişi, doğası ve ekonomi politiği üzerine düşünmek için bir başlangıç noktası teşkil eder. Türkcan söz konusu ülkeler arasındaki ihtilafları ele aldığı çalışmasında, “artık koltuğunu korumak için Avrupa’yı bile … sıkıştıran süper emperyalist ABD’nin oynayacağı kaç oyun, Rusya’nın kaç kartı vardır? Bilmek zor, gerçekten” diye yazar. Kuşkusuz bilinmezlerle yüklü bir süreçtir. Ama güncellikteki bu karmaşa, onun açısından üzerinde düşünülmesi gereken bir zemindir: “Ancak bu sorular … stratejik düşüncemizi geliştirmek, emperyalizmin bilinmeyen tarihini incelemek için gerekçe oluşturmaktadır.”

Ergun Türkcan kitabında bugünün çelişkilerine ve mücadelelerine ulaşmak üzere, tartışmasına üç tür emperyalizmi kategorik olarak birbirinden ayırt etmekle başlar. Birinci kategori daha çok arkaik niteliktedir. Ticaret yollarının keşfi sonrası, pazar için üretimin başladığı sömürgecilik dönemine özgü imparatorluklar bu ilk kategoriyi oluşturur. İkinci türü, merkantilizm dönemi ve sanayi devrimi çağı belirler: Türkcan; Hollanda, İngiltere, Fransa ya da daha geç modernleşen Rusya, Almanya ve Japonya’yı bu kategoriye yerleştirir. Bu tür emperyal devletlerin yaşamını yaklaşık olarak İkinci Dünya Savaşı’nın bitimine dek götürür. Sömürgeciliğin giderek tasfiye olduğu ve klasik emperyal modelin sona erdiği tarihsel süreçle birlikte bu tür devletler de güçlerini yitirirler. Türkcan’a göre, İkinci Dünya Savaşı sonrasında artık başka bir döneme girilir. Üç Tarz-ı Emperyalizm’deki son emperyalizm kategorisi de işte bu döneme ilişkindir. Türkcan bu son tür emperyalizm bağlamında asıl olarak – her ne kadar SSCB’yi de Doğu Avrupa’daki uydularıyla ilişkisi çerçevesinde emperyal bir kuvvet olarak tanımlasa da – öncelikle ABD’yi tartışır. ABD’yi süper-emperyalist olarak tanımlar. ABD’nin diğer birinci dünya devletleri üzerinde egemenliğini tesis ettiği tarihin ise 1956 yılı olduğunu yazar: “Bu, ABD’nin Batı aleminde fiilen ‘başemperyalist’ koltuğuna oturduğu tarihtir.”

1956 yılının önemi şuradadır: 1956, geçmişin büyük emperyalist kuvvetlerinin, İngiltere ve Fransa’nın yanlarına İsrail’i alarak Süveyş kanalını millileştiren Mısır’a savaş açtıkları tarihtir. Ama “o zamana kadar hiç kimseden emir almayan … eski emperyalist güçler”, ABD başkanı Eisenhower’ın ‘geri çekilin’ emri ile “yaramaz çocuklar gibi geri” çekilirler. Türkcan’ın 1956 savaşına ilişkin yorumu böyledir. İki dünya savaşının galibi İngiltere ve Fransa Mısır saldırılarını, ABD’nin sert “geri çekilin” emrine uyarak ve ABD’nin dünya üzerindeki hegemonyasını tanıyarak kabullenmişlerdir. Kuşkusuz SSCB’nin Mısır’a yönelik saldırıya sert tepki göstermesi halinde çatışmaların yayılması ve derinleşmesinden duyulan korkunun da İngiltere ile Fransa’nın kararında etkili olduğu açıktır.

Pax Americana

Türkcan’a göre, 1989 yılına dek ABD emperyalistler arasındaki ilişkilerde görece özenli davranmıştır. Türkcan, 1989 yılına değin ABD her ne kadar kimi zaman müttefiklerine çıkışsa da da, hala eski emperyal güçlere danışmaya, onları kararlarına katmaya ya da böyle bir görüntü vermeye özen gösterdiği düşüncesindedir. Nihayetinde karşısında güçlü bir siyasi odak olarak SSCB de yer almaktadır. Bu hal, doğaldır ki, ABD’nin kendi cephesinde dikkatli davranmasını beraberinde getirir. Ama 1989’da bu ihtiyaç ortadan kalkar. İki kutuplu dünya dengesi, karşıt sosyalist kutbun, SSCB’nin çözülmesiyle bozulur. 1989 yılıyla birlikte, emperyalistler arası hiyerarşide ABD en üst basamağı rakipsiz biçimde işgal eder. Türkcan bu tarihten itibaren ABD’nin Avrupa ve diğer müttefiklerine bir tür koloni muamelesi yaptığını ileri sürmektedir. Bu durumu “Avrupa’nın sömürgeleşmesi” olarak niteler. Hatta kitabında daha çarpıcı bir biçimde, ABD’yi İngiltere’nin üzerinde güneş batmayan imparatorluk günleriyle karşılaştırarak, “artık, eski İngilizler gibi onun da bir Hindistan’ı var: Avrupa Birliği” diye yazar.

ABD’nin bu dönemdeki politikasını inceleyen Amerikan yanlısı uzmanlar da, Türkcan’ın düşüncelerine benzer bir tespitle, 1989 sonrasında ABD’nin kendisini müttefiklerine emir verebilecek bir konumda gördüğü iddiasındadır. Örneğin ABD’nin önemli think tank’lerinden CFR’ın mensubu, eski Sovyet ülkeleri sorumlusu Stephen Sestanovich Maximalist başlıklı çalışmasında ABD’nin müttefikleriyle ilişkisi üzerine şunları yazıyor: “Clinton ve danışmanları, müttefikleri arasındaki anlaşmazlıkları sona erdirmenin tek yolunun onları dinlemeyi bırakmak olduğuna karar verdiler (…) Ulusal güvenlik danışmanı Anthony Lake, Birleşik Devletler’in NATO’nun büyük köpeği olduğuna inanıyordu. Eğer Washington kararlı bir örnek teşkil ederse, küçük köpekler muhakkak hizaya geleceklerdi.” Herhalde bu nedenledir ki, Birleşik Devletler Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Başkomutanı General Anthony Zinni 2000 yılında gazeteci Dana Priest’e yaptığı açıklamada kendisini “Roma İmparatorluğu’nun geniş topraklarını yöneten bir prokonsül (genel vali)” olarak gördüğünü söylüyordu.

Sömürgeciliğe Dönüş

Bununla birlikte, Ergun Türkcan ABD’nin bu kendisini Roma İmparatoru zannetme halinin kısa sürdüğü düşüncesindedir. Çalışmasında Çin ve Rusya’nın çıkışı ile ABD’nin konumunun tartışmaya açıldığını yazıyor. Bu tartışmanın doğal sonucu ise, Türkcan’ın formüle ettiği şu soru olmaktadır: “Ancak emperyalizmin her türlüsü, adisi veya süperi nasıl biter?” Türkcan’ın iddiası hiçbir emperyalistin uzun zaman rakipsiz kalmayacağı, eninde sonunda hegemonyasına meydan okuyan bir rakibin çıkacağı üzerinedir. Türkcan, Rusya’nın Ukrayna savaşını bu çerçevede ele alır. Ukrayna’daki çatışmayı, Rusya’nın acil politik gerekçelerinin yanında, ABD ile Çin arasındaki bir vekalet savaşı olarak da görmektedir. Türkcan’a göre bir hazırlık süreci söz konusudur. Çalışmasında buna işaret ediyor: “Şimdi başemperyalist ve onun rakibi, nihai savaşa doğru hazırlanıyorlar.” Türkcan, Çin’e ve Rusya’ya yönelik ambargoların – moda terimle yaptırımların – ve iktisadi mücadelenin geri planında bu savaşın ayak seslerini duymaktadır: “Yeni ekonomi-politik hangi jeopolitiğe yol açacak?” Çalışması boyunca, geçmişteki jeopolitik dönüşümleri ve ayrıntıyla eski emperyal devletlerin yükseliş ve düşüş dönemlerini konu edinmesi bu nedenledir.

Buradaki sorun, bugün olası bir jeopolitik dönüşümün, Soğuk Savaş yıllarından farklı olarak, sosyalizm-kapitalizm türünden bir ideolojik bir savaş biçiminde gerçekleşmemesi ihtimalidir. Türkcan yeni savaşın ideolojik bir savaş yerine, “eski usul bir imparatorluklar arası savaş olma” ihtimalinin çok daha olası olduğu düşüncesinde. Hiç kuşku yok ki, bu tür bir savaşın ve savaş havasının sonuçları olacaktır. Avrupa ve ABD’de Rus düşmanlığı temasının geri dönmesi herhalde biraz da bu eski usul imparatorluk hayaletlerinden kaynaklanıyor, diyebiliriz. Modern ideolojileri kapı dışarı etmiş Batı ilginç bir biçimde kapitalizmin kuruluş döneminin “kaba yontulmuş” sömürgeci değerlerine doğru geri çekiliyor. O döneminin değerlerini benimsiyor. Emperyalist Avrupa dünyasının şeflerinden AB komisyonu Başkan Yardımcısı Josep Borrell’in Avrupa’yı “cennet” ve dünyanın kalanını ise “cangıla” benzetmesi herhalde biraz bu tür bir kabalıktan kaynaklanıyor. Avrupa ve ABD sömürgecilik döneminin gerici dünyasına geri dönüyor. Görünen o ki, Türkiye ve üçüncü dünya için medeniyeti başka bir yerde aramanın zamanı artık gelmiş bulunuyor.

Kısa Kısa

  1. Avrupa’da bir haftada 35 uçağa sahte bomba ihbarı

    Avrupa’da bu hafta ticari uçuşları hedef alan sahte bomba ihbarları nedeniyle en az 35 uçak arandı ya da rotası değiştirildi. Bugün Prag rotasındaki en az 8 uçuş etkilendi. Fransa ise uçaklara yönelik 4 yeni tehdit aldığını açıkladı. Macaristan da üç sivil uçuşu izlemek için savaş uçaklarını havalandırdı.

  2. CHP Milletvekili Gürsel Erol'dan Erdoğan'a fon vurgunu övgüsü

    CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın fon vurgununa ilişkin tutumunu övdü. Erol "Sayın Cumhurbaşkanı son derece duyarlı. Çok acele etmeden, hemen önlemler alınmadan sakinlikle bu sürecin yönetimiyle ilgili bir iradeyi görüyoruz" ifadesini kullandı.

  3. Sarıgül so­ruş­tur­ma­sın­da yeni gelişme: Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atandı

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ve ‘yurt içinde ve yurt dışında kurulan şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz yüksek miktarda paranın aklandığı’ iddiaları ile yürütülen soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Sarıgül tarafından kurulan Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atanırken aralarında yöneticilerin, akademisyenlerin ve okul personelinin bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı.

  4. Mekke İttifakı Meclis'ten geçti

    "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM'de kabul edildi. Teklife AKP, MHP ve CHP 279 kabul oyuyla destek verirken, red oyları ise 119'da kaldı. Ağustos ayında imzalanan anlaşma fiilen uygulanmaya başlamış olmasına karşın Meclis'te görüşülmesi Kasım ayını buldu. Bu kararla birlikte Suudi Arabistan'ın ya da Pakistan'ın herhangi bir saldırıya uğradığını iddia etmesi halinde Türkiye'nin de çatışma süreçlerine dahil edilmesi mümkün hale geldi.

  5. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı

    Fon soruşturması kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan AKP'li eski bakan ve milletvekili Fatma Betül Sayan Kaya hakkında tutuklama kararı verildi. Eşi İlyas Kaya ve eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise adli kontrolle serbest bırakıldı.

Önceki gün

  1. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklamaya sevk edildi

    Fatma Betül Sayan Kaya, eşi İlyas Kaya ve eski Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül fon soruşturmasında savcıya ifade verdi. Fatma Betül Sayan Kaya, tutuklamaya sevk edildi.

  2. Bakan Şimşek: Listelerin açıklanmasını tercih ederim

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon krizine dair açıklamalarda bulundu. İsim listesinin açıklanmamasına değinen Şimşek, "Listelerin açıklanıp açıklanmamasında benim dahlim yok, ben şahsen açıklanmasını tercih ederim" dedi.

  3. Emekliye 'seyyanen zam' açıklaması

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekliliklere ilişkin düzenlemenin tüm emeklilikleri kapsayacağını belirterek “Yapılacak artış yaş ve ödenen prime göre farklılaşacak” dedi.

  4. Fransa bankasına siber saldırı: Yaklaşık 100 milyon euro çalındı

    Fransız bankası Credit Mutuel Arkea, siber korsanların düzenlediği saldırı sonucu yaklaşık 100 milyon euro çalındığını ve paranın kurtarılması için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Müşteri varlıklarının etkilenmediği belirtilen olayla ilgili Paris Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

  5. Afyonkarahisar'da silahlı saldırı: 7 kişi hayatını kaybetti

    Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesinde iki farklı noktada 7 kişi silahla öldürülmüş halde bulundu. 2 kişi ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Öte yandan Afyonkarahisar merkezde bir adreste de bir kadının silahla vurulduğu ve ağır yaralı olduğu öğrenildi.

  6. Kredi kartı borçları 3,5 trilyon liraya dayandı

    BDDK’nin 30 Ekim haftasına ilişkin verilerine göre, bireysel kredi kartı borçları bir haftada 82,1 milyar lira artarak 3 trilyon 496 milyar liraya yükseldi. Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar ise 983,1 milyar liraya ulaştı.

  7. Almanya’dan Türkiye’de vize süreci açıklaması

    Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Türkiye’den Almanya’ya seyahat edecek iş insanlarının vize işlemlerinin kolaylaştırılması için hazırlıkların sürdüğünü ve uygulamanın kısa sürede hayata geçirileceğini açıkladı. Wadephul, vize süreçlerini hızlandırmak amacıyla Türkiye’de yeni bir şube açılmasının da değerlendirildiğini belirtti.

  8. Merkez Bankası rezervleri düştü

    TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Açıklanan verilere göre, 30 Ekim itibarıyla brüt döviz rezervleri 2 milyar 955 milyon dolar azalışla 56 milyar 90 milyon dolara geriledi. Altın rezervleri de 1 milyar 129 milyon dolar düşüşle 103 milyar 146 milyon dolardan 102 milyar 17 milyon dolara geriledi.

  9. Fransa'da liselilere polis müdahalesi

    Fransa'da sendikaların çağrısıyla yapılan genel grev kapsamında eğitim koşullarını protesto etmek için lise ve üniversitelerin önünde kuşatma eylemi düzenleyen öğrencilere polis müdahale etti. Sendikaların bugün için genel grev çağrısı yaptığı ülkede, hükümetin eğitim taahhütlerini yetersiz bulan öğrencilerin lise ve üniversitelerdeki kuşatma eylemleri birçok şehirde devam ediyor.

  10. İngiltere Merkez Bankası faiz artırdı

    İngiltere Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4'e yükseltti. BoE Başkanı Andrew Bailey, faiz kararına ilişkin "Bugünkü faiz artışı, kaçınılmaz olarak uzun bir faiz artırımı sürecinin ilk adımı olarak görülmemeli. Ancak Ortadoğu'daki çatışma sona ermediği sürece, bunun son faiz artışı olması da pek olası görünmüyor" değerlendirmesinde bulundu.

  11. Muhittin Böcek ve oğlunun tutukluluğuna devam kararı

    Antalya Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik 'rüşvet' ve 'yolsuzluk' iddiasıyla başlatılan soruşturması kapsamında tutuklanıp, belediye başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Muhittin Böcek'in de aralarında olduğu 2'si tutuklu 50 sanığın yargılandığı davanın 6. duruşması görüldü. Mahkeme heyeti, Muhittin Böcek ve oğlu Gökhan Böcek'in tutukluluk halinin devamına hükmetti. Bir sonraki duruşmanın karar duruşması olması bekleniyor.

  12. İran Deniz Kuvvetleri: Hürmüz'de mayına çarpan 2 tanker alev aldı

    İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusundaki güvensiz bölgede 2 petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını bildirdi. Açıklamada, tankerlerin denizcilik uyarılarını dikkate almadığı öne sürüldü; ülke ve can kaybı bilgisi verilmedi.

  13. Bahçelievler'de iş cinayeti: Göçüğün altında bir işçinin cansız bedenine ulaşıldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana gelmiş, 2 işçi toprak altında kalmıştı. İşçilerden birisi yaralı olarak kurtarılabilirken diğeri ise hayatını kaybetti.

  14. Havacılık devi KLM, 5 bin kişiyi işten çıkartıyor

    Hollandalı havayolu KLM, küresel istikrarsızlık, yüksek yakıt fiyatları ve havacılık sektörü üzerindeki artan baskılar nedeniyle 5 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Bu durum, KLM bünyesindeki pozisyon sayısının yaklaşık yüzde 15 azaltılması anlamına geliyor. İşten çıkarmalarla ve küçülmeyle şirketin yıllık kazancının 1 milyar euro artmasının hedeflendiği ileri sürüldü.

  15. İmbat Madencilik işçileri TKİ önünde eylemde

    Manisa Soma’daki İmbat Madencilik’te çalışan madenciler, aylardır ödenmeyen maaşları ve TİS alacakları için TKİ binası önünde eylem başlattı.⁠ İşçiler baretlerini dizerek oturma eylemi yaptı. Bağımsız Maden İş Sendikası, ücretlerin düzenli ödenmesini, bayram ve prim alacaklarının verilmesini, çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve İSİG denetiminin işçilere açılmasını istedi. Sendika, “TKİ ve İmbat, batık Torku’yu işaret ediyor. Bu oyuna gelmiyoruz” açıklamasında bulundu.

  16. Eskişehir'de Arçelik-Beko fabrikasında işçi kıyımı sürüyor

    Eskişehir'de yer alan ve Arçelik-Beko ürünlerinin üretildiği fabrikada yeni işten çıkarmaların olacağı iddia edildi. Fabrika'da Ekim ayında siparişlerdeki düşüşler gerekçe gösterilerek 600 çalışan işten çıkarılmıştı. Yeni ekleneceklerle birlikte çıkarılan işçilerinin sayısının 800'ü bulması bekleniyor.

  17. Bahçelievler'de inşaat göçtü, 2 kişi göçük altında kaldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana geldi. 2 kişi toprak altında kalırken göçük altında kalanların kimliklerine dair henüz bir açıklama yok. Arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

  18. Erdoğan: 8 Kasım'da Azerbaycan'a gideceğim

    Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore dönüşü uçakta açıklamalarda bulundu. Azerbaycan'la yaşanan gerilime değinmeyen Erdoğan bu ülkeyi ziyaret edeceğini belirterek, "8 Kasım’da Azerbaycan'ın Zafer Günü var. Ben de, fevkalade bir durum söz konusu olmazsa, 8 Kasım günü bir Azerbaycan ziyareti yapmayı düşünüyorum" dedi. Çözüm süreci ile ilgili de konuşan Erdoğan, "Silah bırakmanın tam anlamıyla gerçekleşmesi, tespit ve teyit süreçlerinin tamamlanması ile yeni aşamaya geçeceğiz" dedi.

  19. Numan Kurtulmuş'tan açıklama: "Bir önceki süreç terör ve savaş baronları bu sorunun devam etmesini istediği için sonuç vermedi"

    AKP'li TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş katıldığı bir programda "Sayın Cumhurbaşkanımızın 2013-2014'te çok ciddi çabalarına rağmen sürecin akamete uğradığını da gayet iyi biliyoruz" ifadelerini kullandı. Konuşmada gerekçe olarak "eski Türkiye'nin bazı derin unsurları" ile "terör ve savaş baronları" işaret edildi. Öte yandan Erdoğan, bir önceki çözüm sürecinin bitmesinin ardından "Çözüm sürecini buzdolabına koyduk" ve "O iş bitmiştir, o işi gömdük" ifadelerini kullanmıştı.

  20. Fatma Betül Sayan Kaya yeniden adliyede

    AKP'li eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, fon soruşturması kapsamında ifade vermek üzere Çağlayan Adliyesi'ne geldi. Kaya çifti, adliyeye girişi sırasında gazeteciler tarafından kendilerine sorulan "163 milyon lirayı nereden temin ettiniz" sorusuna yanıt vermediler.

  21. Antalya'da 11-12 Kasım'da eğitim uzaktan

    Antalya'da COP31 İklim Zirvesi'nin gerçekleşeceği 11-12 Kasım'da yüz yüze eğitim gerçekleşmeyecek. Antalya Valiliği tarafından yayımlanan genelgeye göre bu tarihlerde Aksu, Döşemealtı, Konyaaltı, Kepez, Manavgat, Muratpaşa ve Serik ilçelerinde eğitim uzaktan gerçekleşecek.

  22. ABD'den yeni İran yaptırımları: Kapsamda Türkiye'den bir şirket de yer alıyor

    ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın "gizli filosu"nu desteklediği iddiası ile Hindistan merkezli bir organizasyonu hedef aldığını açıkladı. Açıklamaya göre yaptırım listesine alınan şirketler arasında Türkiye'den Fugo Yer Hizmetleri A.Ş. de yer alıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent ise konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Daha önce birçok kez söylediğimiz gibi, ya bizdensiniz ya da bize karşı."

  23. İsrail devlet te­le­viz­yo­nun­dan ABD casus uçağı iddiası

    İsrail devlet televizyon Kan'da yer alan habere göre ABD Ortadoğu'ya bir casus uçağı gönderdi. Gönderilen stratejik casus uçağının RC-135U Combat Sent tipi olduğu ve ABD ordusunun envanterinde yalnızca iki adet bulunduğu iddia edildi.

  24. Mekke Anlaşması teklifinin birinci maddesi Meclis'te kabul edildi

    Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ‘Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin birinci maddesi TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.

✓