29 yıl geçti: Kutlu Adalı’nın katilleri hala korunuyor

Yazdıklarından dolayı sık sık tehdit edilen Kıbrıslı gazeteci Kutlu Adalı, Kıbrıs’taki devlet eliyle çeteleşmeyi yazdığı için suikaste uğrayalı 29 yıl oldu. Aradan geçen yıllara rağmen aydınlatılmayan bu cinayetle ilgili, ne etkili bir araştırma yapıldı ne de gerçek failler bulundu.

12:13 4 dk okuma

Yazdıklarından dolayı sık sık tehdit edilen Kıbrıslı gazeteci Kutlu Adalı, Kıbrıs’taki devlet eliyle çeteleşmeyi yazdığı için suikaste uğrayalı 29 yıl oldu. Aradan geçen yıllara rağmen aydınlatılmayan bu cinayetle ilgili, ne etkili bir araştırma yapıldı ne de gerçek failler bulundu.

Kıbrıslı gazeteci Kutlu Adalı, 6 Temmuz 1996 gecesi, Lefkoşa’nın Göçmenköy semtinde, evinin önünde sırtından vurularak öldürüldü. Adalı, Kuzey Kıbrıs’ı Türkiye’nin iç işlerine müdahale edebildiği “yavru vatanı” olmadığını savunduğu; kirli politikaların, usulsüzlüklerin üzerine giden bir gazeteci olduğu için defalarca hedef gösterilmişti. İşlenen cinayetin üzeri örtüldü, suikast dosyası ‘meydana çıkarılamadı’ olarak tasnif edildi. Kutlu Adalı cinayetinin mafya-devlet ilişkileri ile bağı, birkaç yıl önce ülkücü mafya lideri Sedat Peker’in iddialarıyla yeniden tartışıldı.

Kutlu Adalı Kimdir?

Kutlu Adalı 3 Ocak 1935’de Lefkoşa’da doğdu. Ailesi Antalya’ya göçtüğü için ilk, orta ve lise eğitimini burada tamamladı. 1954’de Kıbrıs’a döndüğünde burada yazıları yayınlanmaya başlandı. Uzun yıllar devlet memurluğu yaptı, bu süreçte Kerem Atlı mahlasıyla yazılarını yayınladı. Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonuna bağlı Nacak gazetesinde başladığı gazeteciliğe Söz, Ortam, Kıbrıs Postası ve Yenidüzen gazetelerinde köşe yazarlığı yaparak devam etti.[1]

Özellikle de Yenidüzen gazetesinde yazdığı 1980’li yıllarda daha eleştirel yazılar kaleme alan Adalı, eleştirileri nedeniyle dönemin siyasilerinden tepki topladığı gibi evine polis baskınları ve aramalarla karşı karşıya kaldı, mahkemelik oldu. Bu dönemde evi birkaç kez taşlandı ve kurşunlandı.[2]

Yazılarında özellikle ülkücü/milliyetçi “kontragerilla” ve “derin devlet” gibi karanlık yapılanmalarının Kuzey Kıbrıs’taki varlıklarını eleştiriyordu.[3] Kıbrıs Sorunu’nda çözüm taraftarı yazılar kalem aldı, 1985’ten sonra Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a muhalefet eden ve Kıbrıslılık kavramını öne çıkaran köşe yazıları yazdı.

Manastır Baskını ve Sonrası

Suikastten kısa bir süre önce, Adalı’nın yazılarında yoğun biçimde yer verdiği bir konu vardı: St. Barnabas Manastırı baskını. 14 Mart 1996 gecesi, bu baskınla ilgili pek çok şey muğlaktı. Baskın sırasında manastırda bulunan tarihi eserlerin kaçırıldığı, olayın üstünün örtülmek istendiği iddiaları gündeme geldi. Kutlu Adalı bu olayı ısrarla yazdı, sorular sordu, araştırmalarını derinleştirdi. Baskını yapanlara ait iki adet resmi aracın KKTC Sivil Savunma Örgütü’ne ait olduğunu yazdı. Manastırdaki kamera kayıtlarının silinmiş olması gibi detaylar, olayın yalnızca bir kaçakçılık değil, organize bir üst örtme çabasıyla ilişkiliydi.

23 Mart 1996 tarihli köşe yazısında Kutlu Adalı, Kıbrıs Barış Harekâtı’na katılmış bazı askerlerin, harekât sırasında Rumlara ait evlerden yağmaladıkları mücevher ve değerli eşyaları St. Barnabas Manastırı’na sakladıkları yönündeki iddiaları gündeme taşıdı.[4] Adalı, manastıra düzenlenen gizemli baskının da bu ganimetin geri alınması amacıyla gerçekleştiğine dair söylentilerin kamuoyunda dolaştığını yazdı.

Bu haberlerinden sonra kamuoyunda oluşan merak üzerine dönemin Başbakanı Hakkı Atun olayın “askeri bir operasyon” olduğunu söylemek zorunda kaldı.[5] Manastırdaki üç nöbetçiyi saf dışı edip bir odaya kilitleyen, Aziz Barnabas’ın mezarını kazan maskeli ve silahlı kişilerin neler çaldığı hiçbir zaman açığa çıkarılmadı. Kıbrıs Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı, soruşturma için görevlendirilen Adli Şube amirlerine izin vermemişti.[6]

Bu yazının ardından Adalı’nın üzerindeki baskılar arttı. Sivil Savunma Örgütü’nün, çalıştığı Yenidüzen gazetesini arayarak doğrudan tehditte bulunduğu bildirildi. Yakınları, cinayetten kısa süre önce Adalı’nın sürekli tehdit edildiğini ve olası bir saldırıdan endişe duyduğunu doğruluyordu. “Rum yanlılığıyla” suçlanıp tehdit edildiği mektuplardan biri, Kıbrıs Postası tarafından 2021’de yayımlandı.[7]

Kıbrıs’ta Derin Devlet ve Ülkücü Çeteleşme

Kutlu Adalı’nın öldürülmesi, 1990’larda Türkiye’deki devlet kademelerindeki kliklerin Kıbrıs’a taşan bir yansımasıydı. Bu dönem, Susurluk kazasıyla ifşa olan devlet-mafya ilişkisinin etkisini artırdığı yıllardı. Kuzey Kıbrıs, “denizaşırı” bankalarıyla para aklamanın birinci merkezi haline gelmiş, kumarhaneleri ve devlet eliyle yerleştirilen çetelerle kaçakçılığın, silah ve uyuşturucu ticaretinin el altından yapıldığı bir bataklığa dönüşmüştü.

Ülkücü mafya Sedat Peker, gazeteci Kutlu Adalı cinayetiyle ilgili yaptığı açıklamalarda, dönemin içişleri bakanı Mehmet Ağar ile eski MİT mensubu Korkut Eken’in kendisinden cinayeti gerçekleştirmek üzere bir tetikçi talep ettiğini iddia etti. Peker, bu talep üzerine kardeşi Atilla Peker’i önerdiğini ancak cinayeti onun işlemediğini öne sürdü.

Sedat Peker’in açıklamalarının ardından Atilla Peker de savcılığa verdiği ifadede bu iddiaları doğruladı. Atilla Peker ifadesinde, Kutlu Adalı’yı “uyarmak” üzere Kıbrıs’a gönderildiğini, görevlerinin “susturmak” olabileceğini ancak başarılı olamadıklarını dile getirmişti.[8] Bu ifadeler, cinayetin yalnızca yerel faillerle değil, Türkiye merkezli bir planlamayla gerçekleştirildiğini gösteriyordu. Ancak bu itiraflara rağmen hukuki bir adım atılmadı; yargı süreci açılmadı ya da ilerletilmedi. Zira mesele, sadece bir cinayet değil; devletin içindeki ülkücü-mafya-çeteleşmesinin bu denli güçlenmesiydi.

Bozkurt, İsmail (2019). “Kutlu Adalı”. Bozkurt, İsmail; Karakartal, Oğuz (Ed.). Kıbrıs Türk Edebiyatı Tarihi (1571-2017). 2. Ankara: Kıbrıs Türk Edebiyatı Araştırma ve Tanıtma Projesi. ss. 329-333.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓