Köşe Yazısı

Siyasal alanı halk­sız­laş­tır­mak olanaklı mı?

20:47 3 dk okuma

AKP iktidarının önderliğinde yürütülen karşı devrimci saldırının son adımı “mutlak butlan” kararı oldu. Ana muhalefet partisi konumundaki CHP’nin genel başkanı ve yönetimini atama yoluyla belirleme çabası, karşı devrim iktidarının aklındaki halksız siyaset modeline ilişkin önemli ipuçları sunuyor.

Türkiye’de karşı devrim süreci yalnızca belirli siyasal aktörlerin tasfiyesiyle ilerlemiyor. Aynı zamanda siyasal alanın halk müdahalesinden arındırılması ve siyasetin giderek devlet içi bir düzenleme faaliyetine indirgenmesi üzerinden derinleşiyor. Seçimler, partiler ve parlamentolar varlığını sürdürse de siyasal karar alma süreçleri toplumsal basınçtan mümkün olduğunca yalıtılmış halde yeniden düzenleniyor. Böylece siyasal alan hizipler arası bir denge ve yönetim mekanizmasına indirgeniyor. Halk ise bu denklemde giderek edilgen bir izleyici konumuna itiliyor.

Geniş halk kesimlerini ikna edemeyen iktidar bloku, çareyi bunları temsil etme iddiasındaki siyasi aktörlere yönelik düzenleyici hamlelerde buluyor. Bunun için yalnızca yargı eliyle gerçekleştirilen siyasi operasyonlarla girişilen tasfiyeleri değil, aynı zamanda normalleşme, çözüm, barış gibi çeşitli süreçler adı altında bu siyasi aktörlerin elitlerine yönelik bir kapsama umudunun yaratılmasını da araç olarak kullanılıyor.

Kapsama ve tasfiye ikilisi yalnızca muhalefet alanına yönelik araçlar değil. Aynı zamanda iktidar blokunun kendi partilerarası ve parti içi dengelerini sağlarken de benzer mekanizmaları sıklıkla kullandı.

Farklı türde araçları kullanılabilir kılan temel olgu, düzen siyasetinde uyum ve çatışmanın eş zamanlı biçimde var olabilmesi. Düzen siyasetinin aktörleri arasındaki gerilim, çoğu zaman programatik karşıtlıklardan kaynaklanmıyor. Bu durum, farklı düzen aktörleri arasındaki uyumlu hareket etme potansiyelini güçlendiren bir faktör olarak öne çıkıyor. Öte yandan, toplumsal yapının sahip olduğu çelişkiler yine siyasal alan ve siyasal aktörler üzerinde biriktiği ölçüde bir çatışma potansiyeli yaratıyor.

Düzen siyasetinin bütününde ortak bir zemine yaslanma ve çatışmanın eş zamanlı varlığını kavramamız yalnızca Türkiye siyasetinde bu dönemde olup bitenleri değil, kapitalist toplumlarda siyasal alanı kavramamız için kritik bir önem taşıyor.

Siyasal alanın tüm düzlemlerinde etkisini hissettiren gerilim ve çatışma halinin kökeninde ise yine dışlanmaya çalışılan çelişki ve gerilimlerin kendisini farklı düzlemlerde dışa vurması yatıyor. Bastırılmaya çalışılan toplumsal çelişkiler, siyasal alanın farklı düzlemlerinde yeniden ve daha sert biçimlerde ortaya çıkıyor.

En berrak halini iktidar blokunda gördüğümüz halksızlaşmış siyaset yöneliminin köklerinde siyasetçilerin kişisel tercihleri değil, günümüz kapitalizminin açmazları var. Düzen siyasetinin bütününde halkın talep ve beklentilerine yanıt üretme kapasitesinin aşınması, içinden geçtiğimiz dönemin temel karakterini ifade ediyor.

İktidar bloku, elindeki siyasal güce yaslanarak yönetemediği talep ve beklentileri bir bütün olarak görmezden gelmeye çabalıyor ve bunun için siyasal alanın daraltılmasına dayalı bir stratejiyi izliyor.

Öte yandan, düzen muhalefeti de bütünlüklü bir halkçı politika ve talepler dizgesine yaslanmadığı ölçüde iktidarın saldırıları karşısında yanıt verme kapasitesini aşındırıyor. Umutlar, iktidar blokunun ve devlet mekanizmasının içindeki fikir ayrılıklarına, uluslararası ve yerli sermaye kesimlerinin ikna edilmesine ve emperyalist merkezlerin iktidara sırtını dönmesine bağlandıkça halkçı politikaların yaratılması zorlaşıyor. Halka izleyici konumunun biçildiği bu denklemde sonuç çoğunlukla umutların boşa çıkması oluyor.

Benzer biçimde, iktidar cephesinin geri adım atmak durumunda kaldığı tüm uğrakların ana karakterini de halkın sahnede olması oluşturuyor. Bu durumun en yakın örneğini 19 Mart sürecinde gördük. 19 Mart süreci sonrasında iktidarın İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne kayyum atama ve mutlak butlan gibi adımları atmakta tereddüt etmesine yol açan temel faktör de gençlerin, kadınların ve emekçilerin meydanları doldurmasıydı.

Halkın bir aktör olarak sahnede olması, iktidar blokunun iç gerilimleri üzerinde yaptığı çarpan etkisiyle karşı cepheyi sarsma ve dağıtma potansiyeli taşıyan ana olgu. Keza halkın denklemde olmaması veya siyasal aktörler tarafından yalnız bırakılması da karşı devrimci saldırıların başarıya ulaşmasının ön koşulu.

Bu nedenle bugün temel mesele yalnızca mevcut saldırıları püskürtmek değil, siyasal alanı yeniden halkın doğrudan müdahalesine açacak örgütlü bir toplumsal hattın yaratılması. Düzen siyasetinin dar sınırları içerisinde çözülemeyen kriz, ancak halkın bağımsız siyasal özne olarak sahneye çıkışıyla aşılabilir.

Kısa Kısa

Önceki gün

  1. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang, göreve dönmeyi de­ğer­len­di­ri­yor

    Financial Times'ın haberine göre, 12 Kasım'da Nvidia CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, görevine geri dönme olasılığını yakın çevresiyle görüşüyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kadınla ilişkisi olduğunun ortaya çıkmasının ardından istifa etmişti. Ancak casusluk iddiası bağımsız olarak doğrulanmış değil.

  2. Ali Babacan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ile görüştü

    DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Lefkoşa'da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi. Babacan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, görüşmede Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen müzakere sürecini ve ekonomideki gelişmeleri ele aldıklarını belirtti. Görüşmenin verimli geçtiğini ifade eden Babacan, Erhürman'a misafirperverliği için teşekkür etti.

  3. SPK'den tasfiye edilen fonların hisse satışlarına ilişkin açıklama

    SPK, kapatılma sürecindeki yatırım fonlarının ellerinde bulunan şirket hisselerinin nasıl satılacağına ilişkin açıklama yaptı. SPK, bu hisselerin topluca borsada satışa çıkarılmasının fiyatlarda düşüşe yol açabileceğini belirtti. Bu nedenle hisselerin, borsada satışa sunulmadan, ilgili şirketlere son kapanış fiyatı üzerinden satılmasına imkan tanındığını duyurdu.

  4. İran: Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankeri mayına çarptı, biri battı

    İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını duyurdu. Açıklamada, tankerlerin izin verilmeyen bir güzergahı kullanmaya çalıştığı öne sürüldü. İki milyon varilden fazla ham petrol taşıyan süper tankerlerden birinin Basra Körfezi'nin güneyinde yanarak battığı belirtildi. Gemilerin kimlikleri ve mürettebatın durumuna ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

  5. Seçimi kaybedip ABD’ye kaçan Bolsonaro, kalıcı oturum izni isteyecek

    Devlet başkanlığı seçimini kaybettikten sonra ülkesini terk eden Brezilyalı siyasetçi Flavio Bolsonaro, ABD’de ailesiyle birlikte kalıcı oturum izni almak istediğini açıkladı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu, siyasi çalışmalarını ABD’den yöneteceğini söyledi.

  6. Bakan Şimşek’ten fon vurgunu açıklaması: Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz

    Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fon vurgunu sonrası TMSF’de oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında bugüne kadar 35,6 milyar liralık birikim olduğunu, büyük kısmının fonlara aktarıldığını söyledi. Şimşek, “2,6 milyar liralık bir kısmı nakit olarak duruyor. Nakit oluştukça ödemeleri yapıyoruz” dedi.

  7. Orban’ın eski bakanına operasyon: 20 milyon dolar nakit ele geçirildi

    Macaristan’da Viktor Orban döneminin bakanlarından Miklos Sesztak’a yönelik yolsuzluk soruşturmasında ormanlık alanlara gömülmüş, depo ve konutlara saklanmış 20 milyon dolarlık nakit ele geçirildi. Paranın beş makineyle sayılması sekiz saat sürdü. Sesztak, 37 milyon dolardan fazla rüşvet ve yasa dışı komisyon almakla suçlanıyor.

  8. Kocaeli’deki saldırının ardından CHP Sözcüsü Sönmez gazetecileri hedef aldı

    Mahkemenin mutlak butlan kararıyla CHP’nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu’nun Kocaeli etkinliğinde gazetecilere saldırılmasının ardından partiden açıklama geldi. Sözcü Atakan Sönmez, gazetecilerin hakaret ve fiziki müdahaleye uğradığı olayları “provokasyon girişimi” olarak niteledi. Sönmez, saldırıya uğrayan gazetecilerden birini hedef alarak olayların “gazetecilik ile aktivizm arasında kararsız kalmış bir medya çalışanından” kaynaklandığını savundu.

  9. AKP ilçe başkanıyla görüşmeyen sağlık müdürüne istifa baskısı iddiası

    Makamında AKP ilçe başkanıyla görüşmeyi reddeden bir ilçe sağlık müdürünün istifaya zorlandığı iddia edildi. Rize’nin Pazar ilçesinde müdürlük yapan Dr. İ.Ö., AKP İlçe Başkanı Furkan Namlı’nın randevu talebine kamu görevlisi olduğu gerekçesiyle olumsuz yanıt verdi. İstifa etmeye zorlanan ama yanaşmayan müdür, bir süre sonra görevden alındı.

✓