Bankalar faiz kârında rekor kırarken, halkın borcu büyüyor

Türkiye’de halk derin bir borç batağında yaşam mücadelesi verirken, bankalar rekor faiz gelirleriyle, sermaye grupları ise vergi muafiyetleri ve devlet garantileriyle servetlerini katlıyor. Asgari ücretlinin kiraz dahi yiyemediği tabloda; milyonlar icralık olurken, kamu kaynakları halktan değil sermayeden yana işliyor. Halk derin bir borç batağına sürüklenmiş durumda.

11:36 4 dk okuma

Türkiye’de halk derin bir borç batağında yaşam mücadelesi verirken, bankalar rekor faiz gelirleriyle, sermaye grupları ise vergi muafiyetleri ve devlet garantileriyle servetlerini katlıyor. Asgari ücretlinin kiraz dahi yiyemediği tabloda; milyonlar icralık olurken, kamu kaynakları halktan değil sermayeden yana işliyor.

Halk derin bir borç batağına sürüklenmiş durumda. Yurttaş, bu yaz tanesi 8 liraya çıkan kirazı dahi yiyemediğinden yakınıyor. Güncel tablo giderek daha da iç karartıcı hâle gelirken, Türkiye’de kredi kartı borçları 2,36 trilyon TL’ye ulaşarak yeni bir rekor kırdı. Bugün 4,14 milyon kişi yasal takip ve icra süreçleriyle karşı karşıya. Kredi kartı kullanıcılarının yüzde 43,5’i borcun tamamını ödeyemiyor; yüzde 20,7’si ise son üç aydır tek kuruş ödeme yapamadı.[1] [2]

Birkaç gün önce dolar 41 TL’yi, euro ise 47,62 TL’yi gördü. Kurlarda yaşanan dalgalı yükseliş; market raflarında, şarküterilerde, pazarda ve giyim mağazalarında katmerli bir pahalılık olarak halka yansıyor. Ev kiraları yurttaşın güncel maaşını aşarken ya da birkaç bin TL altında seyrediyor. Borçlanmadan yaşamak imkânsız hâle gelmiş durumda. Bugün kredi kartı borçlarının istatistiği, halkın yoksulluğa mahkûm edilmesinin en somut kanıtı niteliğinde.

Bankaların rekor faiz kârı

Bankaları ve kredi kartlarını yurttaşın kurtarıcısı gibi görmek ise büyük bir yanılgı olur. Zira, kredi kartına mecbur bırakılan yurttaşın sırtındaki yükün en ağır kısmını, bankaların işlettiği yüksek faizler oluşturuyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 2025 yılının ilk yarısında bankaların kredilerden sağladığı faiz geliri 3 trilyon 855 milyar 642 milyon TL’ye ulaştı. Geçen yıl yaklaşık 2,5 trilyon TL olan bu kazanç, yalnızca altı ayda yüzde 50,5 oranında arttı. Kredi kartı faizinden elde edilen gelir, geçen yıl 150,5 milyar TL iken 2025 yılının ilk yarısında 250 milyar 601 milyon TL’ye fırladı. Bankaların takip başlattığı alacaklardan elde ettiği faiz geliri ise 47 milyar 939 milyon TL olarak kaydedildi.[3]

2024 yılının ilk yarısında 739 milyar 771 milyon TL gelir vergisi toplanmışken, bu yıl aynı dönemde vergi geliri yüzde 95,5 artışla 1 trilyon 446 milyar 534 milyon TL’ye çıktı. Ancak kurumlar vergisi oranı yalnızca yüzde 14,7 düzeyinde tutuldu ve ödenen toplam tutar 550 milyar 871 milyon TL’de kaldı. Kamu harcamalarını finanse etmesi gereken vergileri; kaynakları tüketen, çevreye telafisi olmayan zararlar veren, trilyonlar kazanan sermaye grupları değil, asgari ücretle yaşamaya çalışan milyonlar ödüyor.

Sermaye ve iktidarın kirli ortaklığı

Sermaye sınıfının halk düşmanlığı yalnızca faiz gelirlerinden ibaret de değil. Bu düşmanlığın arkasında iktidarın rüzgârı da var. Yurttaşa düşen pay borç, faiz, vergi ve ceza olurken; sermaye sınıfına düşen pay vergi afları, teşvikler ve Resmî Gazete kararlarıyla verilen muafiyetler oluyor.

Şirketlere vergi indirimi, KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, KDV iadesi, sigorta primi işçi ve işveren hissesi desteği, yatırım yeri tahsisi, faiz ya da kâr payı desteği gibi sayısız teşvik sağlanırken, bu imkânlardan yalnızca yerli ve yabancı sermaye grupları yararlanıyor. Özellikle kamu ihalelerinin büyük bölümünü üstlenen ve “beşli çete” olarak bilinen Cengiz, Limak, Kolin, Kalyon ve MNG, milyarlarca liralık vergi muafiyetlerinden, yatırım yeri tahsislerinden ve Hazine garantilerinden faydalanmaya devam ediyor.

2022 yılında verilen ve düzenlenen Hazine garantilerinin toplamı 402 milyar TL’ye ulaştı.[4] 2023 boyunca yalnızca bu beş şirketin aldığı ihaleler ve garantilerin Hazine üzerindeki yükü yüz milyarlarca lirayı buldu. Devletin teşvik ve garanti yükü her yıl katlanarak büyürken, kamu kaynakları doğrudan büyük sermayeye aktarılıyor.

Patronlara var halka yok

Halk için aynı teşvik mekanizmaları işletilmiyor. Çiftçiye verilen tarımsal destek, millî gelir içinde bulunması gereken seviyenin yarısının dahi altında kalıyor.[5] Mazot, gübre ve yem fiyatları sürekli artarken, çiftçi borç sarmalında üretim yapmaya çalışıyor. Küçük esnaf krediye erişimde zorluk yaşarken, KOBİ’lere ayrılan destek bütçesi, büyük sermayeye sağlanan teşviklerle kıyaslandığında yok denecek kadar düşük kalıyor.

Öğrenciler için barınma ve burs desteği son derece yetersiz; milyonlarca genç KYK borçlarının altında eziliyor. Emeklilere verilen bayram ikramiyesi enflasyon karşısında kuş gibi eriyor, maaşlar açlık sınırının altında kalıyor. İşsizlere ödenen işsizlik ödeneği, İşsizlik Sigortası Fonu’nda biriken kaynakların küçük bir kısmına denk düşerken, fonun büyük bölümü yine sermaye için teşvik paketlerine aktarılıyor.[6]

Ortaya çıkan tablo, Türkiye’de sermaye ile iktidarın kurduğu halk düşmanı ortaklığın tüm çıplaklığıyla görünür hâle geldiğini gösteriyor. Bir yanda kamu kaynaklarını hortumlayan, teşviklerle ve garantilerle beslenen sermaye grupları; diğer yanda ise borç ve faiz batağında yaşam mücadelesi veren milyonlar var.

IMF politikalarını uygulamak için görevlendirilmiş Mehmet Şimşek, sermayeye milyarlar aktarılırken halka kemer sıkma reçetelerini dayatıyor. Bu düzen başka bir adla değil, halk düşmanlığıyla açıklanabiliyor. İktidar eliyle büyütülen bu sermaye düzeni, yalnızca yurttaşın cebini boşaltmakla kalmıyor, aynı zamanda toplumun geleceğini de ipotek altına alıyor. Çözümün yolu ise sermaye karşıtı mücadeleyi büyütmekten ve kamucu bir ekonomiyi ülkemizde hakim kılmaktan geçiyor.

Notlar:

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓