Köşe Yazısı

İstanbul’un iki kalbi sermayeye teslim ediliyor

10:59 2 dk okuma

İstanbul’da yer alan Haydarpaşa ve Sirkeci garları halka hizmet eden kamusal ulaşım mekânları olarak değil, sermaye yatırımlarının yapılacağı Galataport vari tüketim vitrinleri haline getirilmek isteniyor.

Kent genelindeki mücadele genellikle Haydarpaşa üzerinde yoğunlaşsa da tarihi Sirkeci garının da hedefte olduğunu söylemek gerekiyor.

Son olarak bu hafta İstanbul’un simge yapılarından Sirkeci Garı’nın tarihi salonları ve içerisindeki İstanbul Demiryolu Müzesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından başlatılan restorasyon çalışmaları nedeniyle ziyarete kapatıldı.

Haydarpaşa Gar ve Sirkeci Gar binasında demir yolu çalışanları çıkartıldı. Bu iki binada, Sirkeci’deki tarihi Orient Express de dahil olmak üzere bütün işletmeler, dükkanlar, büfeler tahliye edildi.

Esasında Haydarpaşa da Sirkeci de uzun yıllardır sermayenin gözünü diktiği eşsiz mekânlar.

Haydarpaşa özelinde ise bu garın TCDD’den alarak kültür-sanat adı altında, tıpkı Galataport gibi zenginlere ve turistlere yarayan bir mekan haline getirilme çabası da oldukça eski.

Turizm, kültür-sanat gibi yollarla adeta bir aklanan bu rant projesi, kentin en güzel konumlarından birini elitlerin kullanımına açmayı planlıyor.

Haydarpaşa’nın hikâyesi: büyük yangın ve rant

Nisan 2005’te Resmî Gazete’de yayımlanan 5335 sayılı torba yasanın 32. maddesiyle, Haydarpaşa Garı ve Liman bölgesindeki taşınmazların satışı, devri, planlanması ve projelendirilmesine ilişkin yetki, Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü’ne devredildi.

Nisan 2006’da İstanbul 5 No’lu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Haydarpaşa Garı çevresini “Tarihi ve Kentsel Sit Alanı” olarak tescilledi. Ancak bu karara rağmen, proje kapsamında gar binasında inşaat faaliyetleri başlatıldı.

Ulaştırma Bakanlığı, Marmaray projesi sebebiyle Haydarpaşa Garı’nın 2009’da kapatılacağını ve bu alanın uluslararası ticaret ile turizm merkezi olarak değerlendirileceğini duyurdu.

Kasım 2010’da garın çatı kısmında yangın meydana geldi. Restorasyon projesinde, Kadıköy Meydanı ve Çevresi Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı’nda, garın bulunduğu bölge “Gar, Kültürel Tesis, Turizm, Konaklama Alanı” şeklinde belirlendi.

Yangının ardından restorasyon çalışmalarına ancak 2016’da başlanabildi. TCDD, Ekim 2019’da Haydarpaşa ve Sirkeci garlarına ait yaklaşık 29 bin metrekarelik depo sahasını “ticari amaçla kullanılmamak üzere” kiralamak için ihaleye açtı.

Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, geçen yıl gerçekleştirdiği bir basın toplantısında, “Haydarpaşa ve Sirkeci’de tren olacak, kültür-sanat merkezi olacak, Millet Bahçesi olacak. Asla AVM ve otel olmayacak” diyerek, Haydarpaşa’nın sermayeye devredilmesi yönündeki niyetini açıkça ortaya koydu.

Bakan geçtiğimiz aylarda yağtığı açıklamada ise, Bu senenin kültür yolu hikâyesini Haydarpaşa ve Sirkeci üzerine kurguluyoruz, Venedik Bienali’nden etkilendik” diyerek garlara kepçeyi vuracaklarını ilan etmiş oldu.

Sonuç olarak, kent mekânlarının hafızasını ve kamusal niteliğini yok sayan bu projeler, Haydarpaşa ve Sirkeci gibi emekle, toplumsal yaşamla ve tarihsel belleğimizle yoğrulmuş alanları, sermayenin tüketim vitrinlerine dönüştürmeyi hedefliyor.

‘Kültür-sanat’ ve ‘turizm’ söylemleriyle cilalanan bu dönüşüm, aslında kentin en değerli noktalarını halktan kopararak elitlere, şirketlere ve turist endüstrisine sunuyor. Oysa bu garlar, ulaşımın ötesinde birer kamusal buluşma mekânı, yurttaşların ortak hafızamızın bir.

Soylulaştırma politikalarıyla, işçiler ve diğer yurttaşlar yerinden edilmekte, mekânlar piyasa mantığına teslim ediliyor.

Bu nedenle Haydarpaşa ve Sirkeci mücadelesi, yalnızca iki binayı savunma mücadelesi değil, hem demiryolculuğu hem de kent mekânlarından sosyal ve ücretsiz bir şekilde yararlanma hakkını savunmaktır.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓