Köşe Yazısı

Çandar’lı Kürt siyaseti nereye? | Sait Çakır

11:31 4 dk okuma

14 Mayıs seçimlerine doğru giderken Yeşil Sol Parti’den seçimlere gireceğini duyuran Kürt siyaseti milletvekili listelerine her gün bir yeni kullanışlı liberali eklemekle meşgul. AKP’nin cumhuriyeti tasfiye operasyonlarına “daha fazla, daha fazla” diye tempo tutmasıyla bildiğimiz Hasan Cemal’in ardından Cengiz Çandar’a da milletvekilliği teklifi götürüldü. Çandar da bu teklifi, “Ömrümün yarısından çoğunu Türkiye’nin, Türkler ve Kürtlerin eşit ve özgür birlikteliği ve Kürt sorununun barışçı çözümü için harcadım. Tüm enerjimi ve birikimimi halkımızın hizmetine sunmak için heyecanlıyım,” sözleriyle kabul etti.

Peki, Çandar Kürt halkının dostu mudur? İddia ettiği gibi ömrünün yarısını Türk ve Kürt halklarının kardeşliği için mi harcamıştır?

Bu soruya cevabımız, kuşkusuz, ömrünün hangi yarısını kastettiğine göre değişir. 68 sosyalist öğrenci hareketinin bir parçası olan ve 70’lerde Filistin direniş kamplarında eğitim gören Çandar’ın dönmeden önceki yaşamında Türk ve Kürt halklarının eşit ve özgür birlikteliği için mücadele ettiğinden şüphemiz yoktur. Ancak 12 Eylül darbesiyle sosyalist mücadeleden döndükten sonra Çandar’ın halkların mücadelesiyle bir ilgisi kalmamıştır. Hele ki emekçi Kürt halkının kaderiyle uzaktan yakından bir bağı yoktur.

TESEV raporu: Kürtleri yeni Osmanlı’nın tebaası yapmak

Türk sağının Körfez Savaşı devam ederken Kuzey Irak’taki feodal Kürt siyasetine açılım yaptığı zamanda Özal’ın yanında döneklik stajını tamamlayan Çandar, 2011 yılında Soros’un desteklediği TESEV adına Kürt raporu kaleme alarak AKP’nin açılım siyasetine yol haritası hazırlamıştır.

Çandar’a göre Kürt isyanları 1925’le birlikte başlamıştır (1); Çandar’ın 19. yüzyılda İran’ın içlerine kadar uzanan Bedirhan isyanı başta olmak üzere Osmanlı dönemindeki birçok Kürt isyanını görmezden gelmesinin sebebi Kürt sorununu laik cumhuriyetin ulus inşa sürecinin yarattığı bir sorun olarak görmesidir. Kürt sorununun kaynağında cumhuriyeti teşhis ettikten sonra çözümün adresi de bellidir; Çandar’a göre Kürt sorunu ancak ve ancak laik cumhuriyete karşı bir odak olduğu Anayasa Mahkemesi kararıyla hüküm altına alınmış olan AKP ile çözülebilir (2).

Bu fikirlerle Çandar Kandil dağına gidecektir. Ama gitmeden önce elbette devletin iznini ve onayını alması gerekir. O dönem henüz Soros’çuluk hapis cezası gerektiren bir suç değil; dönemin Başbakanı Tayyip Erdoğan, Soros’çu TESEV başkanı Can Paker’le oldukça samimi. Çandar bu samimiyetin boyutlarını şu şekilde gözler önüne seriyor: “Başbakan (Erdoğan) TESEV’e önem veriyor. Hatta bazı raporlar Başbakan’ın bilgisi dâhilinde, onun istifade etmesi amacıyla yapılıyor. Özellikle TESEV Başkanı Can Paker’le direk bir ilişkisi vardır.” (3) Kandil’e gitmeden önce devlette kim varsa herkese haber salıyor; Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e, “Ben Kandil’e gideceğim, PKK ile görüşeceğim, haberiniz olsun” diyen Çandar Kandil’deyken Soros’çu Paker Erdoğan’ın Çandar’ın taleplerini iletiyordu. (4) Burada da kalmıyor; MİT Müsteşarı Hakan Fidan raporun Haziran seçimlerinden sonra çıkarılmasını salık veriyor ve öyle de oluyor. (5)

Çandar dağa çıkınca çok şaşırıyor; bu “PKK fena halde laiktir,” (6) diye Taraf gazetesine şaşkınlığını dile getiriyor. Alevi kökenli, 70’li yılların üniversite sol çevrelerinden gelme yönetici kadroları için “PKK’nin şahin kanadı” tanımlamasını kullanan Çandar Abdullah Öcalan ile Murat Karayılan’ı ayırıyor ve onların şahin olmadıklarını belirtiyor. Çandar’a göre, “PKK’nin şahin kanadı” Osmanlı’dan mütevellit bir Sünni iktidar korkusuyla hareket ediyor; bu yüzden bir tasfiye havası yaratmadan meseleyi ele almak gerekiyor.

Raporun içeriğinde genel af, Öcalan’a ev hapsi gibi “radikal” taleplerin varlığı yanıltmasın; rapor Kürt sorununun çözümünü PKK’yi silahsızlandırmaya indirgeyen pragmatik Türk sağı paradigmasının ötesine geçememektedir. Cumhuriyet’in bagajında bulunan Kürt sorununu Kürtleri yeni Osmanlının tebaası haline getirerek çözmek, Çandar’ın raporunun özü budur.

Emperyalist Çandar

Çandar o vakitler sadece devletli bir kişi değildi; aynı zamanda emperyalistlerle de sıkı ilişkiler içindeydi. Ne zaman Çandar’ın ismini duysam, dönemin Pentagonunun iki numaralı ismi, Irak işgalinin mimarlarından, neocon’ların önde gelen ismi Paul Wolfowitz’in Türkiye’ye geldiğinde kendi evinde kaldığını gerinerek anlatması aklıma gelir. (7) Çandar emperyalistlerin dostudur.

Çandar ömrünün ikinci yarısını iddia ettiği gibi Türk ve Kürt halklarının kardeşçe yaşamaları için geçirmemiştir. 15 Temmuz darbesinden sadece birkaç ay önce, yıllardır gevelediği askeri vesayet sakızını yutup Türk Silahlı Kuvvetleri’ni demokratik denetim mekanizmaları arasında saymış, “Ordu düdüğü çalar. Oyunu durdurur” diye yazmıştır. (8) Ve bu yazıdan sonra, herhalde olayları uzaktan seyretmek için olsa gerek, İsveç’e kaçmıştır. Yıllarca güvenip bel bağladığı AKP Kürt illerine mekanize birlikler gönderdiğinde, Kürt saylavları hapse attığında, Kürt belediyelerine kayyumlar atadığında Çandar İsveç’te emeklilik hayatı yaşıyordu.

Çandar’ın hayatının bugünkü yarısında emekçi Kürt halkı için harcadığı bir saatlik bir mesaisi bile bulunmaktadır. AKP’nin siparişiyle, MİT’in kontrolünde, Soros’un parasıyla hazırladığı raporun tek derdi PKK’nin silahsızlanması ve Kürtler’in yeni Osmanlı’nın tebaası haline getirilmesidir. Kürdofilliği Kürt halkına duyduğu sevgiden değil, laik cumhuriyete duyduğu kinden kaynaklanmaktadır.

Çandar’ın öz yurdu Erdoğan’ın uçağı, Özal’ın köşkü, Talabani’nin konağı, Barzani’nin sarayı, Wolfowitz’in kollarıdır.

Kürtler nereye?

Hasan Cemal ve Cengiz Çandar’ın milletvekili gösterilmeleri Kürt siyasetinin yönünü daha net görmemize imkân sağlıyor.

Kürt siyasetindeki hâkim çizgi, defeatism’dir; bozguna uğramışlıktır. Yasal Kürt siyaseti “demokratik özerklik” talebini en son 2015’te belediye hoparlörlerinde dile getirdiğinden bu yana bir daha ağzına alamamıştır. Hendek savaşlarındaki yenilgilerinden sonra Kürtler demokratik özerklik başta olmak üzere ulusal taleplerini büyük ölçüde geri çekmek durumunda kalmış; mücadelelerini ve taleplerini asgariye indirerek “geniş yetkilere sahip çoğulcu parlamenter düzen” içinde “kuvvetler ayrılığının merkezden yerele doğru genişletilmesine” razı gelmiştir.

Kürt hareketinin ekseninin 2014’ten itibaren Suriye’ye kaymasından sonra Türkiyelileşme programı gayrıkabil-i rücu şekilde terkedilmiştir. AKP, Suriye Baas’ı ve Barzani yönetimi arasında hayatta kalmaya çalışan Kürt hareketi umudunu ABD’nin garantörlüğünde bir çözüm sürecine bağlamış görünmektedir. ABD ise AKP’nin Türkiye ve Kuzey Irak’ta Kürt hareketini ezmesine göz yummakta, ancak Suriye’de Fırat’ın doğusuna geçmesi konusunda sınır koymaktadır. Kürt sorununda inisiyatif büyük ölçüde ABD’ye geçmiştir.

Görünen o ki; Kürtler, TESEV üyesi Kemal Kılıçdaroğlu’nun Çandar’ın raporunu okumuş olma ihtimaline bel bağlamaktadır.

Sait Çakır

(1) Cengiz Çandar, Dağdan iniş-PKK nasıl silah bırakır? Kürt sorunu’nun şiddetten arındırılması, TESEV, Temmuz 2011.

(2) Çandar, a.g.e.

(3) Cengiz Çandar, Kırklar Meclisi, DİTAM, http://ditam.org/tr_tr/cengiz-candar-04-08-2011/#.ZDEFRC-v5p8

(4) Çandar, a.g.e.

(5) Çandar, a.g.e.

(6) Cengiz Çandar, PKK olayı bir “Kürt isyanı”dır, Neşe Düzel ile röportaj, Taraf, 27.06.2011.

(7) Cengiz Çandar, Paul Wolfowitz ve burnu delik çorapları, Hürriyet, 31.01.2007.

(8) Cengiz Çandar, Hukuk devleti’nden ne kaldıysa…, Radikal, 02.03.2016.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓