Dünyanın en büyük şirketlerinden Nvidia'nın kurucusu ve CEO'su Jensen Huang, son günlerde hakkında ortaya atılan casusluk iddialarının ardından eşine sadakatsizlik yaptığını kabul etti. 8 Kasım'da şirket çalışanlarına gönderdiği mesajda ailesinden ve çalışma arkadaşlarından özür dileyen 63 yaşındaki patron, aynı gün Nvidia yönetim kurulunun başlattığı bağımsız soruşturmanın konusu haline geldi.
Mesajında, “Eşime sadakatsiz davrandım. Davranışlarım eşimi ve çocuklarımızı incitti. Yaptığımın hiçbir mazereti yok. Çok üzgünüm” ifadelerini kullanan Huang, eşinden ve çocuklarından affedilmeyi umduğunu belirtirken, şirket çalışanlarına, yönetim kuruluna, iş ortaklarına ve hissedarlara da güvenlerini yeniden kazanmak için çalışacağını söyledi.
Huang'ın kamuoyuna açıklanan mesajında ilişki yaşadığı kişinin adı yer almadı. Ancak Associated Press'in haberine göre Huang’ın ilişki yaşadığı kadın, Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen bir iş kadınıydı. Financial Times da Huang'ın söz konusu kadınla romantik bir ilişki içinde olduğunu daha önce bildirmişti.
Çinli kadın kim? Batı medyası ne diyor?
Haberlerin merkezindeki isim, Çin vatandaşı Alice Huang. Huang Le adıyla da bilinen iş kadınının Nvidia CEO'suyla herhangi bir akrabalığı bulunmuyor.
Associated Press'in aktardığı bilgilere göre Alice Huang, kariyerinin önceki döneminde Çin'de televizyon muhabiri olarak çalıştı. Daha sonra Singapur merkezli veri merkezi şirketi Megaspeed'de üst düzey yöneticiliğe yükseldi.
Megaspeed, Nvidia'nın Güneydoğu Asya'daki en büyük müşterilerinden biri olarak tanımlanıyor. The New York Times'ın aktardığı bilgilere göre şirket, son iki yılda Nvidia'dan 4,8 milyar doların üzerinde çip satın aldı.
Ancak ABD makamlarının dikkatini çeken konu yalnızca bu ticari ilişki değildi. Megaspeed, ABD'nin Çin'e ihracatını kısıtladığı gelişmiş yapay zeka çiplerinin Pekin'e ulaştırılmasına yardımcı olduğu şüphesiyle incelemeye alınmıştı.
ABD istihbaratının Alice Huang'ı da bu süreçte mercek altına aldığı bildirildi. The New York Times'ın 29 Ekim'de yayımladığı ilk habere göre ABD yetkilileri, Çinli iş kadınının Pekin'e bilgi aktardığı sonucuna varmıştı. Gazete, Huang'ın Nvidia CEO'suyla yakın ilişki geliştirdiğinin de istihbarat takibi sırasında ortaya çıktığını yazdı.
6 Kasım'da New York Times ve Financial Times tarafından yayımlanan yeni haberlerde ise iddialar daha da ileri taşınarak, ABD yönetiminin üst düzey isimleri arasında dolaşıma sokulan bir istihbarat notunda, Alice Huang'ın Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı (MSS) tarafından Jensen Huang hakkında bilgi toplamak üzere görevlendirildiği iddia edilmişti.
İddiaya göre Pekin'in amacı yalnızca bilgi edinmek değil, aynı zamanda ABD yönetimi nezdinde lobi faaliyetleri yürütmek ve Nvidia'nın en gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin'e satışına izin verilmesi için baskı oluşturmaktı.
Ancak söz konusu iddialar, herhangi bir somut delile dayanan mahkeme kararı veya soruşturmanın parçası değil. İddialar, Amerikan istihbaratına yakın olduğu iddia edilen kaynakların aktarımlarından oluşuyor.
4,8 milyar dolarlık ticaret ve casusluk iddiası
Teknolojiyi tekelinde tutmaya çalışan Washington, Çin’in ‘askeri kapasitesini geliştirdiği’ iddiasıyla gelişmiş yapay zeka çiplerinin ihracatını sınırlandırıyor. Nvidia ise dünyanın en büyük yapay zeka donanımı üreticisi olarak bu kısıtlamaların tam merkezinde.
Jensen Huang ise, uzun süredir ABD'nin Çin'e yönelik çip ihracat kısıtlamalarının gevşetilmesini savunuyor. Huang'a göre Amerikan şirketlerinin Çin pazarından dışlanması, Pekin'in kendi teknolojilerini geliştirmesini hızlandırıyor ve ABD'nin rekabet gücüne zarar veriyor.
Dolayısıyla, Jensen Huang’ın söz konusu açıklamaları, Alice Huang tarafından yapılan ‘yönlendirmenin’ bir sonucu olduğu yönünde imalarla yorumlanıyor.
Trump'ın haberi var mıydı?
Öte yandan tartışmalar, Huang’ın ilişkisi ve teknoloji tartışmalarını da aşarak, halihazırda ABD Başkanı Donald Trump’la ilgili devam eden tartışmalarla da eşleştirildi. The New York Times, Trump'ın söz konusu istihbarat değerlendirmelerinden yaklaşık bir yıl önce haberdar edildiğini ancak herhangi bir adım atmadığını bildirdi.
Trump’ın Nvidia CEO'sunu “dürüst ve onurlu bir insan” olarak nitelendirmesi ve yaşananlara ilişkin bir açıklaması olabileceğini söylemesi de dikkat çekilen diğer unsurlar arasında.
Pekin iddiaları reddediyor, Singapur da açıklama yaptı
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, 30 Ekim'de yaptığı açıklamada iddiaları reddetti. Guo, ilgili haberlerin “asılsız spekülasyon” olduğunu ve Çin'i karalamayı amaçladığını söyledi.
Singapur hükümeti de Wall Street Journal'ın 30 Ekim tarihli haberinin ardından bir açıklama yaptı. Singapur İçişleri Bakanlığı, hükümetin veya yetkililerinin Alice Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantıları ya da Jensen Huang ile ilişkisi konusunda herhangi bir endişe bildirmediğini ve Alice Huang hakkında böyle bir soruşturma yürütülmediğini açıkladı. Bununla birlikte Singapur polisi, Megaspeed hakkındaki soruşturmaların sürdüğünü belirtti.
Nvidia da daha önce Huang'ın Alice Huang ile temaslarının olağan ticari ilişkiler kapsamında olduğunu savunmuş, Asya'daki bulut bilişim müşterileriyle hassas şirket sırlarının veya ulusal güvenlikle ilgili bilgilerin paylaşılmadığını açıklamıştı.
Nvidia'da bağımsız soruşturma
8 Kasım'da Nvidia Yönetim Kurulu, Huang'ın yabancı bir istihbarat operasyonunun hedefi olduğu yönündeki haberlerin ardından bağımsız soruşturma başlattığını duyurdu. Soruşturmayı bağımsız yönetim kurulu üyelerinden oluşan bir komite, dışarıdan hukuk danışmanlarının desteğiyle yürütecek.
Skandalın ilk ekonomik etkisi ise hisse senetlerinde görüldü. Reuters'a göre Nvidia hisseleri 9 Kasım'da mesai dışı işlemlerde yaklaşık yüzde 3,4 değer kaybetti. Analistler, Huang'ın şirketin küresel büyümesindeki merkezi rolü nedeniyle soruşturmanın uzamasının yatırımcılar açısından yeni bir belirsizlik yaratabileceğine dikkat çekiyor.
