23 yıllık işbirliğinin gösterdikleri: AKP-Koç ilişkilerinin dünü bugünü

AKP’nin sermayeyle bağlarının gücü, herkes tarafından bilinen bir gerçek. Ancak kamuoyunda, Koç Holding’in “laik” olduğu ve bu nedenle AKP ile arasının mesafeli olduğu yönünde yanlış bir algı var. Oysa son 23 yılda yaşanan gelişmeler ve son olarak ortaya çıkan somut örnekler, bu algının gerçeği yansıtmadığını açıkça gösteriyor.

14:23 5 dk okuma

AKP’nin sermayeyle bağlarının gücü, herkes tarafından bilinen bir gerçek. Ancak kamuoyunda, Koç Holding’in “laik” olduğu ve bu nedenle AKP ile arasının mesafeli olduğu yönünde yanlış bir algı var. Oysa son 23 yılda yaşanan gelişmeler ve son olarak ortaya çıkan somut örnekler, bu algının gerçeği yansıtmadığını açıkça gösteriyor. AKP’nin kuruluşundan bu yana süregelen AKP–Koç işbirliği, bugün gelinen noktada daha da derinleşmiş durumda.

Evrensel’in haberine göre, Erdoğan ve Şimşek’in imzasıyla 2009’da yürürlüğe giren teşvik yasaları, bu yıl Koç Holding’e yüzde 90’a varan vergi indirimleri sağladı. Koç’un Tüpraş’ı için kurumlar vergisi oranı yüzde 2,5’e düşürüldü. Yalnızca bu yılın ilk 6 ayında Koç Holding’in yararlandığı vergi indirimi yüzde 90’ı buldu. Üstelik, Koç Holding’in bu dönemdeki vergi yükü yalnızca yüzde 1,3 olurken, aynı holdingin işçileri gelirlerinin yüzde 15,2’sini vergi olarak ödedi. Yani işçiler, Koç’tan tam 11,7 kat daha fazla vergi yükü taşıdı.

Sermayeye hizmet eden bu düzen, Şimşek’in görev aldığı hükümetler döneminde şekillendi. Yılın başında “Vergide adalet temel ilkemiz” diyen Mehmet Şimşek’in kurduğu sistemin kimin lehine işlediği, bu tabloyla çarpıcı şekilde ortaya çıktı.[1]

Fernas-Koç ortaklığı

Koç Holding ile AKP Batman Milletvekili Ferhat Nasıroğlu’na ait maden şirketi Fernas’ın ortak kurduğu DEFAŞ, Kırşehir’deki koruma altındaki Kuş Cenneti Seyfe Gölü kıyısında altın madeni aramak için proje hazırladı. Çevre Bakanlığı’nda ÇED süreci kapsamında inceleme değerlendirme komisyonu toplantısı yapıldı, karar üç ay sonrasına ertelendi.

DEFAŞ, madeni 14 Ocak 2026’da açmayı hedefliyor. Planlara göre 60 bin dönümde yeni ocaklar açılabilecek, üç adet 32 milyon metreküplük zehirli atık barajı kurulacak ve 8 bin futbol sahası büyüklüğünde alan madene dönüştürülerek geri dönülmez biçimde kirletilecek. Kırşehir halkı ise projeye karşı kararlılıkla direniyor.[2]

İlim Yayma Cemiyeti iftarı

Fenerbahçe Başkanı ve Koç Holding Başkan Vekili Ali Koç, gerici İlim Yayma Cemiyeti ile birlikte Fenerbahçe Faruk Ilgaz Tesisleri’nde, Fatih Sultan Mehmet Uluslararası Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde okuyan 315 öğrencinin katıldığı bir iftar düzenledi. Bu öğrencilerden 170’i Türkiye’de eğitim gören 65 farklı ülkeden gelmişti. İftara İlim Yayma Cemiyeti Genel Başkanı Yusuf Tülün, Genel Başkan Yardımcısı İsrafil Kışla, Kasımpaşa Kulübü Başkanı Mehmet Fatih Saraç ve Fenerbahçeli futbolcular da katıldı. Geçtiğimiz Ramazan’da da benzer bir etkinlik düzenlenmişti.

Aslında Koç ailesinin İlim Yayma Cemiyeti ile bağı onlarca yıl öncesine dayanıyor. Geçen yıl Cemiyet yöneticileri Ali Koç’u Koç Holding binasında ziyaret ederek, Vehbi Koç’un 1967’de Cemiyet için düzenlediği iftara dair bir belge ve dönemin başkanı Vehbi Bilimer’e yazdığı mektubun olduğu bir portre hediye etmişti. Cemiyet, bu ziyaret sonrası Vehbi Koç’un 1960’larda her Ramazan’da İstanbul İmam Hatip Yurdu’nda iftar verdiğini duyurmuştu.[3] Bu “gelenek”, Koç’un “Cumhuriyetçi” ve “Laik” kimliğinin ne kadar sorgulanabilir olduğunu gözler önüne seriyor.

Ahmet Ketenci-Ali Koç ilişkisi

AKP ile Koç arasındaki ilişkiyi gösteren bir başka şey ise Erdoğan’ın akrabası Ahmet Ketenci ile Ali Koç arasındaki ilişki. Geçtiğimiz yıl Fenerbahçe başkanlığı seçiminde patronlar Aziz Yıldırım ve Ali Koç yarışmış, Koç ipi göğüslemişti. Her iki listenin de patronlarla dolu olması dikkat çekerken, Ali Koç’un yönetim listesinde yer alan Ahmet Ketenci öne çıktı. Ahmet Ketenci, Erdoğan ailesiyle doğrudan akraba; annesi Aysel Ketenci, Erdoğan’ın kuzeni. Ablası, Erdoğan’ın oğlu Ahmet Burak Erdoğan’la evli. Babası Osman Ketenci ise taksicilikten büyük servete ulaşmış, İstanbul’un en fazla taksi plakasına sahip isimlerinden biri olmuş, değerleri 50 milyon lirayı aşan villalar edinmiş bir isim.

Çatalca’daki İSKİ koruma havzasında bulunan 10 villasının çoğu, 2014’te tarım alanından konut alanına çevrilmişti. Ahmet Ketenci iş hayatına İBB iştiraki Beltur’da genel müdür olarak başladı, ardından Erdoğan’ın desteğiyle Başakşehir FK’da yönetim ve asbaşkanlık yaptı. Geçen sene Ankaragücü maçında hakem odasını basarak, hakemi Erdoğan’ın adını kullanarak tehdit etmesiyle gündeme geldi.[4]

Karanlık yönleriyle Kalamış Limanı özelleştirmesi

AKP, 2011’den beri Fenerbahçe-Kalamış Limanı’nı özelleştirmek için uğraşıyor ancak her defasında Kadıköylülerin direnişiyle karşılaşıyor. 1998’den beri Koç tarafından işletilen liman, 2011’de özelleştirme programına alındı. 2014’teki ihalede Koç 664 milyon dolar teklif verdi ancak halk direnişi sonucu geri çekildi. 2017’de yeniden gündeme gelen ihale, plan tadilatı davaları nedeniyle iptal edildi.

2021’de tekrar başlatılan ihalede Koç’un 2,5 milyar liralık teklifi kabul edildi ancak Erdoğan iki ay sonra iptali imzaladı. 2023’te yapılan ihaleyi 505 milyon dolarlık teklifiyle müteahhit Vahit Karaarslan kazandı, ancak “sebebini açıklayamayacağı” bir nedenle çekildi. Böylece tek başına kalan Koç Holding, limanı 40 yıllığına “genişletilerek” aldı ve Kalamış sahili halktan koparıldı.[5]

MHP ile sıkı bağlar

Ali Koç’un son yıllarda MHP Genel Merkezi’ne ve Devlet Bahçeli’ye sık yaptığı ziyaretler gündeme geliyor. Gazeteci İsmail Saymaz, “Ali Koç MHP’lidir, bu bilinir. Ayda bir Bahçeli’yi ziyaret ederdi. Bugün ilk kez göstermek istediler. Bahçeli kapıya kadar uğurladı. Bu, Ali Koç benim himayemdedir demektir.” ifadelerini kullandı.[6]

Nefes Gazetesi yazarı Memduh Bayraktaroğlu ise, “Fenerbahçe şampiyon olursa Ali Koç, kısa sürede MHP Genel Başkanlığı için devreye girecek. Arkasında 30 milyon Fenerbahçe gönüllüsü olacak. MHP tarihinde böyle bir kitle yoktu.” iddiasında bulundu.[7]

Her milli bayrama özel reklam filmi

Koç Holding’in AKP ve İlim Yayma Cemiyeti ile kurduğu yakın ilişkiler ortadayken, milli bayramlarda ve 10 Kasım’da yayımladığı reklam filmleri tartışma yaratıyor. Holdingler, “cumhuriyetçilik” yarışına girerken, ülke çapında Cumhuriyet değerleri saldırı altında, emekçiler aleyhine yasalar çıkarılıyor, emekçiler daha da yoksullaşıyor. Güvencesiz çalışma koşulları ağırlaşıyor. Bu koşullarda yapılan bayram reklamlarının samimiyeti sorgulanıyor.[8]

Koç Holding, Türkiye’nin en bilinen sermaye gruplarından biri olarak bir simge. PR çalışmalarıyla “Cumhuriyetçi” imajı parlatmaya çalışırken, AKP ile el ele vererek Cumhuriyetin ve laikliğin kökünü oymakta. Bu nedenle hem Koç Holding’e hem de AKP iktidarına karşı; cumhuriyetçi, kamucu, laik, devrimci ve sosyalist bir program çerçevesinde, emekçilerle omuz omuza mücadele zorunlu hâle geliyor.

Notlar:

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓