İsrail’de 120 sandalyeli parlamento Knesset’in üyelerini belirlemek için 27 Ekim’de yapılan seçimin sayımı sürüyor. Merkez Seçim Komitesi’nin (MSK) internet sitesindeki son verilere göre 28 Ekim sabahı saat 07.42 itibarıyla (TSİ 08.42) 6.660 sandık açıldı ve 2.854.332 oy sayıldı. Bu rakam, kullanıldığı tahmin edilen oyların yaklaşık yarısına denk geliyor. Kesin olmayan sonuçlarda partilerin oy oranları şöyle:
- Likud (Netanyahu): yüzde 20,66
- Yaşar! (Eisenkot): yüzde 16,86
- Beyahad (Bennett-Lapid): yüzde 9,10
- Ortak Liste (Hadaş, Ta’al, Belad): yüzde 8,52
- Demokratlar (Golan): yüzde 6,97
- Birleşik Tora Yahudiliği: yüzde 6,95
- Yisrael Beytenu (Liberman): yüzde 6,10
- Şas: yüzde 5,74
- Otzma Yehudit (Ben Gvir): yüzde 5,40
- Dini Siyonizm-Zehut (Smotriç-Feiglin): yüzde 4,92
- Ra’am (Mansur Abbas): yüzde 3,40
Barajın altında kalan listeler arasında Yoaz Hendel ve Yaron Zelekha’nın Yedek Askerler listesi (yüzde 2,65) ile Ofer Winter’in Amha Yisrael listesi (yüzde 1,66) var. İsrail’de seçim barajı yüzde 3,25.
Bu oranlar sandalyeye çevrildiğinde şu tablo ortaya çıkıyor:
- Netanyahu bloku (Likud, Şas, Birleşik Tora Yahudiliği, Otzma Yehudit, Dini Siyonizm): 56 sandalye
- Muhalefetteki Siyonist partiler (Yaşar!, Beyahad, Demokratlar, Yisrael Beytenu): 49 sandalye
- Ortak Liste ve Ra’am: 15 sandalye
Hükümet kurmak için en az 61 milletvekili gerekiyor.
Gece boyunca fark daraldı
Times of Israel’in MSK verilerine dayanan haberine göre sayımın başında Netanyahu bloku öndeydi:
- Sandıkların yüzde 25'i açıldığında 63 sandalyeyle çoğunluğu geçiyordu.
- Yüzde 32,5'te 59 sandalyeye indi.
- Yüzde 41,9'da 57 sandalyeye geriledi.
Sayım ilerledikçe Demokratlar ve Arap partileri oy kazandı. Sayımın başında barajın altında kalan Ra’am, şu an yüzde 3,40'la barajın hemen üzerinde. Son saatlerde ise Haredi parti Birleşik Tora Yahudiliği oyunu artırdı.
Kesin sonucun çıkması birkaç gün alacak. Askerlerin oyları da dahil “çift zarflı” oylar ayrıca sayılıyor. Ynet’in haberine göre sayısı 650 bini aşan bu oyların sayımı cuma sabahına kadar sürebilir. Bu oylar özellikle baraj sınırındaki partilerin kaderini belirleyebilir. MSK’ya göre resmi sonuçlar en geç 4 Kasım’da Resmi Gazete’de yayımlanacak.
Times of Israel’e göre katılım yüzde 77,7 oldu. 2022'de bu oran yüzde 70,6'ydı.
Netanyahu: “Siyonist kamuoyunda kesin çoğunluk bizde”
Seçim gecesi açıklanan sandık çıkış anketleri, Netanyahu’nun koalisyonunun çoğunluğu kaybettiğini gösteriyordu. Ancak Likud yine en büyük parti çıktı. Netanyahu, Kudüs’teki seçim merkezinde zafer ilan etmekten kaçındı. Times of Israel’in aktardığına göre şöyle dedi: “Sağ blok, Siyonist kamuoyu arasında, Yahudi kamuoyu ve devleti destekleyen herkes arasında açık ve kesin bir çoğunluğa sahip.”
Netanyahu “güçlü, ulusal, sağ bir hükümet” kurulması gerektiğini söyledi. “Anti-Siyonist Arap partilerine” dayanan bir hükümetin “düşünülemez” olduğunu da ekledi. Konuşmasında İran’ı da hedef aldı. ABD Başkanı Donald Trump’la birlikte İran tehdidini “bir kez ve sonsuza dek” ortadan kaldırmak için “tarihi ve tek seferlik bir fırsat” olduğunu söyledi.
Trump ise Netanyahu’nun oylarını kendi desteğine bağladı. Trump, Truth Social’da kendisinden üçüncü şahıs olarak söz ettiği paylaşımında, desteğinden sonra “rüzgârın döndüğünü” yazdı. Ona göre ortaya “ağır bir yenilgi” yerine “arkadan gelinmiş bir pat, hatta Netanyahu için bir galibiyet” çıktı.
Muhalefetin “Siyonist hükümet” sözü
Yaşar! lideri, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot da çıkış anketlerinin ardından hükümeti kuracağını açıkladı. Eisenkot, “zorunlu ulusal hizmeti herkese yayacak bir Siyonist hükümet” kurmak için elinden geleni yapacağını söyledi ve Netanyahu’yu istifaya çağırdı.
Yahudi partilerden oluşan Netanyahu karşıtı blok çoğunluğa ulaşmak için liderlerinin kampanya boyunca verdiği sözü çiğnemek zorunda. Bu söz, Arap partileriyle ortaklık kurmamaktı. Netanyahu’nun ve Eisenkot’un açıklamaları bu noktada birleşiyor: Arap yurttaşların oylarıyla seçilen milletvekilleri iki tarafın da hükümet hesabının dışında kalıyor.
ideo daha önce de muhalefetin Netanyahu karşıtlığında birleşse de Filistin politikasında hükümetle benzer bir çizgide durduğunu yazmıştı. Ayrışma, politikaların içeriğinden çok “nasıl yürütüldüğü” üzerinden yaşanıyordu.
Sağ cephede de gerilim var. Times of Israel’e göre Otzma Yehudit lideri Itamar Ben Gvir, Netanyahu’yu Eisenkot’la bir “birlik hükümeti” kurmaya karşı uyardı.
Arap partilerinin yükselişi ve kışkırtma kampanyası
Ortak Liste ile Ra’am’ın toplamda 15-16 sandalyeye ulaşması, 2022'ye göre belirgin bir artış anlamına geliyor. Önceki Knesset’te Ra’am ve Hadaş-Ta’al’ın 5'er milletvekili vardı.
Ben Gvir’in sert politikaları Arap yurttaşların sandığa gitmesinde etkili oldu. Seçim günü boyunca hükümet cephesinden Arap seçmenleri hedef alan açıklamalar geldi. Netanyahu, “Şimdi uyanmazsak kendimizi Mansur Abbas ve Ahmed Tibi’nin hükümetiyle bulacağız” dedi ve Arap seçmenlerin “sandığa koştuğunu” ve “seçimi çalmaya çalıştıklarını” öne sürdü.
Ortak Liste, Netanyahu’nun Sahnin ve Negev’deki sandıklardan çekilmiş gibi gösterilen, yapay zekâyla üretilmiş görüntüler yaydığını açıkladı. Ra’am da polisin Negev’deki Arara’da sandıklara el koyduğunu ve bölgede oy kullanılmasını engellediğini açıkladı.
Ortak Liste başkanı Yousef Jabareen, Netanyahu’nun “Arap yurttaşlara karşı kışkırtmayı sürdürdüğünü” belirtti ve “Arap kamuoyu seni bugün nasıl cezalandıracağını biliyor” dedi. Belad lideri Sami Ebu Şehade de uzun kuyrukların demokrasi için iyi olduğunu söyledi ve Ben Gvir ile Netanyahu’yu nefreti körüklemekle suçladı.
Sırada ne var?
Kesin tablo netleşince Cumhurbaşkanı İsaac Herzog, Knesset’e giren partilerle görüşecek. Ardından hükümeti kurma görevini bir isme verecek. Sayım şu anki eğilimle sonuçlanırsa iki blok da tek başına çoğunluğa ulaşamayacak. Bu durumda uzun koalisyon pazarlıkları ya da yeni bir seçim gündeme gelebilir. Likud, seçimi kaybederse sonucun “çalındığını” öne sürmeye şimdiden hazırlanıyor.
