Muayene sayısı bir milyarı aştı

Sağlık Bakanlığı tarafından 30 Eylül 2025 tarihinde Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024 Haber Bülteni yayımlandı. Bülten’den sağlık sisteminin ne durumda olduğunu gösteren önemli verilere ulaşmak mümkün. Bu yazıda geçmiş yılların verilerini de hatırlatarak sağlık sisteminde yaşanan krizi, krizin sebeplerini ve çözümün ne olduğunu tartışmaya çalışacağız.

12:46 4 dk okuma

Sağlık Bakanlığı tarafından 30 Eylül 2025 tarihinde Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024 Haber Bülteni yayımlandı. Bülten’den sağlık sisteminin ne durumda olduğunu gösteren önemli verilere ulaşmak mümkün. Bu yazıda geçmiş yılların verilerini de hatırlatarak sağlık sisteminde yaşanan krizi, krizin sebeplerini ve çözümün ne olduğunu tartışmaya çalışacağız.

Açıklanan verilere göre 2024 yılında, 2023 yılına göre aşılama oranlarında düşüş gerçekleşti. Difteri, asellüler boğmaca, tetanoz (DaBT), Tüberküloz (BCG), Hepatit B, Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak, Zatürre (KPA rapel) aşılama oranlarında düşüş geçekleşen aşılar. Örnek verecek olursak Hepatit B aşısı 2023 yılında %99 oranında uygulanmışken 2024 yılında %95 seviyesine geriledi.

Aşılar, hastalıkların önlenmesinde çok kritik bir role sahip. Aşılama oranlarının düşüşünde toplumda aşı karşıtlığının artmış olması önemli bir etken. Aşının önemi konusunda toplumu bilgilendirici ve güven verici çalışmaları yeterli düzeyde yapmayan bakanlığın aşılama oranlarında yaşanan düşüşteki payı büyük.

Koruyuculuğu bilimsel olarak ispatlanmış HPV aşısı konusunda bile bakanlık, bilimsel bilgiye göre değil çeşitli yobaz grupların fikirlerine göre hareket etmişti. Yurttaşların mücadelesi sayesinde, bakanlığın direnci kırılmış ve HPV aşısı aşı programına dahil edilmişti.

Hastane ve yatak sayıları

2002 yılında 1.155 olan toplam hastane sayısının %23’ünü özel hastaneler oluşturmaktayken, bu oran 2024 yılında %35’e yükseldi.

2002 yılında 161 bin olan toplam hastane yataklarının %8’i özel hastanelerde bulunmaktayken, 2024 yılında toplam yatakların %20’si özel hastanelerde bulunmaktadır.

2008 yılında 13.965 olan Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) yatağının %31’I özel hastanelerde bulunmaktayken, 2024 yılında toplam YBÜ yatağının %34’ü özel hastanelerde bulunmaktadır.

2008 yılında 3.717 Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) yatağının %38’I özel hastanelerde bulunmaktayken, 2024 yılında toplam Yenidoğan YBÜ yatağının %51’i özel hastanelerde bulunmaktadır. Yani Sağlık Bakanlığı, yenidoğan yoğun bakım ünitesi hizmetinin yarısından fazlasını özel sağlık kuruluşlarına bırakmıştır.

2002 yılında 5.545 hemodiyaliz cihazının %44’ü özel sektörün elindeyken, 2024 yılında bütün hemodiyaliz cihazlarının %55’i özel sektörün elinde bulunmaktadır.

1980 darbesiyle başlayan sağlık sisteminin özelleştirilmesi süreci AKP iktidarı ile hız kazanmış ve sağlık hizmeti sunumunda ‘en fazla kar’ getirecek hizmetler başta olmak üzere bütün sağlık sistemi özel sektörün çıkarına göre yeniden dizayn edilmiştir. Yurttaşlarımız özellikle Yenidoğan Yoğun Bakım ve hemodiyaliz hizmetinde maalesef özel sektöre muhtaç bırakılmıştır. Yenidoğan çetesi gibi kar odaklı oluşumlar da böylesi bir muhtaçlığı fırsata çevirip para kazanmak için halkın sağlığını tehlikeye atmıştır. Bakanlığın bu süreçteki organik bağını göstermesi açısından Eski Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu’nun özel hastanesinin de yenidoğan çetesi ile ilişkisi sebebiyle kapatıldığını hatırlatmakta fayda var.

Yenidoğan çetesi bu düzenin doğal bir sonucudur. Sağlıkta dönüşüm programından vazgeçilmedikçe, bu programın uygulayıcıları ve denetleyicileri yukarıdan aşağıya yargılanmadıkça yeni çeteler oluşmaya ve halkın sağlığını tehdit etmeye devam edecektir.

Hekime başvuru 1 milyarı geçti

Hekime müracaat sayısı toplamda 2002 yılında 124 milyon, 2023 yılında 973 milyon iken 2024 yılında 1 Milyar 47 milyon oldu. Yıllar içinde önü alınamayan bir artış söz konusu.

Kişi başına hekime müracaat sayısı 2002 yılında 2,78, 2023 yılında 11,4 iken 2024 yılında 12,2 oldu. Özellikle genç nüfusun hekim başvurusunun daha az oduğunu göz önünde bulundurursak orta-ileri yaş grubunda başvuru sayısının 12’den bile fazla olduğu ortada.

Hekime başvuru sayısının bu kadar fazla olmasının en önemli iki sebebi şunlardır: Birincisi sevk sisteminin olmaması. İkincisi ise kısa muayene süresi ve sağlık hizmetinin niteliğinin düşmesi sebebiyle yurttaşların yeterli sağlık hizmeti alamaması ve yeniden hekime müracaat etmek zorunda kalmasıdır.

Hastaneye yeniden başvurular arttıkça daha geç randevu alınabilmesi, hekim başına daha fazla randevu verilebilmesi için, bakanlığın yanlış kararı ile, muayene sürelerinin kısaltılması ve hastanın gerekli tedaviyi alamayıp yeniden hekime müracaat etmesi sonucu bir kısır döngü oluşmuştur. Bu düzen kışkırtılmış sağlık talebine yol açmaktadır. Bakanlığın adımları ise çözülemeyen bu krize yara bandı işlevi bile görmemektedir.

Birinci basamak geride

2024 yılında hekime müracaat birinci basamakta 453 milyon, ikinci ve üçüncü basamakta 593 milyon başvuru olarak gerçekleşti.

Halkın sağlığını önceleyen bir sağlık sisteminde toplumun sağlık sorunlarının büyük kısmının, önleyici tıp hizmetinin verildiği 1.basamak sağlık kurumlarında çözülmesi gerekmektedir. 1.basamakta çözülemeyen sorunlar için hastalar hekim gözetiminde sevk sistemiyle 2. ve 3. basamağa yönlendirilir.

Üniversite hastanelerine doğrudan randevu alabilmeyi özgürlük olarak pazarlayıp oy kazanan, nitelikli hizmetin verildiği sağlık ocaklarını kapatıp 1.basamağı özelleştirerek aile hekimliklerini kuran AKP iktidarı yaşanan bu krizin sorumlusudur. Bu krizin sebebi sağlıkta dönüşüm programıdır ve Akp iktidarı, sermayedarın daha fazla kazanması için uyguladığı, bu programdan vazgeçmemektedir. Kriz gün geçtikçe derinleşmektedir.

Çözüm ne?

Sağlıkta reform adı altında yıllardır patronları zengin ettiler. Açıkça görülüyor ki bu düzen sınırları içerisinde yapılacak reformlar çözüm olmayacaktır.

Krizin çözümü bellidir: Sağlık Sistemindeki bütün kurumlar kamulaştırılmalı, kaynaklarımız bir avuç azınlığın zengin edilmesi için değil daha sağlıklı bir toplum yaratılması için kullanılmalıdır. Sağlık sistemi 1.basamağı önceleyen bir zeminde sıfırdan inşa edilmeli ve sevk sistemi getirilmeli, tedavi edici değil önleyici tıp hizmetlerine ağırlık verilmeli, sağlık emekçilerinin insani sürelerde ve koşullarda çalışmasını sağlayacak planlamalar yapılmalı, tüm yurttaşlara ücretsiz, eşit ve nitelikli sağlık hizmeti sunulmalıdır.

Kaynaklar:

https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR-111040/saglik-istatistikleri-yilligi-2024-haber-bulteni.html

https://sbsgm.saglik.gov.tr/TR-105979/saglik-istatistikleri-yilligi-2023-haber-bulteni.html

https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/5100/0/saglik-istatistikleri-2008pdf.pdf?_tag1=9C3FAA1816FB38292F0519D8AFA2D1F6F2972667

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓