Köşe Yazısı

Sağ siyaset, CHP ve taşra dinselliği

14:37 2 dk okuma

“1848 burjuvazinin dinsizliğini tedavi etti,” der Tocqueville. Papazlara ve imamlara, tarikatlara teslim edilen taşra artık en sömürgen sağ politikacıların oy deposudur.

Kılıçdaroğlu geçtiğimiz ay sonunda Menzil tarikatının özerk bölge kurduğu haberleriyle gündeme gelen Adıyaman’a yaptığı ziyaretin devamını, önce depremzede mezarlığında, ardından türbe ziyareti çıkışında uğradığı sözlü saldırılar üzerine iptal etti. Ziyareti takip eden muhabir mezarlıkta Ensar, Tügva ve Hüdaparcıların olduğunu, provokasyon için hazır beklediklerini anlattı. Kılıçdaroğlu Cumhurbaşkanı adayı olduğu ülkenin ilinden “Fatiha okumayı bilmez”, “Biz Müslümanız” sözleriyle kovulurken Erdoğan da Sultanahmet Camii’nden seçim propagandası yapıyor, Kılıçdaroğlu’na Diyanet üzerinden yükleniyordu. Salt son iki günde yaşadıklarımız bile kutsal ve manevi değerler dediklerine nasıl bir misyon yüklediklerini de laikliğin hem inanç hem özgürlüğünü koruyabilecek tek güvence olduğunu da açıkça gösteriyor.

Öte yandan, Adıyaman provokasyonları sağ siyaset tarihinde taşranın ne denli kritik önemde olduğunu da bir kez daha hatırlatıyor. Hem Fransız hem de Amerikan Devrimlerine tanıklık etmiş Alexis de Tocqueville’in belki kendisi kadar ünlü bir sözü var: “1848 burjuvazinin dinsizliğini tedavi etti”. Tocqueville’in işaret ettiği şu: Burjuvazi, iktidar savaşında, eski rejimin egemenlerinden kilise ile mücadele etmek zorunda olduğu ölçüde handiyse tavizsiz bir laiklik politikası izlemişken, iktidarı aldıktan sonra, işçi sınıfı tevekkülü bırakıp hakları için ayaklanınca, Napolyon’un deyişiyle, “yoksulların zenginleri katletmesini engelleyen dine” döndü. Bu nedenle liberallerin zamanında sayıkladığı gibi sadece Türkiye’de değil, çok sayıda erken dönem cumhuriyetinde radikal laik bir çizgi olduğunu ama zaman içinde burjuvazinin gittikçe daha fazla dinselleştirmeye yaslandığını, özellikle de dinselleştirme üzerinden taşrayı en sömürgen sağ politikacıların oy deposuna dönüştürdüğünü görürüz.

Fransa’da 1848’de ikinci cumhuriyet kurulduğunda taşrada eğitim sistemi öncelikli tartışma başlıklarından birini oluşturdu. Eğitimi veren öğretmen mi olacak, papaz mı, tartışma buydu. Cumhuriyetçiler öğretmen diyordu, muhafazakârlar papaz. 1849 yılında Kurucu meclis döneminden normal meclis dönemine geçilip bir de sosyal demokratlar sokakta yenilgiye uğratıldıktan sonra düzen partisi eğitimi Cizvit papazlarına teslim etti. Çünkü papaz eğitiminden geçen köylüler sağ partilere oy veriyorlardı. Taner Timur, Devrimler Çağı kitabında bunu şu sözlerle anlatıyor: “Böylece burjuvazi bir yandan nefret edilen bir vergiyle eski sistemi ihya ederken, öte yandan da onu tevekkül içinde kabul ettirecek eğitimi empoze ediyordu.” Öğretmen mi papaz mı mücadelesi, artısı eksisi bir yana Köy Enstitüleri’nin tarihini, kuruluşunu ve kapatılışını anımsatmıyor mu?

Şimdi Köy Enstitüleri’nin altını oyan CHP, tarikatlara teslim edilmiş taşradan kovuluyor. Üstelik Kılıçdaroğlu türbeden çıkarken, üstelik müttefiki Karamollaoğlu, “Biz Ayasofya içinde namaz kılarken dışarıda da İslami hükümlerin uygulanmasını isteriz, derken”. CHP’nin altı okundan tavizle başlayıp gittikçe daha büyük bir hevesle mahcup islamcılaştırıcı rolünü benimsemesinin Türkiye’yi getirdiği yerdeyiz. Tarikatlar kapatılmadıkça, tavizsiz laiklikte ısrar edilmedikçe demokrasicilik oyununun dahi oynanamayacağı artık aşikardır.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓