Köşe Yazısı

Katliamın gölgesinde Şam mutabakatı

11:03 4 dk okuma

10 Mart günü, Suriye’nin sahil kentlerinde binlerce Alevi HTŞ çetelerince henüz katledilmiş ve her gün yeni toplu mezarlar bulunmaya devam edilirken Mazlum Abdi ve Colani tarafından imzalanan 8 maddelik mutabakat, hem Suriye’nin hem de İmralı sürecinin gidişatı açısından kritik bir aşamayı temsil ediyor. Pek çok ayrıntı önümüzdeki süreçte netleşecek olsa da bu mutabakatın temelde neyi temsil ettiğiyle ilgili söylenecekler var. Mesele savaş-barış ya da teslimiyet-direniş ikilemlerinin ötesinde, Suriye’ye yönelik emperyalist çullanmanın ana gerekçesi olan ABD-İsrail planları bağlamında ele alınmalı.

Kürt siyaseti içinden eleştirel figürler ile Türkiye solunun Kürt hareketine yakın olan kimi bölmelerinin yaptığı “teslimiyet” değerlendirmesi, abartılı olmasına ek olarak aslında meselenin özü yerine tali bir boyutuna odaklandığı için de hatalı. Keza bu eleştiriye cevaben mutabakatın ikinci maddesinde “Kürt toplumunun Suriye devletinin asli unsuru olduğu” ibaresinin yer aldığı, dördüncü maddesinde fesih ya da tek yönlü bir katılım yerine “entegrasyon” tarifi yapıldığı itirazı ve Salih Müslim’in “Bu devlete ortak oluyoruz” vurgusu da somut durumun daha isabetli bir tanımını ortaya koymakla birlikte aynı eksiklikle malul. HTŞ-SDG mutabakatının ABD-İsrail planları açısından nerede durduğu konusu burada da es geçiliyor.

Suriye’de çatışmaların başladığı 2011’den bu yana ABD-AB-İsrail üçlüsünün Suriye’ye ve Esad yönetimine düşmanca tutum aldığı sır değil. Bugün sahil bölgesinde yaşanmakta olanların çok daha azı için Suriye’ye hala devam eden yaptırımlar uygulanmaya başlandı, dünyanın dört yanından toplanan cihatçı çeteler eğitilip donatılarak Suriye’nin üstüne salındı, Lübnan sınırına yakın noktalarda İsrail ordusu HTŞ’nin önceli olan El-Nusra’ya silah ve lojistik destek verirken kritik zamanlarda Suriye mevzilerini vurdu. Filistin direnişine verdiği destek nedeniyle hedef alınan eski yönetim düştüğünden beri İsrail Suriye topraklarında kayda değer bir engelle karşılaşmaksızın ilerliyor, Suriye’yi yönetme iddiasındaki ekip ise İsrail’e şirinlik yapmaya devam ediyor, hatta kazara karşı karşıya gelmemek için İsrail’in ilerlediği noktalardaki güçlerini alelacele çekerek efendisine hizmette kusur etmeyeceğini her fırsatta gösteriyor.

HTŞ Batılı güçlerce “meşru hükümet” sayılıyorsa nedeni bu: İsrail’i hoş tuttuğu, Suriye’nin emperyalistler ve bölgedeki işbirlikçileri tarafından paylaşılması sürecine destek olduğu için. Şam’da imzalanan mutabakat, SDG’nin en azından Halep’in düşmesinden bu yana Suriye’de tasarlanan süreci kolaylaştırmayı tercih ettiği gerçeğiyle birlikte düşünülmeli.

Mutabakatın Alevi katliamıyla çakışması da talihsiz bir tesadüften ibaret değil. Binlerce Alevi’nin HTŞ unsurlarınca katledildiği ve HTŞ’nin meşruiyetinin daha fazla sorgulandığı günlerde yapılan mutabakat, uluslararası yaptırımları aşmaya çalışan bu katliamcı çetenin imajını kurtardı, ona kritik bir zamanda can simidi oldu. Katliamların durdurulması ve sorumluların cezalandırılması talebinin ön koşul olduğu iddiası ise temelsiz. SDG HTŞ’nin mezhepçi ve katliamcı siciline sahip olmayan bir yapı. SDG yetkilileri Alevi katliamlarından rahatsız olmuş, pekala bunu masada da dile getirmiş olabilir. Ancak burada çatışan taraflar arası ateşkes değil, iki siyasi-askeri gücün Suriye’nin geleceğine dair ortak bir siyasi çerçevedeki uzlaşısı söz konusu.

HTŞ ile SDG arasındaki ortak siyasi çerçevenin somutlandığı 8 maddelik mutabakatta katliamlar ya da mezhepçi şiddetle ilgili somut bir ifade yok, yalnızca yedinci maddede, yani sonlara doğru “bölünme çağrıları, nefret söylemi ve toplumdaki ayrışmaları körükleyen girişimler” şeklinde soyut bir ifade var. Suriye’deki somut durumdan hareketle örnek verirsek, “Domuz Aleviler, sizi yok etmeye geliyoruz” gibi iğrenç söylemler eşliğinde yapılan vahşi katliamlar ile söz gelimi Dürziler ile Alevilerin güvenlik kaygısıyla dile getirdiği özerklik ve öz savunma güçleri oluşturulması gibi talepleri aynı kefeye koymaya olanak tanıyan bir madde bu. Keza altıncı maddedeki “Esad rejimi kalıntılarıyla mücadele” vurgusu da farklı inanç gruplarından sivillere karşı sayısız katliam gerçekleştirmiş El-Kaide kökenli HTŞ’yi meşru iktidar olarak tanırken sahil bölgesinde yoğunlaşan direniş gruplarını kriminalize ediyor, Suriye halkının direnme hakkını mahkum ediyor. Tıpkı Alevi katliamı gündeme gelir gelmez HTŞ yönetimine destek açıklaması yapan, devamında Colani’yi Brüksel’e davet eden AB gibi…

Colani, Şam’da atılan imzalarla Suriye’nin bütününde HTŞ düzeni kurmak için zaman kazanmış oldu. Kazandığı bu zaman ve meşruiyetten hareketle de “Cumhurbaşkanı’nın dini İslam’dır” ve “Yasaların temelini fıkıh oluşturur” gibi hükümler içeren, Suriye’de modern, laik bir yurttaşlık anlayışı yerine inançlar temelinde bir milletler sistemi öngören geçici anayasa bildirgesini imzaladı. Özerk yönetimin bu bildirgeyi reddetmiş olması ikincil önemde. Ortadoğu’da laikliğin ileri mevzilerinden Suriye’de tüm ilerici kazanımların tasfiyesine giden yolda bir dönemeç alınmış durumda.

Deniliyor ki, SDG ne yapsaydı, savaşmaya devam mı etseydi. İmralı süreciyle ilgili pozisyonumuz burada da geçerli. Mesele savaş-barış ya da teslimiyet-direniş ikiliklerinin ötesinde. “Ağır etkisinde” kalındığından yakınılan reel sosyalizmin yarattığı dengenin ürünlerinden biri olan bağımsız ve laik Suriye tasfiye edilerek kabile düzenine mahkum ediliyor, bir ülke emperyalistler ve cihatçı çetelerce yağmalanarak paylaşılıyor, İsrail Suriye topraklarındaki işgalini genişletirken Suriye’yi ve bu arada Lübnan ile Filistin’i daha fazla kuşatma olanağına kavuşuyor. Burada bölge halkları adına yıkım yerine kendi adına fırsat gören her güç elbette eleştirinin muhatabı olur, karanlık gidişatın şu ya da bu düzeyde suç ortağı olarak görülür.

ABD’nin arabuluculuğunda, ABD planlarıyla uyum içinde, ABD helikopterine binilip gidilerek atılan imzanın kimin çıkarına hizmet edeceği açık olsa gerektir. Bu denklemde katledilen binlerce Alevi ve komşularının katline suç ortağı olmayı reddederek onlarla aynı sonu paylaşan onlarca Sünni, Hıristiyan ya da farklı kökenlerden Suriyeli de değersizleştiriliyor.

Bu denklemin parçası olan, buna uygun olarak değerlendirilir. Buradan Türkiye ya da bir başka bölge ülkesi adına barış ve kardeşlik çıkacağı beklentisi ise temelsizdir, en hafif tabirle Türkiye ve Ortadoğu halklarının emperyalist paylaşım planlarına konu edilmesine seyirci kalmak anlamına gelir.

Kısa Kısa

  1. Avrupa’da bir haftada 35 uçağa sahte bomba ihbarı

    Avrupa’da bu hafta ticari uçuşları hedef alan sahte bomba ihbarları nedeniyle en az 35 uçak arandı ya da rotası değiştirildi. Bugün Prag rotasındaki en az 8 uçuş etkilendi. Fransa ise uçaklara yönelik 4 yeni tehdit aldığını açıkladı. Macaristan da üç sivil uçuşu izlemek için savaş uçaklarını havalandırdı.

  2. CHP Milletvekili Gürsel Erol'dan Erdoğan'a fon vurgunu övgüsü

    CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın fon vurgununa ilişkin tutumunu övdü. Erol "Sayın Cumhurbaşkanı son derece duyarlı. Çok acele etmeden, hemen önlemler alınmadan sakinlikle bu sürecin yönetimiyle ilgili bir iradeyi görüyoruz" ifadesini kullandı.

  3. Sarıgül so­ruş­tur­ma­sın­da yeni gelişme: Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atandı

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ve ‘yurt içinde ve yurt dışında kurulan şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz yüksek miktarda paranın aklandığı’ iddiaları ile yürütülen soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Sarıgül tarafından kurulan Şişli Meslek Yüksekokulu'na kayyum atanırken aralarında yöneticilerin, akademisyenlerin ve okul personelinin bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı.

  4. Mekke İttifakı Meclis'ten geçti

    "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi TBMM'de kabul edildi. Teklife AKP, MHP ve CHP 279 kabul oyuyla destek verirken, red oyları ise 119'da kaldı. Ağustos ayında imzalanan anlaşma fiilen uygulanmaya başlamış olmasına karşın Meclis'te görüşülmesi Kasım ayını buldu. Bu kararla birlikte Suudi Arabistan'ın ya da Pakistan'ın herhangi bir saldırıya uğradığını iddia etmesi halinde Türkiye'nin de çatışma süreçlerine dahil edilmesi mümkün hale geldi.

  5. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı

    Fon soruşturması kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan AKP'li eski bakan ve milletvekili Fatma Betül Sayan Kaya hakkında tutuklama kararı verildi. Eşi İlyas Kaya ve eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise adli kontrolle serbest bırakıldı.

Önceki gün

  1. Fatma Betül Sayan Kaya tutuklamaya sevk edildi

    Fatma Betül Sayan Kaya, eşi İlyas Kaya ve eski Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül fon soruşturmasında savcıya ifade verdi. Fatma Betül Sayan Kaya, tutuklamaya sevk edildi.

  2. Bakan Şimşek: Listelerin açıklanmasını tercih ederim

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon krizine dair açıklamalarda bulundu. İsim listesinin açıklanmamasına değinen Şimşek, "Listelerin açıklanıp açıklanmamasında benim dahlim yok, ben şahsen açıklanmasını tercih ederim" dedi.

  3. Emekliye 'seyyanen zam' açıklaması

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, emekliliklere ilişkin düzenlemenin tüm emeklilikleri kapsayacağını belirterek “Yapılacak artış yaş ve ödenen prime göre farklılaşacak” dedi.

  4. Fransa bankasına siber saldırı: Yaklaşık 100 milyon euro çalındı

    Fransız bankası Credit Mutuel Arkea, siber korsanların düzenlediği saldırı sonucu yaklaşık 100 milyon euro çalındığını ve paranın kurtarılması için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Müşteri varlıklarının etkilenmediği belirtilen olayla ilgili Paris Savcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.

  5. Afyonkarahisar'da silahlı saldırı: 7 kişi hayatını kaybetti

    Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesinde iki farklı noktada 7 kişi silahla öldürülmüş halde bulundu. 2 kişi ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı. Öte yandan Afyonkarahisar merkezde bir adreste de bir kadının silahla vurulduğu ve ağır yaralı olduğu öğrenildi.

  6. Kredi kartı borçları 3,5 trilyon liraya dayandı

    BDDK’nin 30 Ekim haftasına ilişkin verilerine göre, bireysel kredi kartı borçları bir haftada 82,1 milyar lira artarak 3 trilyon 496 milyar liraya yükseldi. Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar ise 983,1 milyar liraya ulaştı.

  7. Almanya’dan Türkiye’de vize süreci açıklaması

    Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Türkiye’den Almanya’ya seyahat edecek iş insanlarının vize işlemlerinin kolaylaştırılması için hazırlıkların sürdüğünü ve uygulamanın kısa sürede hayata geçirileceğini açıkladı. Wadephul, vize süreçlerini hızlandırmak amacıyla Türkiye’de yeni bir şube açılmasının da değerlendirildiğini belirtti.

  8. Merkez Bankası rezervleri düştü

    TCMB, haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı. Açıklanan verilere göre, 30 Ekim itibarıyla brüt döviz rezervleri 2 milyar 955 milyon dolar azalışla 56 milyar 90 milyon dolara geriledi. Altın rezervleri de 1 milyar 129 milyon dolar düşüşle 103 milyar 146 milyon dolardan 102 milyar 17 milyon dolara geriledi.

  9. Fransa'da liselilere polis müdahalesi

    Fransa'da sendikaların çağrısıyla yapılan genel grev kapsamında eğitim koşullarını protesto etmek için lise ve üniversitelerin önünde kuşatma eylemi düzenleyen öğrencilere polis müdahale etti. Sendikaların bugün için genel grev çağrısı yaptığı ülkede, hükümetin eğitim taahhütlerini yetersiz bulan öğrencilerin lise ve üniversitelerdeki kuşatma eylemleri birçok şehirde devam ediyor.

  10. İngiltere Merkez Bankası faiz artırdı

    İngiltere Merkez Bankası, politika faizini yüzde 4'e yükseltti. BoE Başkanı Andrew Bailey, faiz kararına ilişkin "Bugünkü faiz artışı, kaçınılmaz olarak uzun bir faiz artırımı sürecinin ilk adımı olarak görülmemeli. Ancak Ortadoğu'daki çatışma sona ermediği sürece, bunun son faiz artışı olması da pek olası görünmüyor" değerlendirmesinde bulundu.

  11. Muhittin Böcek ve oğlunun tutukluluğuna devam kararı

    Antalya Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik 'rüşvet' ve 'yolsuzluk' iddiasıyla başlatılan soruşturması kapsamında tutuklanıp, belediye başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Muhittin Böcek'in de aralarında olduğu 2'si tutuklu 50 sanığın yargılandığı davanın 6. duruşması görüldü. Mahkeme heyeti, Muhittin Böcek ve oğlu Gökhan Böcek'in tutukluluk halinin devamına hükmetti. Bir sonraki duruşmanın karar duruşması olması bekleniyor.

  12. İran Deniz Kuvvetleri: Hürmüz'de mayına çarpan 2 tanker alev aldı

    İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusundaki güvensiz bölgede 2 petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını bildirdi. Açıklamada, tankerlerin denizcilik uyarılarını dikkate almadığı öne sürüldü; ülke ve can kaybı bilgisi verilmedi.

  13. Bahçelievler'de iş cinayeti: Göçüğün altında bir işçinin cansız bedenine ulaşıldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana gelmiş, 2 işçi toprak altında kalmıştı. İşçilerden birisi yaralı olarak kurtarılabilirken diğeri ise hayatını kaybetti.

  14. Havacılık devi KLM, 5 bin kişiyi işten çıkartıyor

    Hollandalı havayolu KLM, küresel istikrarsızlık, yüksek yakıt fiyatları ve havacılık sektörü üzerindeki artan baskılar nedeniyle 5 bin kişiyi işten çıkaracağını duyurdu. Bu durum, KLM bünyesindeki pozisyon sayısının yaklaşık yüzde 15 azaltılması anlamına geliyor. İşten çıkarmalarla ve küçülmeyle şirketin yıllık kazancının 1 milyar euro artmasının hedeflendiği ileri sürüldü.

  15. İmbat Madencilik işçileri TKİ önünde eylemde

    Manisa Soma’daki İmbat Madencilik’te çalışan madenciler, aylardır ödenmeyen maaşları ve TİS alacakları için TKİ binası önünde eylem başlattı.⁠ İşçiler baretlerini dizerek oturma eylemi yaptı. Bağımsız Maden İş Sendikası, ücretlerin düzenli ödenmesini, bayram ve prim alacaklarının verilmesini, çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve İSİG denetiminin işçilere açılmasını istedi. Sendika, “TKİ ve İmbat, batık Torku’yu işaret ediyor. Bu oyuna gelmiyoruz” açıklamasında bulundu.

  16. Eskişehir'de Arçelik-Beko fabrikasında işçi kıyımı sürüyor

    Eskişehir'de yer alan ve Arçelik-Beko ürünlerinin üretildiği fabrikada yeni işten çıkarmaların olacağı iddia edildi. Fabrika'da Ekim ayında siparişlerdeki düşüşler gerekçe gösterilerek 600 çalışan işten çıkarılmıştı. Yeni ekleneceklerle birlikte çıkarılan işçilerinin sayısının 800'ü bulması bekleniyor.

  17. Bahçelievler'de inşaat göçtü, 2 kişi göçük altında kaldı

    İstanbul Bahçelievler'de bir inşaatın temeli kazılırken göçük meydana geldi. 2 kişi toprak altında kalırken göçük altında kalanların kimliklerine dair henüz bir açıklama yok. Arama kurtarma çalışmaları sürüyor.

  18. Erdoğan: 8 Kasım'da Azerbaycan'a gideceğim

    Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore dönüşü uçakta açıklamalarda bulundu. Azerbaycan'la yaşanan gerilime değinmeyen Erdoğan bu ülkeyi ziyaret edeceğini belirterek, "8 Kasım’da Azerbaycan'ın Zafer Günü var. Ben de, fevkalade bir durum söz konusu olmazsa, 8 Kasım günü bir Azerbaycan ziyareti yapmayı düşünüyorum" dedi. Çözüm süreci ile ilgili de konuşan Erdoğan, "Silah bırakmanın tam anlamıyla gerçekleşmesi, tespit ve teyit süreçlerinin tamamlanması ile yeni aşamaya geçeceğiz" dedi.

  19. Numan Kurtulmuş'tan açıklama: "Bir önceki süreç terör ve savaş baronları bu sorunun devam etmesini istediği için sonuç vermedi"

    AKP'li TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş katıldığı bir programda "Sayın Cumhurbaşkanımızın 2013-2014'te çok ciddi çabalarına rağmen sürecin akamete uğradığını da gayet iyi biliyoruz" ifadelerini kullandı. Konuşmada gerekçe olarak "eski Türkiye'nin bazı derin unsurları" ile "terör ve savaş baronları" işaret edildi. Öte yandan Erdoğan, bir önceki çözüm sürecinin bitmesinin ardından "Çözüm sürecini buzdolabına koyduk" ve "O iş bitmiştir, o işi gömdük" ifadelerini kullanmıştı.

  20. Fatma Betül Sayan Kaya yeniden adliyede

    AKP'li eski bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, fon soruşturması kapsamında ifade vermek üzere Çağlayan Adliyesi'ne geldi. Kaya çifti, adliyeye girişi sırasında gazeteciler tarafından kendilerine sorulan "163 milyon lirayı nereden temin ettiniz" sorusuna yanıt vermediler.

  21. Antalya'da 11-12 Kasım'da eğitim uzaktan

    Antalya'da COP31 İklim Zirvesi'nin gerçekleşeceği 11-12 Kasım'da yüz yüze eğitim gerçekleşmeyecek. Antalya Valiliği tarafından yayımlanan genelgeye göre bu tarihlerde Aksu, Döşemealtı, Konyaaltı, Kepez, Manavgat, Muratpaşa ve Serik ilçelerinde eğitim uzaktan gerçekleşecek.

  22. ABD'den yeni İran yaptırımları: Kapsamda Türkiye'den bir şirket de yer alıyor

    ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın "gizli filosu"nu desteklediği iddiası ile Hindistan merkezli bir organizasyonu hedef aldığını açıkladı. Açıklamaya göre yaptırım listesine alınan şirketler arasında Türkiye'den Fugo Yer Hizmetleri A.Ş. de yer alıyor. Hazine Bakanı Scott Bessent ise konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Daha önce birçok kez söylediğimiz gibi, ya bizdensiniz ya da bize karşı."

  23. İsrail devlet te­le­viz­yo­nun­dan ABD casus uçağı iddiası

    İsrail devlet televizyon Kan'da yer alan habere göre ABD Ortadoğu'ya bir casus uçağı gönderdi. Gönderilen stratejik casus uçağının RC-135U Combat Sent tipi olduğu ve ABD ordusunun envanterinde yalnızca iki adet bulunduğu iddia edildi.

  24. Mekke Anlaşması teklifinin birinci maddesi Meclis'te kabul edildi

    Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ‘Mekke Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinin birinci maddesi TBMM Genel Kurulu’ndan geçti.

✓