Eğitimde patronların istekleri uygulanıyor: “3+1” ve “2+2” sistemleri gündemde

Çocuk işçiliği her geçen gün MESEM’lerle meşrulaştırılırken zorunlu eğitim süresi sermayenin isteğine göre değiştiriliyor. 12 yıllık zorunlu eğitimi hedef alan yeni düzenlemeler, iktidar destekli sendikalar ve medya organları eliyle kamuoyuna taşınırken, Milli Eğitim Bakanlığı bu tartışmalarda patronların yanında.

15:39 3 dk okuma

Çocuk işçiliği her geçen gün MESEM’lerle meşrulaştırılırken zorunlu eğitim süresi sermayenin isteğine göre değiştiriliyor. 12 yıllık zorunlu eğitimi hedef alan yeni düzenlemeler, iktidar destekli sendikalar ve medya organları eliyle kamuoyuna taşınırken, Milli Eğitim Bakanlığı bu tartışmalarda patronların yanında.

AKP iktidarı 2012’de 4+4+4 eğitim modeliyle özel ve imam hatip okullarına yer açmış, eğitim süresi 12 yıl zorunlu hale gelmişti. Şimdi ise, 12 yılı çok bulan patronların ve gericilerin önerileriyle zorunlu eğitim süresi yeniden şekilleniyor. Tartışmalar ve öneriler devam ederken tarikatlarla yaptığı protokoller ve karma eğitime karşın gerici söylemleriyle bilinen Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ise bu yılın sonunda karara varılacağını söyledi.

Kamuoyunda tartışılan önerilerden biri olan “3+1 eğitim” sisteminde, lisede zorunlu eğitimin üç yıla indirilmesi öngörülüyor. Bu kapsamda öğrencilere 11’inci sınıfta diploma verilecek. 12’nci sınıf, isteğe bağlı üniversiteye hazırlık yılı olacak. AKP’li sendika Eğitim-Bir-Sen, talebin “2+2 eğitim” sisteminde yani iki yıl zorunlu eğitim ve iki yıl isteğe bağlı eğitim yönünde olduğunu öne sürdü.[1] “Yaş Modeli”nde de öğrenciler için zorunlu eğitimi tamamlama yaşı belirlenebilir. Bu modele göreyse lise öğrencileri 16 yaşını doldurduğunda diploma alabilecek. İsteğe bağlı yıllarda devam etmek istemeyen öğrenciler ise Mesleki Eğitim Merkezi’ne yönlendirilecek.[2]

Gericilerin ve patronların hedefinde zorunlu eğitim var

2024-2025 eğitim yılının bitişi yaklaşırken yandaş medya ve sendikaların desteğiyle tartışmalara başlanmıştı. Enderun Özgün Eğitimciler Derneği, Maarif Platformu ve İstanbul Medeniyet Enstitüsü gibi gerici yapıların hazırladığı çalıştay raporları doğrultusunda öne çıkan tespitlerde “zorunlu eğitim uygulamasının eğitimi dayatma aracı hâline getirdiği”, “branşlaşma yani mesleki yönlendirmenin erkene çekilmesi gerektiği” ifade edildi. Ayrıca “12 yıllık zorunlu eğitim dayatması çocukların kabiliyeti, meslek edinmeleri ve yuva kurmaları önünde büyük bir engel” ifadeleri yer aldı.[3]

Gericilerin yanı sıra patronları da rahatsız eden zorunlu eğitim süresine önceki yazılarımızda değinmiştik.[4] MÜSİAD Genel Başkanı, özellikle sanayi bölgelerinde çalışan bulmakta zorlanıldığını, bunun temel nedenlerinden birinin ise 12 yıllık zorunlu eğitim olduğunu ülkeye bir yararı olmadığını iddia etmişti. Bunun yanı sıra Yusuf Tekin de sermayenin bu şikayetine yönelik “ara eleman temininde güçlük çektikleri” ve “nitelikli iş gücü talebi” şeklindeki açıklamaları, olası bir yeni sistemin patronların istekleri doğrultusunda şekilleneceğini ortaya koymuştu.[5]

Son olarak Eğitim-Bir-Sen’in kamuoyuna sunduğu “3+1” ve “2+2” gibi alternatif modeller, çocukların 18 yaşından önce okuldan kopmalarını ve üretime katılmalarını meşrulaştırıyor. Eğitim-Bir-Sen’in yaptırdığı “saha araştırması” sonucunda velilerin taleplerinin de bu yönde olduğunu öne sürdü. Bu formüller, çocukları küçük yaşlarda imam hatiplere ve meslek okullarına yönlendiren bir yapı öngörüyor.

Zorunlu eğitim kağıt üstünde, çocuklar çalıştırılıyor.

2012’de yürürlüğe giren 4+4+4 sistemiyle zorunlu eğitimin resmî süresi 12 yıla çıkarılmış olsa da TÜİK verilerine göre Türkiye’de 25 yaş üstü nüfusun ortalama eğitim süresi hâlâ yalnızca 9,5 yıl düzeyinde kalıyor.[6] Bu, hali hazırda zorunlu eğitimin uygulanmadığı, milyonlarca çocuğun eğitim hakkından yoksun bırakıldığı anlamına geliyor. Öte yandan ise eğitim haklarına erişemeyen çocuklar iktidar eliyle meslek hayatına atılmaya teşvik ediliyor.

Bu yapısal kopukluk, sermaye sınıfının ihtiyaçlarına uygun olarak şekillenen ve Yusuf Tekin’in “başarılı” olarak nitelendirdiği MESEM (Mesleki Eğitim Merkezi) modeliyle derinleşiyor. 2023–2024 eğitim yılında 385 bini aşkın öğrenci MESEM’e kayıtlı iken; bu öğrenciler haftada yalnızca bir gün okulda, dört gün işyerinde çalıştırılıyor. 2024’te ortaokula kadar uzanan “mesleki ortaokul” projeleri hayata geçirildi ve öğrenciler 7. sınıfta atölyeye, 8. sınıfta doğrudan mesleğe yönlendirilmeye başlandı.[7]

Sermayenin ve devletin birlikte meşrulaştırdıkları çocuk işçilik, eğitim hakkına açıkça bir müdahale olmasının yanı sıra çocukların hayatına bedel oluyor. 2023–2024 arasında en az 12 çocuk, 2025’in ilk dört ayında ise 23 çocuk MESEM’de çalıştıkları işyerlerinde yaşamını yitirdi.[8] Mersin Silifke’deki iki kamp öğrencisinin ölümü ise detaylı soruşturma gerektiriyor, ancak iktidarın sessizliği dikkat çekiyor.

Sermayenin bu söylemleri, eğitimi piyasa ihtiyaçlarına göre şekillendirme amacı taşıyor. AKP iktidarı ise adeta bu talep için hazırlık yapıyor. AKP iktidarında sermayenin etkisi, eğitimin özelleştirilmesi ve bilinçli olarak gericileşmesiyle kendini gösteriyor.

Notlar:

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. ABD’de bu kez bankacılık sistemi aksadı

    ABD’de JPMorgan Chase, Bank of America, Wells Fargo ve U.S. Bank müşterileri internet bankacılığında sorun yaşadı. Downdetector’a düşen bildirimlere göre ödeme ağı Zelle de etkilendi. Chase sözcüsü, sorunun siber değil teknik olduğunu, bazı işlemlerin gecikmeli tamamlandığını ancak müşterilerin hesaplarına erişebildiğini söyledi. Kesinti, Microsoft’un yaklaşık 20 saat süren arızası ve cuma günü uçuşları durduran hava trafik sistemi arızasının ardından geldi.

  2. AKP’li Baykan’dan fon vurgunu yorumu: “İçimizdeki beyinsizler yüzünden bizi helak etme”

    Fon vurgunu soruşturmasına partisinin Konya İl Başkanlığı toplantısında değinen AKP Konya Milletvekili Mehmet Baykan, bir ayete atıfla “Ya Rabbi, içimizdeki beyinsizlerin yüzünden bizi helak etme” dedi. Partisinin bir imtihandan geçtiğini söyleyen Baykan, “sözüm ona bizden görünenlerin, hareketin içine sızmış olanların” hatalarını sonuna kadar eleştireceklerini savundu.

  3. Kılıçdaroğlu, Saadet Partisi lideri Mahmut Arıkan ile görüştü

    Butlan CHP'si Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan ile Ankara'daki CHP Genel Merkezi'nde bir araya geldi. Kılıçdaroğlu'nun makamında gerçekleşen görüşme yaklaşık 50 dakika sürdü. Görüşmede ele alınan konulara ilişkin açıklama yapılmadı. 2023 seçimlerinde CHP ve Saadet Partisi, Altılı Masa ittifakı kapsamında birlikte hareket etmiş, aralarında Mahmut Arıkan'ın da bulunduğu 10 Saadet Partili aday CHP listelerinden milletvekili seçilmişti.

  4. Büyükçekmece Belediyesi davasında bir sanık tahliye edildi, dört sanığın tutukluluğu sürecek

    Büyükçekmece Belediye Başkanı Hasan Akgün'ün de aralarında bulunduğu 5'i tutuklu 31 sanığın yargılandığı davanın üçüncü duruşması İstanbul 27. Ağır Ceza Mahkemesinde görüldü. Ruhsat işlemleri, bağış uygulamaları ve rüşvet iddialarının ele alındığı duruşmada mahkeme, sanıklardan Adem Çukur'un tahliyesine karar verdi. Hasan Akgün, Belediye Başkan Yardımcısı Ömer Kazancı, Büyükçekmece Basketbol Spor Kulübü Başkanı Osman Yeşilgül ve Mehmet Kılıç'ın tutukluluk hallerinin devamına hükmedildi.

  5. Trump, Şi Cinping ve Putin ile üçlü zirve için Asya turuna çıkıyor

    ABD Başkanı Donald Trump, Filipinler ve Çin'i kapsayan Asya ziyaretine başlıyor. Trump'ın Çin'de, Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile nükleer silahlar konusunda üçlü bir zirve gerçekleştirmesi planlanıyor. Görüşme, üç ülkenin liderlerini ilk kez bu formatta bir araya getirecek. Trump ayrıca Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşebileceğini ve Ukrayna'daki savaşı da gündeme getirmek istediğini açıkladı.

  6. Sarıgül so­ruş­tur­ma­sın­da 9 kişi hakkında tutuklama talebi

    Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül ve ailesine yönelik kara para aklama iddiaları kapsamında yürütülen soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Gözaltına alınarak İstanbul Adliyesi'ne sevk edilen 15 şüpheliden 9'u tutuklama, 6'sı ise adli kontrol talebiyle sulh ceza hakimliğine sevk edildi. Şüpheliler arasında Yeniden Refah Partisi'nin eski Yenimahalle Belediye Başkan Adayı Gamze Kılınç Büyük de bulunuyor.

  7. Beyoğlu Belediye Başkan Vekili Sefer Karaahmetoğlu, CHP'den istifa etti

    Beyoğlu Belediye Başkanı İnan Güney'in tutuklanarak görevden uzaklaştırılmasının ardından başkan vekilliğine seçilen Sefer Karaahmetoğlu, CHP üyeliğinden istifa ettiğini açıkladı. Karaahmetoğlu, parti içindeki tartışma ve ayrışmaların belediye çalışmalarını olumsuz etkilediğini savunarak mevcut parti yapısı içinde görevini gerektiği gibi yerine getirebileceğine dair inancını kaybettiğini belirtti.

  8. Fon vurgununda yeni iddialar: AKP Milletvekili Çiğdem Karaaslan’ın eşinin ve kardeşinin bağlantıları gündemde

    Yeni Parti Milletvekili Ümit Özlale, AKP Milletvekili Çiğdem Karaaslan’ın eşi Direnç Karaaslan’ın, tutuklu Tera patronu Emre Tezmen’le aynı kullanıcı numarasıyla saniyeler arayla Tera sistemine kaydedildiğini açıkladı. Özlale, Karaaslan’ın kardeşi Halil Gökhan Özkal’ın da fon soruşturmasında adı geçen Ünsal Ban’la 2022'de Londra’da şirket kurduğunu belirtti. Karaaslan ise X’ten “Benim ve ailemin gündemdeki fonlarda herhangi bir hesabı veya işlemi asla yoktur” yanıtını verdi.

  9. Erdoğan: Muhalefet gençleri siyasi faaliyetleri için ucuz iş gücü olarak görüyor

    AKP Gençlik Kolları Üniversiteli Gençlik Buluşması'nda konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan "Muhalefet gençleri siyasi faaliyetleri için ucuz iş gücü olarak görürken, biz gençleri siyasetin bizatihi aktörü olarak görüyoruz. Yeni bir dünya kurulurken 'Merkez ülke Türkiye' iddiamızı ete kemiğe sizler büründüreceksiniz" ifadelerini kullandı.

  10. ABD basını: Mossad, İranlı generali İstanbul’da kaçırıp öldürdü

    The New York Times’ın eski ABD’li yetkililere dayanan haberine göre, 2006'da İstanbul’da bir otelden kaybolan İran’ın eski Savunma Bakan Yardımcısı Alireza Asgari’yi Mossad kaçırdı. İddiaya göre general, İsrailli havacı Ron Arad hakkında haftalarca teknede sorgulandı, ardından öldürülüp Karadeniz’e atıldı.

  11. Menzil’de miras kavgası sokağa taştı: Mübarek Elhüseyni Uşak ve Alaşehir’de protesto edildi

    Menzil tarikatında eski şeyh Abdülbaki Elhüseyni’nin ölümünün ardından oğulları arasında başlayan miras ve vakıf malı kavgası sokaklara taştı. Tarikatın Semerkand kolunun başındaki Mübarek Elhüseyni, Uşak ve Alaşehir ziyaretlerinde kendisine tepkili müritlerin “Binlerce kişinin hakkını yediniz” pankartlarıyla karşılandı. Rakip kardeş Saki Elhüseyni’ye bağlı Serhendi Vakfı ise olaylarla ilgisi olmadığını öne sürdü.

  12. Ali Emre Ballı’nın ölümüne ilişkin dosya İstanbul Başsavcılığı’na gönderildi

    Fon soruşturmasında adı geçen Ali Emre Ballı’nın 6 Ekim’de Çekmeköy’de boş bir arazideki otomobilde ölü bulunmasına ilişkin soruşturma el değiştirdi. Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı, dosyayı yetkisizlik kararıyla İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderdi. Soruşturma kapsamında otopsi raporu ve baz kayıtlarının istendiği öğrenildi.

  13. Sarıgül ailesine yönelik soruşturmada 15 şüpheli adliyede

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın Sarıgül ailesine yönelik yürüttüğü “suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama” soruşturmasında 17 şüpheli hakkında örgüt üyeliği, aklama ve rüşvet suçlamalarıyla gözaltı kararı verildi. Gözaltına alınan 15 şüpheli, emniyetteki işlemlerinin ardından İstanbul Adalet Sarayı’na sevk edildi.

  14. Jensen Huang, ABD Kongresi’nde ifade verecek

    12 Kasım’da görevinden ayrılan eski Nvidia CEO’su Jensen Huang, Çin’e yönelik ihracat kısıtlamalarının ihlal edildiği iddiaları kapsamında Temsilciler Meclisi komitelerinde kapalı oturumda ifade vermeyi kabul etti. Bilgiyi Çin Özel Komitesi Başkanı John Moolenaar CBS News’e doğruladı.

  15. Fatih Altaylı, HABAŞ patronunu savundu

    Fatih Altaylı, 19 işçinin hayatını kaybettiği HABAŞ Aliağa fabrikasındaki patlamaya ilişkin yazısında, medyanın Başaran’a linç kültürüyle yaklaştığını öne sürdü. Başaran’ın yalıda ev hapsine ilişkin eleştirilere tepki gösteren Altaylı, "Türkiye’nin en zenginlerinden biri gecekonduda mı kalsın?" dedi.

  16. Akit TV’de yerel seçimlerin kaldırılması çağrısı yapıldı, 12 Eylül övüldü

    Akit TV’de yayınlanan “Erkan Tan ile Konuşalım” programında konuk Ece Sevim, belediyelerin neden siyasi partilerce yönetildiğini anlamadığını söyleyerek yerel seçimlerin kaldırılmasını önerdi. Sunucu Erkan Tan da 12 Eylül darbesiyle belediye başkanlarının görevden alınıp yerlerine kaymakam atanmasını örnek göstererek bunun “müthiş bir hizmet” olduğunu öne sürdü.

  17. ABD, Ortadoğu’ya üçüncü uçak gemisini gönderiyor

    New York Times’ın bir askeri yetkiliye dayandırdığı habere göre, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi birkaç gün içinde Ortadoğu’ya ulaşarak bölgedeki diğer iki ABD uçak gemisine katılacak. Sevkiyat, Trump’ın Washington’un artık Tahran’la bir anlaşmaya ihtiyaç duymadığını söylemesinin ardından geldi. Pentagon ve CENTCOM’dan henüz resmi açıklama yapılmadı.

  18. Arhavi’de KYK yurdunda 300 öğrenci üç haftadır soğukta

    ANKA’nın haberine göre, Artvin’in Arhavi ilçesindeki KYK’ye bağlı Nedime Lütfiye Günal Öğrenci Yurdu’nda üç haftadır kaloriferler yanmıyor, yurtta kalan yaklaşık 300 üniversite öğrencisi sıcak suya erişemiyor. Elektrikli ısıtıcı kullanımına izin verilmeyen yurtta öğrenciler, vize haftasında battaniyelere sarılarak ders çalıştıklarını söylüyor.

  19. Eğitim-İş Genel Başkanı Kadem Özbay, YENİ Parti PM’ye seçilince görevinden ayrıldı

    Eğitim-İş, YENİ Parti Parti Meclisi üyeliğine seçilen Genel Başkan Kadem Özbay’ın genel başkanlık görevinden ve sendika üyeliğinden ayrıldığını duyurdu. Sendika, kamu emekçilerinin siyaset yapma hakkını savunduğunu belirterek Özbay’a teşekkür etti. Sendikanın tüzük gereği yeni görev dağılımına gideceği bildirildi.

  20. Sıradaki NATO zirvesi Arnavutluk’ta

    NATO, bu yıl Türkiye’de düzenlenen zirvenin ardından bir sonraki zirvenin Arnavutluk’ta yapılacağını duyurdu. Zirvenin tarihi henüz belirlenmedi; Arnavutluk Başbakanı Edi Rama toplantının 2028'de yapılabileceğini söyledi. ABD'nin zirvelerin iki yılda bir düzenlenmesini istediği belirtildi.

✓