Köşe Yazısı

Emperyalist saldırı ve ‘otoriter’ rejimler

22:34 4 dk okuma

İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırı, Türkiye’de her İran gündeminde ortaya çıkan tartışmaları yeniden alevlendirdi. İran kentlerine bombardıman sürerken, Türkiye’de hatrı sayılır bir kesim, yönetim şekli üzerinden İran’ı savunup savunmamayı tartışıyor.

Emperyalizm çağında, bölgesel ya da ulusal düzeyde dünyada yaşanan neredeyse bütün savaşlar, askeri darbeler, siyasi skandallar, emperyalist yayılmacılıkla doğrudan ya da dolaylı olarak bağlantılı özellikler sergiliyor.

Emperyalist merkezler, kendi stratejileri gereği hedef aldıkları bölge ve ülkelere karşı saldırılarını, dezenformasyon temelinde, kapsamlı propaganda kampanyalarıyla meşrulaştırıyor.

Hedef alınan ülkelere ilişkin üretilen argümanlar ise genellikle ‘otoriter rejim’, ‘özgürlük karşıtı yönetim’, ‘ifade özgürlüğü problemleri’ gibi kavramlar üzerinden şekillendiriliyor.

Böylelikle, hedef alınan ülkelerdeki siyasi yapıya ait her problem, her çatlak, bu kampanyanın parçası haline geliyor, o ülkede yaşayan halkın problemlerinden çok, emperyalist müdahaleciliğin vesilesi haline geliyor. Kırılma, tam bu noktada yaşanıyor.

Kimin sorunu çözülüyor?

Öyleyse şu soruyu sormak yerinde olacaktır: Hedef alınan ülkede var olduğu belirtilen problemlerin çözümünde dış müdahaleyi savunmak veya en iyi ihtimalle yok saymak, o halkın yaşadığı problemi mi çözüyor yoksa emperyalist yayılmacılığın rızasını mı üretiyor?

Çok basit bir soru daha soralım: Dünyada, eğer sıkça dile getirildiği gibi ‘yıkılması gereken’, ‘otoriter rejimler’ varsa, bu sorunun çözümü neden her seferinde dünyanın en büyük askeri ve ekonomik gücü olan ABD’nin birincil gündemi oluyor, bu ehliyeti ona kim veriyor ve neden her seferinde ortaya çıkan sonuç ekonomik ve askeri olarak ABD’nin işine geliyor?

Elbette bu ehliyeti, emperyalist merkezlerin medya ve propaganda gücü sağlıyor.

Buradaki sorun aslında ‘otoriterlik’ tanımında. Emperyalizmin ‘otoriterlik’ tanımının sosyalist ülkelere karşı da, İran gibi ‘molla rejimi’ denen, dini yönetimi esas alan ülkelere karşı da aşağı yukarı aynı içeriğe sahip olması, bu tanımın, o ülkenin özelliklerinden değil, ülkenin emperyalizm karşısındaki konumundan kaynaklanıyor.

Dünya iyi ve kötülerden mi oluşuyor?

Bu konuda ne yazık ki ciddi hatalara düşülüyor. Her şeyden önce, dünya ‘iyi ve kötü masal kahramanlarından’ oluşmuyor. Dünyada ilişkiler birden fazla katmana sahip, girift ilişkilerle dolu, sınıfsal, ulusal çıkarlarla, belirli stratejiler kapsamında şekilleniyor. Emperyalizm ise, bu karmaşık ve çok katmanlı düzeni, kendi çıkarları söz konusu olduğu zaman siyah ve veyaz olarak tanımlıyor. Birbirinden çok farklı siyasi sistemlere sahip ülkelerin hepsine aynı şekilde ‘otoriter’ denmesinin sebebi bu.

Emperyalizmin en başta kendi stratejisine göre belirlediği otoriterlik tanımı, oyunun baştan emperyalizmin kurallarıyla oynandığının bir göstergesi. Emperyalizm, hedef aldığı ülkeler birbirlerinden ne kadar farklı olursa olsun, otoriterlikten her şeyden önce merkezi planlamayı, denetimi yüksek ulusal pazar sistemini, Batı ittifaklarından bağımsız askeri inşayı kastediyor.

Hiçbiri olmasa dahi, ABD emperyalizmi, kaynaklarını sömürmeyi planladığı Afganistan’ı, zamanında SSCB’ye karşı bizzat palazlandırdığı selefi cihadizmi bu sefer düşman ilan edip işgal ediyor, CIA ise işgale karşı muhalefeti azaltmak için açıkça “Feminizmi kullanın” diye raporlar hazırlıyordu.

Örneğin yönetim şekilleri birbiriyle alakasız denecek kadar farklı olan İran’la Küba’ya yöneltilen suçlamalardaki söylem ortaklığını da tam olarak bu eğilim sağlıyor.

Veya, Suudi Arabistan’daki siyasi sistem ve başta kadın sorunu olmak üzere bu sistemin kökleşmiş problemleri, Suudi Arabistan’ın emperyalist kampla ilişkileri nedeniyle gündeme getirilmiyor, Beşar Esad sonrası kaosa sürüklenen Suriye’de bikini yasaklarına kadar varan yeni kararlar kınanmıyor, Alevilere yönelik sistematik imha girişimine karşı ‘özel kuvvetler’ görevlendirilmiyor, ‘demokrasiyle’ yönetilmeyen Ürdün’ün siyasi sistemi, İran İHA’larını imha ettiği sürece konu edilmiyor.

Emperyalizm, hedef aldığı ülkelerde otoriterliği sorgulatırken, otoriterliğin küresel ölçekteki en etkili silahı olan dolar hegemonyasını ve onun sosyokültürel izdüşümünü ‘özgür dünya düzeni’ diye pazarlıyor.

Peki, İran başta olmak üzere, bu ülkedeki sosyal ve politik sorunları tartışmayacak mıyız?

Bu noktada öncelike, dünyadaki ülkelerin kendine has yönetim sistemlerine sahip olduğunun, bu sistemlerin o ülkelerin tarihinden ve toplumsal yapısından gelen özellikler taşıdığının bilincinde olmak, farklı coğrafyalardaki farklı sorunlarla mücadele yöntemlerinin geliştiğini unutmamakta fayda var.

İran örneğinde somutlaştıracak olursak, İran’ın siyasi sisteminden kaynaklanan sorunların çözümünde dış askeri müdahaleye, renkli devrim girişimlerine ve sivil toplum adı altında toplumsal provokasyon çabalarına amasız fakatsız karşı çıkmakta tereddüt edilmemeli.

Neyin, neye göre yapılacağının çok basit bir matematiği var: Bir ülkede yaşanan ‘demokrasi sorunları’, o ülke bombalandığı zaman aklımıza geliyorsa, orada bir sorun var demektir.

Emperyalizm İran’da ‘Molla rejimini’ mi yıkmaya çalışıyor?

İran konusunda Türkiye’de, İran’la İsrail’in ‘danışıklı dövüş’ içinde olduğunu söyleyip, mezhepçi bir temelden İran karşıtlığı yapıp, İsrail saldırılarını İran’ın adını anmadan kınamaya çalışmak, İran’ı bölgedeki en saldırgan, savaş çıkarma ihtimali en yüksek unsur olarak görüp, İsrail saldırdığında bu sefer İran’ın ‘zayıflığından’ dem vurmak, bölgedeki dengeleri ‘İran dinci, İsrail laik’ gibi çarpık bir denklemle ele alıp buna göre pozisyon almak, Türklük temelinde İsrail’in bölgedeki çıkarlarını savunmak veya ünlü “Ne Sam ne Saddam” sloganını hatırlatan “İkisine de karşıyım” eğilimleri öne çıkıyor.

Ancak, İran’ın ABD ve İsrail tarafından hedef alınmasının İran’ın ‘demokrasi problemleriyle’ veya ‘Molla rejimi’ olmasıyla ilgisi yok, hiç olmadı. Mesele, İran’daki Molla rejimi ile halk arasındaki yaşanan çelişkiden çok, uluslararası meselelerde takındığı tutum.

İran kendi kaynaklarını Batı sermayesine açsa, nükleer program geliştirmese, dolara alternatif para birimleri aramasa, ABD dışında uluslararası ortaklıklar içine girmese ilişkiler güllük gülistanlık olabilirdi.

İran bunların hiçbirini yapmadığı için, ülke içinde yaşanan her şey bir dış müdahale konusu haline getiriliyor. Bu durumdan, hedef alınan ülkelerin de çıkarması gereken ciddi dersler var.

Emperyalizm tam olarak böyle işliyor. Bu ülkeler İran’ın toplumsal yapısını umursamıyor. İran’ın tarihi, bugünlere nasıl geldiği de genel olarak bilinmiyor ama, eğer İran ‘özgürleşmesi’ gereken bir ülkeyse bile, bunun için önce ABD ve İsrail saldırganlığının sona ermesi gerekiyor.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓