Köşe Yazısı

Bir haberin anatomisi: “Genç çalışanlar patronlardan ne istiyor?”

15:02 3 dk okuma

“Z kuşağı 5 yıldızlı iş istiyor” haberi, gençlerin insanca yaşam taleplerini çarpıtarak onları tembellikle suçlayan, sermaye çıkarlarını savunan bir algı operasyonu. Dile getirilen talepler ise sömürü düzenine karşı en temel hakların yeniden hatırlatılmasından fazlası değil.

Habertürk televizyonunun ‘Z kuşağı 5 yıldızlı iş istiyor’ başlıklı haberi[1] geçtiğimiz hafta sosyal medyanın gündemine oturan haberlerden biriydi. Haber ABD’de yapılan bir ankete ve bu anket sonuçları üzerinden gerçekleştirilen sokak röportajlarına dayanıyor. “Resume.io adlı kariyer sitesinin ABD çapında 1000 gençle yaptığı anket sonuçları, Z kuşağının (diğer tüm jenerasyonlardan daha fazla) beşte birinin iş yerlerinde masa tenisi ve eğlence odası gibi taleplerinin olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca bu yaş grubundaki çalışanların arasında, haftada dört gün çalışma, uyuma-dinlenme odası ve uzun izin hakları gibi isteklerin de olduğu görülüyor.

Boyalı Amerikan basınının taklitçileri

Öncelikle haberin dünyaya servis edildiği basın kuruluşu, New York Post gibi son derece kirli ve sağcı bir ABD’li gazete. Haber, “Z kuşağının iş yerinde inanılmaz ihtiyaçları var; bunlara uyku odaları ve masa tenisi de dahil” başlığı ile servis edilmiş.

Türkiye’de ise bu içeriği ilk haberleştiren kuruluş Habertürk TV oldu. Haber, hem içeriği ile hem de veriliş biçimi ile sosyal medyada gündeme oturdu. Biz de Türkiye’deki sömürü düzeninin ağırlığı üzerinden gençlerin tepkisini ve medyanın bu konulardaki acınası halini analiz edebilmek adına bu haberi irdelemek istedik:

Her şeyden önce kanalın haberi ele alış biçimi, medyanın sistemi nasıl meşrulaştırma aracı olarak kullanıldığının bir göstergesi. Kanal kendisini patron yancılığına öyle bir kaptırmış ki, haberin veriliş tarzı sosyal medyada bir anda gündem oldu ve okları üzerine çekti.

Habertürk spikeri Semiha Şahin, haberi sunarken izleyiciyi manipüle ederek gençlerin isteklerinin ‘aşırı’ olduğuna inandırmaya çalışıyor. Şahin, haberi “Bu kuşağın işverenlerden öyle talepleri var ki, duyanlar şaşırıyor” sözleri ile sunuyor.

Ankette çıkan sonuçları sokakta gençlere soran muhabir ise bu taleplerin doğru olduğu yanıtını alıyor. Böylece Habertürk, bu cevaplarla birlikte Türkiye’de de bu yaş grubunun ‘şımarık’ ve ‘tembel’ olduğunu aklınca kanıtlamış oluyor.

Kanal, haberde “Z kuşağı özlük haklarından çok beş yıldızlı iş yeri bekliyor” diyerek seyirciyi manipüle etmeye çalışsa da verilen yanıtlara bakıldığında isteklerin yalnızca çalışma koşulları ile ilgili olduğu görülüyor.

Gençlerden biri 100 bin lira maaşla haftada dört gün ofiste, bir gün evden çalışmanın uygun olduğunu söylüyor; bir diğeri ise iş yerinde eğlence odasının olabileceğini ifade ediyor. Bir diğer öğrenci 80-100 bin arası maaşın makul olduğunu söylerken, bir diğeri haftanın 6 günü çalışmanın insani olmadığını hatta 5 gün çalışmanın bile fazla olduğunu, insanın kendine ayıracak zamanının kalmadığını söylüyor.

Gençler yasal haklarını patrondan talep etmek zorunda kalıyor

Öte yandan haberde gençlerin fazla mesai ücreti, sağlık sigortası, ücretli hastalık izni gibi hâlihazırda iş kanununda işverenin yapmak zorunda olduğu şeyleri istediği bilgisi de veriliyor.

Burada gençlerin ücret beklentilerini ortalama yaşam maliyetleri üzerinden ortaya koydukları rahatça anlaşılabilir. Habertürk her ne kadar gençleri şımarık gibi göstermeye çalışsa da, Türkiye’de yoksulluk sınırının Mayıs 2025 itibariyle 80 bin liranın üzerinde olduğu göz önüne alındığında istenen rakamın oldukça normal bir düzeyde olduğu görülüyor.

Marjinal gibi görünen diğer istekler ise makul çalışma süreleri gibi son derece insani talepler. Habertürk ve New York Post’ta aşırı gösterilen dinlenme alanları gibi istekler ise dünyanın pek çok yerinde şirketler tarafından verimliliği artırmak üzere hayata geçirilen uygulamalar.

Sonuç olarak, gençlerin talepleri “lüks” değil, insanca bir yaşam ve çalışma hakkının yansımasıdır. Medyanın bu talepleri çarpıtarak patron yanlısı bir dil kullanması ise sömürü düzenini meşrulaştırmaktan başka bir işlev görmüyor.

Ancak bizim yine de kendilerine bir tavsiyemiz var. Eğer bu ‘haber’i hazırlayan muhabir ve editörler gerçek habercilik yapmak isterse, bu kez de ‘İşverenlerin Z kuşağından talepleri’ başlıklı bir haber yapabilirler.

Notlar:

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓