Köşe Yazısı

75 milyar dolarlık borsa planının arkasında ne var?

12:57 3 dk okuma

SpaceX’in halka arzı, İran savaşında piyasanın sıkıştığı ve şirketin ciddi bir borç sorunu olduğu bu dönemde çok katmanlı bir operasyon olarak öne çıktı. Borsa yatırımcısına yönelik umut tüccarlığı sayesinde, büyük fonlar ve şirket ortakları nakde ulaşmayı başardı.

Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX’in gerçekleştirdiği halka arz (şirketi borsaya açma) işlemi geçen hafta batılı ekonomi basınının bir numaralı gündem maddesiydi.

Uzay şirketine 75 milyar dolar kaynak sağlayan ve tarihin en büyük halka arzını gerçekleştiren Tesla ve SpaceX patronu, şirketini borsada listelemeyi başardı. Peki alelacele gerçekleşen bu dev operasyonun arkasında neler var?

İRAN SAVAŞI İLE GÖBEKTEN BAĞLI

Her şeyden önce SpaceX halka arzının Hürmüz Boğazı’ndaki petrol arzı, Starlink’in askeri konumu ve piyasadaki nakit akışı ekseninde İran kriziyle doğrudan göbekten bağlı bir süreç olduğunu söylemek gerekiyor.

Yani yıllarca devlet ihaleleri ile beslenen bir patron olan Elon Musk’ın tam ABD Başkanı Donald Trump’la arayı düzelttiği dönemde yaşanan bu finansal hamlenin tesadüf olmadığı ortada.

SpaceX’in Nasdaq Borsası’nda işleme başladığı gün, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nı yeniden trafiğe açacak bir barış anlaşmasına yaklaşıldığı haberleri eş zamanlı olarak piyasanın haber akışına düşmüştü.

Aylardır küresel piyasaları baskılayan İran Savaşı ve SpaceX halka arzının piyasadan devasa büyüklükte bir nakit çekmesi (yatırımcıların başka yerlerdeki paralarını kullanarak bu şirkete yatırım yapması nedeniyle) borsalarda geçici bir likidite sıkışıklığı yaratmıştı.

Ancak sonrasında barış anlaşması umuduyla düşen petrol fiyatları ve SpaceX halka arzının yarattığı aşırı iyimserlik birleşerek küresel borsalarda yeni bir ralli başlattı.

Diğer yandan özellikle finans yayını Barron’s tarafından yapılan Google veri analizinde, halka arzın ABD başta olmak üzere küresel kamuoyunda savaş gündemini gölgede bıraktığı ortaya kondu.

ELON MUSK HAYAL SATIYOR

Diğer taraftan SpaceX şirketinin, bugüne kadar gerçekleşen internet teknolojisi ve uzay fırlatma operasyonlarının yanında büyük bir hayal satma planı olduğunu söylemek gerek.

SpaceX, değerlemesini haklı çıkarmak için xAI şirketi ile birleşerek kendisini ‘uzay tabanlı yapay zeka altyapısı ve yörünge veri merkezleri’ şirketi olarak pazarlıyor. Ancak henüz test edilmemiş ve örneği olmayan uzay veri merkezlerine 1,5 trilyon dolar değer biçildiği göz önüne alındığında bunun tamamen pazarlama hilesi olduğu açıkça görülüyor.

Şirket şu an yalnızca uydu interneti projesi Starlink’ten kâr ediyor. Ancak starship ve yapay zeka yatırımlarının devasa harcamaları nedeniyle 2026’nın ilk çeyrek bilançosunda 4,2 milyar dolar net zarar bulunuyor.

Ayrıca Musk’ın Twitter satışından kalan yüksek faizli borçları ve xAI’ın yapay zeka harcamaları için aldığı pahalı krediler de SpaceX’in üzerine aktarıldı ve burada yapılandırıldı. Bu da halka arz paralarının nerede kullanıldığının göstergelerinden biri.

Öte yandan şirketin 2025 yılı gelirinin tam 94 katı bir değerlemeyle halka açılması da umut tüccarlığının bir başka boyutu.

Tüm bunlar göz önüne alındığında SpaceX halka arzının arkasındaki en önemli itici güçlerden birinin şirketin sürekli zarar yazan devasa yatırımlarını fonlama ihtiyacı olduğu görülüyor.

UÇUK PROJELERİN İŞLEVİ NE?

Özellikle Mars görevi, uzayda veri merkezleri, robot orduları, roketle dünya içi seyahat tarzında, adeta Jet Fadıl benzeri ekstrem projeler bu hayal satma eyleminin ulaştığı uçuk seviyeyi de gözler önüne seriyor.

Yani özet olarak, Elon Musk’ın diğer projelerinin yüksek finansman ihtiyacını karşılamak ve borç yapılandırmasını hızlandırmak için nakit akışı yaratılması gerekiyordu. Alelacele yapılan halka arz, istenen sermayenin toplanmasını sağladı.

Hatta halka arzdan toplanan nakitlere rağmen, sadece birkaç gün sonra SpaceX borç piyasasına girerek 25 milyar dolarlık devasa bir tahvil satışı gerçekleştirdi. Bu nedenle, agresif bir pazarlama yardımıyla şirket hisselerinde yaşanan sert yükseliş, borçlanma hamleleri sonrası yerini düşüşe bıraktı. Tabi ki borsadaki yükseliş de benzer şekilde terse döndü.

Yani Elon Musk ve büyük kurumsal ortaklar, halka arz ile piyasadan devasa bir nakit çekip xAI ve X’in (Twitter) borçlarını SpaceX üzerine yıktı. Bu finansal oyunun faturası zirveden SpaceX hissesi alan heyecanlı bireysel yatırımcılara kesilmiş oldu. Hisse fiyatı sertçe düşerek “köpüğünden” arındırıldı ve nihayetinde terste kalan küçük yatırımcılar kaybetti.

Sonuç olarak SpaceX’in halka arzı, İran savaşında piyasanın sıkıştığı ve şirketin ciddi bir borç sorunu olduğu bu dönemde çok katmanlı bir operasyon olarak öne çıktı. Borsa yatırımcısına yönelik umut tüccarlığı sayesinde, büyük fonlar ve şirket ortakları nakde ulaşmayı başardı.

Geriye ise yüksek fiyattan hisse alan bireysel yatırımcıların zararları kaldı…

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓