Mekke koordinasyonu mu, rüşvet trafiği mi?: Diyanet’te skandallar bitmiyor

Diyanet adına Mekke’de çalışan Ahmet Daştanbek’in para sayma görüntüsü, bir skandalın ötesinde yıllardır süren bir rüşvet düzeninin ve dini kisvelerle örtülen gerçeğin ifşası. Geçtiğimiz günlerde yayınlanan bir videoda, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Suudi Arabistan’daki Mekke Koordinasyon Merkezi’nde sorumlu olarak görev yapan Ahmet Daştanbek’in gergin bir şekilde para saydığı görüldü.

15:02 4 dk okuma

Diyanet adına Mekke’de çalışan Ahmet Daştanbek’in para sayma görüntüsü, bir skandalın ötesinde yıllardır süren bir rüşvet düzeninin ve dini kisvelerle örtülen gerçeğin ifşası.

Geçtiğimiz günlerde yayınlanan bir videoda, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Suudi Arabistan’daki Mekke Koordinasyon Merkezi’nde sorumlu olarak görev yapan Ahmet Daştanbek’in gergin bir şekilde para saydığı görüldü. Daştanbek, videoyu çeken kişiye dönerek “Kaydediyor musun?” diye sorarken, karşısındaki kişi “Kayıt yok. Sen niye panikledin, korkulacak bir şey yok ki.” diyerek yanıt verdi. Bunun üzerine Daştanbek, “Panikleme değil, bir şey yok.” diyerek paraları saymaya devam etti. Görüntülerde saydığı paranın 270 bin dolar olduğu iddiası, büyük yankı uyandırdı.[1]

Daştanbek’in uzun süredir rüşvet aldığına, bu durumun bilindiğine ve göz yumulduğuna dair iddialar ise olayın münferit olmadığını düşündürüyor.[2] Diyanet, konuyla ilgili olarak kendi içinde müfettiş görevlendirerek soruşturma başlatıldığını açıklarken, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı da rüşvet iddialarına ilişkin re’sen soruşturma başlattı. Daştanbek ise yaptığı açıklamada söz konusu paraların “sadaka” olduğunu savundu. Ancak bu savunma, Diyanet tarihindeki rüşvet vakalarında sıkça tekrarlanan ve meşrulaştırma amacı güden klişe bir motif olarak dikkat çekiyor. Üstelik Daştanbek’in 20 yıldır rüşvet aldığına dair beyanlar[3], Diyanet’in derinleşen ve kurumsallaşan rüşvet ağının yeniden mercek altına alınmasını kaçınılmaz hâle getiriyor.

İlk rüşvet değil

Diyanet’e dair bugüne kadar ortaya çıkan en çarpıcı rüşvet ifşalarından biri, Akasya Durağı dizisindeki Ali Kemal karakteriyle tanınan oyuncu Ateş Fatih Uçan’a ait. Türkiye Diyanet Vakfı’nın 2019’da çektiği Ramazan adlı kısa filmin ihalesi sırasında, TDV yöneticisi Y.D. tarafından kendisinden rüşvet istendiğini bizzat bir videoda ifşa etmişti. Uçan, verdiği rüşvetin yöntemini “Türkiye Diyanet Vakfı’nın bir toplantısı vardı. Beykoz Kavacık’taki bir restorandaydı bu toplantı. Parayı, tuvaletin camının arkasına koydum. Y.D. de o parayı aldı.” ifadeleriyle açıkça aktardı. Ayrıca, bu paraların kendisinden “zekât ve ihtiyaç sahiplerine yardım” bahanesiyle talep edildiğini de belirtti.[4]

Diyanet’in “zekât”, “sadaka” ya da “yardım” gibi dini meşruiyet kalıplarını rüşvet ilişkilerini gizlemek için kullanması; yıllar içinde çıkardığı onlarca rüşvet karşıtı fetva, cuma hutbesi ve tefsirle[5] [6] oluşturduğu sözde ahlakî duruşla açık bir çelişki değil, aksine bu ikiyüzlülüğün sistematik bir devamı niteliğinde.

Geçtiğimiz günlerde yaşanan ve kamuoyuna “eskort skandalı” olarak yansıyan başka bir vakada, Diyanet’in yurtdışı teşkilatlarından birinde yine “ihtiyaç sahiplerine yardım” kisvesiyle toplanan paraların eğlence mekânlarında ve “eskort hizmetlerinde” kullanıldığı ortaya çıktı.[7] Bu olay da çelişkiden ziyade aynı yozlaşmış pratiğin farklı bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor.

Sosyal hakların gasp edilmesi ve halkın yoksulluğa itilmesi bir tesadüf değil, bilinçli bir ekonomi ve siyaset dizaynının sonucu. Emekçilerin mücadeleyle kazandığı sosyal hakların dinci-gerici aktörlerin kontrolüne sermaye eliyle devredilmesi, halkı sistematik biçimde bu yapılara muhtaç hâle getiriyor.

Tarikatlar bu işin neresinde?

Sosyal devletin tasfiye edildiği ve Cumhuriyet kazanımlarının bilinçli olarak yok edildiği bir ortamda, dinci-gerici yapıların, özellikle de tarikatların, Diyanet’le kurduğu simbiyotik ilişki giderek derinleşiyor. Diyanet’in ya da çözülmüş devlet kurumlarının bilinçli olarak boşalttığı alanları tarikatlar hızla dolduruyor. Bu durum, örneğin KYK yurtlarındaki kötü koşullar ve yetersiz kontenjanlarla, diğer yandan emekçilerin ulaşamayacağı kadar pahalı özel yurtlar ve okullarla destekleniyor. Bu tabloda halkın geriye kalan tek seçeneği, sosyal yardıma ulaşmak için tarikatlara boyun eğmek oluyor.[8] [9] Sonuç olarak, tarikatlar da Diyanet’in rüşvet düzeninde işlevsel bir role sahip oluyor.

Bu ilişkinin çarpıcı örneklerinden biri de AKP eski milletvekili Fatih Denizolgun’un bu yılın başlarında kamuoyuyla paylaştığı iddialar. Denizolgun, Süleymancılar Cemaatine yönelik planlanan bir operasyonun bizzat Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş tarafından engellendiğini, bu bilgiyi de doğrudan Erbaş’ın kendisinden duyduğunu açıkladı. Görüşmenin 2021 yılı başlarında geçtiğini söyleyen Denizolgun, yaklaşık iki saat süren görüşmenin büyük kısmında cemaatin konuşulduğunu, Erbaş’ın da Cumhurbaşkanı tarafından bir yıl önce emredilen operasyonu bizzat kendisinin durdurduğunu aktardığını ifade etti. Operasyonun engellenmesinde cemaatin “parasıyla” etkili olduğu imasına da yer verdi.[10]

Bu örnekler bir araya getirildiğinde, Cumhuriyet’in çözülmüş yapısının başta tarikatlar olmak üzere dinci-gerici odaklar tarafından nasıl işgal edildiği bütün çıplaklığıyla ortaya çıkıyor. Rüşvet, bu düzenin istisnai bir sapması değil; sistemin doğal, kalıcı ve zorunlu bir parçası olarak işlev görüyor. Üstelik bu rüşvetlerin “insani yardım” etiketiyle toplanıp hangi çıkar ilişkilerine, hangi kirli alanlara aktarıldığı, rejimin kendi içindeki çelişkilerle değil, asıl doğasıyla uyumlu olduğunu da açıkça gösteriyor.

Notlar:

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓